Retour à la page d'accueil
Théologie
Les Sacrements

 

 

DE SANCTIFICATIONE SACERDOTUM

secundum nostri temporis exigentias

 

 

 

 

 

 

 

Vos estis sal terrae... et lumen mundi » (Mt. V, 14).

 

 

 

  

Disseruit

R. P. REGINALDUS GARRIGOU-LAGRANGE O. P.

S. Theologiae Magister et Socius Academiae S. Thomae

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Examinavimus librum P. Reginaldi Garrigou-Lagrange O. P., Magistri in S. Theologia: De sanctificatione sacerdotum secundum nostri temporis exigentias, existimamus quod sit vere conformis cum doctrina S. Thomae, et quod utile sit ut typis mandetur.

 

Romae, Angelicum 1 Julii 1945.

Fr. Michael Brrowne O. P., S. Theol. Magister.

Fx. Ros. Gagnebet, O. P., Doct. S. Theol.

 

 

Imprimi potest.

Romae, S Sabina 12 Martii 1946.

Fr. M St. Gillet, O. P., Magister Generalis.

 

 

Nihil obstat quominus imprimatur.

Casali, 6 Aprilis 1946.

Can. Theol. ALOYSIUS Baiano, Rev. Eccl.

 

 

Imprimatur.

Can. Oddone, Vic. Gen.

 

 

 

 

SANCTAE DEI GENITRICI

MATRI OMMIUM HOMINUM

MEDIATRICI UNIVERSALI

ET REGINAE PACIS

 

IN SIGNUM GRATI ANIMI

ET FILIALIS OBEDIENTIAE

AUCTOR

LIBENTISSIME DEDICAT

 

 

 

INTRODUCTIO

 

I. ‑ De necessitate profundioris fidei.

 

De hoc ab initio agendum est, propter pericula quae oriuntur ex erroribus gravissimis nunc in mundo diffusis, et propter insufficientiam remediorum ad quae saepe recurrimus.

Errores perniciosissimi qui nunc in mundo spar­guntur tendunt ad dechristianisationem completam po­pulorum. Hoc incepit cum renovatione paganismi sae­culo XVI, id est cum renovatione superbiae et sensua­litatis paganae inter christianos. Haec declinatio pro­gressa est cum protestantismo, per suam negationem sacrificii Missae, valoris absolutionis sacramentalis, proinde confessionis, per suam negationem infallibilitatis Ecclesiae, et Traditionis seu Magisterii, et necessitatis observandi praecepta ad salutem. Sunt quatuor nega­tiones maximae quae evertunt fundamenta vitae chri­stianae. Deinde Revolutio gallica manifeste laboravit ad dechristianisationem societatis, secundum principia Deismi et naturalismi, scilicet Deus, si existat, non curat de personis individualibus sed solum de legibus univer­salibus. Peccatum proinde non est offensa Dei, sed est solum actus contra rationem, quae ipsa perpetuo evolvi­tur; sic furtum considerabatur ut peccatum quandiu admittebatur jus proprietatis individualis; sed si pro­prietas individualis est, ut dicunt communistae, contra id quod debetur communitati, tunc est ipsa proprietas individualis quae est furtum.

Spiritus autem revolutionis perduxit ad liberalismum qui volebat remanere media altitudine inter doctrinam Ecclesiae et errores modernos. Sed liberalismus nihil concludebat; non affirmabat, nec negabat, semper distin­guebat, et semper prolungabat discussiones, quia nom poterat solvere quaestiones quae oriebantur ex dereli­ctione principiorum christianismi. Proinde liberalismus non sufficiebat ad agendum, et post eum venit radica­lismus magis oppositus principiis Ecclesiae, sub voce « anticlericalismus » ad non dicendum antichristianismus. Ita massones. Radicalismus autem perduxit ad socia­lismum et socialismus ad communismum materialisticum et atheum, ut est nunc in Russia, et voluit invadere Hispaniam, aliasque nationes, negando redigionem, pro­prietatem individualem, familiam, patriam, et reducendo totam vitam humanam ad vitam oeconomicam ac si solum corpus existeret, ac si religio, scientiae, artes, jus essent inventiones eorum qui volunt alios opprimere et omnia possidere proprietate privata.

Contra has omnes negationes communismi materia­listici sola Ecclesia Catholica, solus verus Christianismus seu Catholicismus resistere potest efficaciter, quia solus continet Veritatem absque errore.

Proinde nationalismus non potest efficaciter resi­stere communismo. Nec in ordine religioso, protestan­tismus, ut est in Germania et in Anglia, quia continet graves errores, et error occidit societates quae in eo fundantur, sicut morbus gravis destruit organismum; protestantismus est sicut phthisis aut sicut cancer, necrosis propter negationem Missae, confessionis, infal­libilitatis Ecclesiae, necessitatis servandi praecepta.

Quid sequitur autem ex praedictis erroribus quoad legislationem populorum ? Haec legislatio fit paulatim athea. Non solum abstrahit ab existentia Dei et a lege divina revelata, tum positiva, tum naturali, sed continet plures leges contra legem divinam revelatam, v. g. legem de divortio et leges de schola neutra, finaliter athea, secundum tres gradus: scholae primariae, lycei seu gymnasii et universitatum, in quibus saepe religio reducitur ad historiam plus minusve rationalisticam religionum, in qua christianismus apparet solum ut in modernismo, tanquam forma nunc altior evolutio­nis sensus religiosi qui semper mutatur, ita ut nulla sint dogmata immutabilia nec immutabilia praecepta; denique venit libertas omnimoda cultuum seu religio­num et ipsius impietatis seu irreligionis. Repercussio­nes autem harum legum in tota societate sunt sine mensura, v. g. legis divortii, quolibet anno millia di­vortia in qualibet natione destruunt familias et relin­quunt sine educatione, sine directione pueros, qui sic fiunt aut incapaces, aut exaltati, aut mali, quandoque pessimi. Item ex schola athea egrediuntur quolibet anno multi homines seu cives qui nullum principium religio­sum possident. Et igitur in eis loco fidei, spei et caritatis christianae habetur ratio deordinata, concupiscentia car­nis, concupiscentia oculorum, desiderium pecuniae, et superbia vitae. Haec omnia in systema speciale naturali­sticum eriguntur sub nomine ethicae laicae seu indepen­dentis sine obligatione et sanctione, in qua remanet quan­doque vestigium decalogi, sed vestigium semper mutabile.

Si autem effectus dolorosissimi horum errorum per­niciosorum nondum clare apparent in prima generatione, in tertia, quarta et quinta manifestantur secundum legem accelerationis in descensu. Est sicut in acceleratione casus corporum : si in 1a seconda velocitas descensus est sicut viginti, in 5a est sicut centum. Et hoc contradictorie oppo­nitur cum progressu caritatis, qui secundum parabolam seminantis est quandoque ut 30 pro uno, ut 50, ut 100.

Est vera dechristianisatio seu apostasia nationum. Hoc juste exponitur in longa epistola magni catholici hispaniei Donoso Cortes scripta ad Card. Fornari ut prae­sentetur Pio IX; ejus titulus est: De principio generativo graviorum errorum hodiernorum (triginta paginas) et Discursus de statu actuali Europae (1830). Cf. Opera hu­jusce auctoris 5 vol., Madrid 1856: trad. fr, 1862, t. II, p. 221, ss., t. I, p. 399; trad. it. 1861. Deinde eadem series errorum exponitur in Syllabo Pii IX, 1861 (Denz. 1701).

Principium horum errorum est: Deus, si existat, non curat de personis individualibus, sed solum de legibus universalibus. Proinde peccatum non est offensa contra Deum, sed est solum contra rationem quae semper evol­vitur. Ex hoc sequitur quod non fuit peccatum originale, nec proinde Incarnatio redemptiva, nec gratia regenera­tiva, nec sacramenta ad causandam gratiam, nec sacrifi­cium, nec utile est igitur sacerdotium, nec utilis est oratio.

Imo Deismus non videtur verus, quia si hommes individualiter non indigent Deo, quare admitteretur quod Deus existit in caelo ? Potius admittendum est quod Deus fit in humanitate, est ipsa tendentia ad progressum, ad felicitatem omnium de qua loquuntur socia­lismus et communismus.

Quodnam est igitur, secundum haec principia, medium discernendi verum a falso ? Unicum istud medium est libera discussio, in parlamento aut alio modo, et haec libertas est igitur absoluta, suas jurisdictioni nihil sub­trahi potest, nec utilitas divortii, nec utilitas proprieta­tis individualis, nec utilitas familiae, nec utilitas reli­gionis pro populis.

Sic discussio remanet liberrima, ac si non existeret Revelatio divina, v. g. dicitur quod divortium prohibetur in Evangelio, sed parum refert.

Ex his omnibus oriuntur ut patet magnas perturbationes, innumeri abortus, crimina, et non invenitur remedium nisi semper augendo vires urbani praetoris seu disciplinas civilis (polizia) et exercitus.

Sed vis urbani praetoris (polizia) subservit illis qui potestatem habent et non raro post istos veniunt eorum adversarii qui contrarium imperant. Et aliunde sublata proprietate privata, tollitur generaliter patriotismus, qui est velut anima exercitus.

Unde haec remedia non sufficiunt ad ordinem ser­vandum et graves ac perpetuas perturbationes vitandas, quia non amplius admittitur lex divina, nequidem lex naturalis a Deo inscripta in cordibus nostris. (Et haec om­nia sunt demonstrationes per absurdum existentiae Dei).

Tunc concludendum est, cum Donoso Cortes, quod hae societates quae fundantur super falsissima principia seu legislationem atheam, tendunt ad mortem. In eis personae individuales adhuc salvari possunt, per auxi­lium gratiae, sed hae societates ut societates tendunt ad mortem, quia error in quem fundantur occidit, sicut phthisis aut cancer organismum nostrum progressive et infallibiliter destruit. – Sola fides christiana et catho­lica potest his erroribus resistere, et rursus societatem christianisare, sed ad hoc requiritnr conditio: profundior fides, secundum illud: « Haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra » (I Joan. V, 4).

 

*
*   *

 

De insufficientia remediorum ad quae saepe recurrimus.

Adhibentur quidam duo remedia in se optima, scil. ex una parte apostolatus actionis catholicae, et ex alia parte studium doctrinae fidei et morum, sed saepe deest in culmine studii id quod antiqui theologi vocabant contemplationem, quae debet esse fons apostolatus seu quae debet fructificare in apostolatu, ut dicit S. Thomas II‑II, q. 188, a. 6 : « ex plenitudine contemplationis derivatur doctrina et praedicatio ». Ita fuit in Apostolis post Pentecosten, in S. Petro, in S. Paulo, in S. Joanne, in Patribus apostolicis, in S. J. Chrysostomo, in S. Augu­stino, in S. Gregorio, in S. Anselmo, in S. Bernardo, in S. Dominico, in S. Joanne a Cruce, in S. Ignatio, in S. Francisco Xaverio, in S. Vincentio a Paulo, in S. Fran­cisco Salesio, in S. Joanne Bosco, in S. Josepho Cotto­lengo, in S. Parocho d'Ars, in J. Baptista Manzella. Aliis verbis deest saepe in sacerdotibus vita interior satis intensa, ut sit anima apostolatus.

Actio quidem catholica jam multos fructus produxit in Europa et America ad vitam christianam renonvandam apud opifices, apud agricolas, apud studentes universi­tatis; hi fructus optimi notantur in Italia, Gallia, Hel­vetia, Hispania, Hollandia, Belgio, in Canada, Mexico, Argentina, etc. Attamen non raro sacerdotes qui actio­nem catholicam dirigunt, nimis absorbentur in « bureau­cratia », ab organizatione externa operum, a propaganda, et sic minuitur eorum cita interior, nec possunt igitur nutrire vitam interiorem aliorum. Cum difficultate in­veniunt tempus sufficiens ad breviarium recitandum etiam celerrirno; insuper non raro nimia familiaritas juniorum sacerdotum cum juvenibus utriusque sexes eorum dignitatem et iufluxum minuit. Denique saepe laici magis instructi fiunt oratores; quasi praedicatores (conferenzieri), et ex hoc oriuntur duae deviationes senti­mentalismi religiosi et humanitarismi, quia ille qui lo­quitur seu quasi praedicat, saepe non satis vivit ex fide profunda, neque ex caritate apostolica; non autem pos­sumus vivide et eloquenter loqui nisi de his de quibus vere vivimus; et igitur si non satis vivimus de fide et de vera caritate supernaturali, loquimur secundum senti­mentalismum religiosum aut secundum humanitarismum, cujus objectum formule valde differt ab objecto formali caritatis apostolicae. Si praedicator vel orator non satis ex Deo vivit, loquitur v. g. secundum aspirationes demo­craticas, dicit quidem quod agitur de democratia chri­stiana, sed attente vigilandum est ut sit et remaneat vers christiana; alioquin, ut non raro accidit, praevalet inclinatio non supernaturaiis sed naturalis, quae non ascen­dit, sed potius descendit, secundum legem minoris nisus (loi du moindre effort).

Et massones hac deviatione utuntur, ut in Ecclesia apostolatus declinet ad naturalismum practicum, qui est negatio saltem practica vitae supernaturalis. ‑ Unde in apostolatu deest saepe vita interior sacerdotis, quae deberet esse ipsa anima apostolatus. Cfr. Dom Chautard, L'Ame de tout apostolat.

 

*  *  *

 

Aliud remedium optimum adhibitum est, scil. stu­dium doctrinae fidei et morum, et his ultimis temporibus corroboratum est studium philosophicum, exegeticum, theologicum, sociologicum, et etiam de ascetica et my­stica, et saepe fit modo magis scientifico quam antea. Optime quidem distinguitur a pia exhortations quae esset sine solida doctrina.

Sed distinctio non deberet esse separutio, et non raro infeliciter separantur studium a vita interiori, ita ut non inspiretur ab illa, nec tendit satis directe ad eam fovendam. Negligitur vita interior, et tunc studium fit modo nimis naturali, sine spiritu fidei, ac proinde vita interior magis ac magis minuitur. Etiam in theologia ascetica et mystica exponuntur et defenduntur theses de spiritualitate, sed hac disciplinas non satis directe ten­dunt ad ipsam sanctificationem sacerdotum et proinde non magnum fructum producunt. Melius esset ex oratione vivere quam tractatum de oratione scribere. Plures immerito dicunt de libris religiosis : aut  sunt librei scientifici aut sunt libri vulfarizationis » ;  sed altiores libir ut Evangelium, Epistolae, libri magnorum auctorum spiritualium, non sunt  nec scientifici scil. Technici, nec vulfarizationis, sed contemplationis.

Propterea remedia adhibita, quamvis in se sint optima, modo nimis imperfecto applicantur et parum fructum producunt.

Sic non cursus assurgimus ad altiora, et hoc videmus, sed ad fugiendam tristitiam recurrimus ad optimismum superficialem aut ex temperamento aut ex electione; et hic optimismes inferior non affert remedium ad diminu­tionem vitae interioris impediendam.

Sic non solum non affertur remedium, sed etiam quaeritur pax inferior, quae non est pax Dei, gaudium de Deo, sed potius est gaudium de seipso sine fundamento, et quandoque fatuitas, et insipientia.

Conclusio: Ex his omnibus sequitur quod vita inte­rior est absolute necessaria pro sacerdote et apostolo ut perveniat ad fidem profundam et irradiantem fidelibus communicandam, ut possint resistere perniciosissimis er­roribus hodiernis qui sunt mortale venenum. Sic redi­mus ad definitionem vitae apostolicae datam a S. Thoma: contemplari ces divinas et contemplata aliis tradere » (II‑II, q. 188, a. 6) ubi dicit: « Sicut majus est illuminare quam lucere tantum; ita majus est contemplata aliis tra­dere, quam solum contemplari... (Et hic modus vivendi) propinquissimus est perfectioni episcoporum, qui suret Apostolorum successores ». Ibidem dicit quod praedi­catio verbi divini deberet procedere ex plenitudine con­templationis seu vitae interioris.

Sequitur ex hoc quod sanctificatio sacerdotis est ma­ximi momenti, et multo magis necessaria quam « plena evolutio naturalis personalitatis nostrae »; haec intima formula est naturalistica, adhiberi potest ab incredulo et atheo. Oritur ex oblivione primae petitionis Orationis Dominicae, scil.: « Sanctificetur nomen tuum », per quam petimus gloriam Dei, seu quod nomen Dei ut sanetum ab hominibus habeatur (II‑II, q. 83, a. 9).

Sequitur etiam magna necessitas optimae cetebra­tionis Missae adjungendo sacrificio Christi incruente re­novato, sacrificium personale quotidianum, cum spiritu mortificationis et reparationis, dum mundus quaerit com­modam vitam (confort moderne).

Sequitur necessitas orationis intimae, sine qua non habetur spiritus orationis, ita ut liturgia quandoque declinet ad esthetismum religiosum. Hoc olim optime cognovit S. Bernardus praesidens officium divinum in choro quando vidit supra aliquem religiosum angelum ejus custodem qui psalmodiam scribebat litteris aureis; supra alium angelus ejus scribebat eam litteris argenteis, supra tertium religiosum angelus eam scribebat cum atramento, supra quartum scribebat cum aqua sine colore, supra quintum religiosum ejus angelus nihil scribebat et tenebat manum et pennam extensam, ad ostendendum quod hic religiosus nullo modo orabat, et nullum spiritum orationis habebat.

Sequitur pariter necessitas serii examinis conscientiae, dum e contra in quibusdam seminariis postulatum est a praedicatore exercitiorum ut non loqueretur proprie de examine conscientiae, sed potius de introspectione, et alii locuti suret de psychoanalysi. Hoc erat manifestissima declinatio a spirite supernaturali ad naturalismum pra­cticum: nam examen conscientiae debet procedere a pru­dentia infusa, a fide et a donis Spiritus Sancti illustrata, dum introspectio est quid naturale adhibitum a psycho­logo, et pariter psychoanalysis de qua loquitur Freud in sensu materialismi et sensualismi. Haec mutatio voca­bulorum manifestat, revelat cogitationes cordium et spi­ritum naturalismi practici, loco verae vitae supernaturalis.

Si negliguntur autem haec vera et altiora remedia, sacerdos habet solum fidem superficialem, quae solum corticem Sacrae Scripturae attingit, non vero fidem pro­fundam et irradiantem. Loquitur forte hic sacerdos de necessitate dyinamismi in apostolatu, sed hic dynamismus videtur esse praesertim naturalis et valde differt a spiritu apostolico S. Petri die Pentecostes, S. Pauli, S. Jo. Chry­sostomi, S. Augustini, S. Bernardi, S. Dominici, S. Pa­rochi d 'Ars, S. Joannis Bosco.

Hoc optime notatur a Pio XI in ejus Encyclica de Sacerdotio 20 Dec. 1935 ubi tractai de virtutibus sacer­dotis, speciatim de ejus pietate.

Non sufficit enim, ut patet, quod sacerdos altam intelligentiam habeat, magnam eruditionem, cum elo­quentia; cum his omnibus vita ejus potest remanere sterilis, ut apparet apud Lamennais, Loisy, quia tunc sacerdos quaerit forte non Deum nec salutem animarum, sed quaerit seipsum, suam satisfactionem naturalem in labore intellectuali et in activitate naturali non sancti­ficata, quae non provenit a vita interiori fidei, spei, caritatis, orationis et igitur non producit effectus super­naturales, scil. salutem animarum.

E contrario sacerdos qui habet modicam intelligentiam naturalem, sed magnam fidem supernaturalem, ve­ram vitam interiorem, sinceram pietatem, exercet apo­stolatum valde fecundum.

Hic apostolatus est modestus in sua forma exteriori, sed multum fructum fert et plurimas animas salvat, non loquendo de dynamismo. In instanti mors suas hic sacer­dos judicabitur secundum gradum sui amoris Dei et anima­rum et secundum oblivionem suiipsius seu abnegationem. Sequendo autem hanc veram et traditionalem viam formationis sacerdotalis fides fit profunda etiam sine auxi­lio alias speculationis theologicae aut cognitioue lingua­rum orientaliun; haec fides jam firma et viva fit quotidie profundior, quia augetur intensive cum caritate, illuminatur donis sapientiae, intellectus, scientiae, consilii, pietatis, et proinde est suiipsius difjusiva, sic tangit corda et con­vertit peccatores. Manifestatur ut sensus superior, scil. ut sensus christianus qui superat sensum communem sicut fides infusa donis illustrata superat rationem natu­ralem. S. Parochus d'Ars hunc sensum christianum ha­bebat in gradu altissimo (Cfr. Retraite ecclésiastique du P. Cormier; modèles: S. Vincent de Paul, S. Philippe de Néri, S. François de Sales, etc.).

Confirmatio: Si oratio sacerdotis per recitationem officii, celebrationem Missae, piam meditationem non pervenit ad verum spiritum orationis et ad quandam contemplationem divinorum, quae est anima apostolatus, si ad hoc culmen normale non pervenit, degenerat seu abit in mechanicam consuetudinem (routine), et reci­tatio breviarii videtur esse motus machinas ad frumen­tum molendum (mulino a preghiera).

 

*  *  *

 

Redeamus nunc ad positionem quaestionis, scil, ad diffusionem actualem gravium errorum quae sunt vene­num animarum, praesertim, materialismi et atheismi communistarum. Hi errores maximum influxum habent per legislationem atheam multorum populorum, in qua est lex divortii, indifferentismus absolutus qui docetur in scholis tum primariis, tum secundariis, tum superiori­bus, cum omnimoda libertate cultuum usque ad liber­tatem absolutam irreligionis et impietatis. Hi effectus, ut diximus, nondum apparent post primam generatio­nem, sic formatam, sed post quintam et sextam gene­rationem suret terribiles. Quolibet anno fiunt millia et millia divortia, quae destruunt tot familias et pueros relinquunt sine directions, ita ut multi ex his pueris fiant vere rnali quandoque pessimi. Item schola quae di­citur neutra et realiter est athea format quolibet anno mille et mille incredulos, seu cives qui nullum principium religiosum habent, sed loco fidei, spei et caritatis chri­stianae in sis praevalet « concupiscentia carnis, concupi­scentia oculorum, superbia vitae», sub aspectu ethicae laicae sine obligatione et sanctione, quae semper evol­vit; olim furtum damnabatur quia admittebatur jus proprietatis, nunc plures scil. socialistae et communistae dicunt: «ipsa proprietas est furtum » quo aliquis sibi attribuit id quod ab omnibus possideri debet.

Hi errores scripti in legislationibus hodiernis conducunt populos ad mortem, sicut cancer in organismo occidit illum. Hoc apparet non post primam generationem, sed post quintam et sextam. Et massones his omnibus utuntur ad destructionem christianismi, ad dechristianisationem populorum. Est igitur urgeas neeessitas resurrection,is moralis et spiritualis, necessitas assurgendi ad altiora: « sursum corda ». Haec necessitas enuntiatur in praeceptis divinis, praesertim in supremo praecepto amoris Dei et proximi.

Quid igitur concludendum est in praxi? Dicendum est cum S. Augustino, a Conc. Tridentino citato (Denz. 804) : « Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet facere quod possis, et postulats quod non possis, et adjuvat ut possis ».

Coneludendum est igitur quod gratiae semper novae offeruntur animabus, speciatim animabus sacerdotalibus, in hoc gravi momento, ut perveniant ad altitudinem suarum obligationum in praesentibus circumstantiis.

Imo plures inclinantur ad aestimandum quod Deus praeparat etiam magnas granas sacerdotibus ut perve­niant ad praedictam fidem non solum firmam et vivam, sed profundam, penetrantem, sapidam et irradiantem, quam debent communicare populo christiano, ut resistere possit erroribus hodiernis, quae suret mortale ve­nenum, et ut rursus inveniat aërem purum, vere spira­bilem saeculorum christianorum. Sic verificarentur verba I Joan. V, 4: “ Haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra” .

Notandum est ad terminandum: in unione studii theologici et vitae interioris, vitanda est deviatio quae esset confusio utriusque. Studium et vita interior debent quidem distingua absque confusione, sed non debent separari, debent uniri. Alioquin scientia theologica ex confusione cum pietate amitteret suam objectivitatem et immutabilitatem, et ex alia parte vita interior forte reduceretur ad theses de spiritualitate. Sic infeliciter sacra theologia reduceretur ad expressionem intellectualem experientiae religiosae subjectivae, aliquo modo sicut apud modernistas et ex alia parte vita interior fieret nimis intellectualis, fieret theoria de vita interiori, et amitteret suum realismum, suam seriam profunditatem et fecunditatem.

Haec duo debent non separari, sed distingui et uniri, sicut in S. Augustino et S. Thoma et omnibus Doctori­bus Ecclesiae.

Sic distinguuntur et uniuntur corpus et anima, caput et cor, sanguis et lympha; ita etiam Ecclesia et Status, pariter diversae classes societatis, necnon in familia, parentes et puera.

Si distinctio fit separatio in organismo nostro sequi­tur mors, ita pariter in societate et etiam in nostra vita quae debet esse et intellectualis et spiritualis. Haec gratia unionis studii cum pietate postulanda est per intercessionem Doctorum Ecclesiae, qui nunquam de­clarati suret Doctores ratione eorum scientiae, antequam canonizarentur ratione eorum sanctitatis. (Cfr. de hac unions studii et pietatis vitam S. Alphonsi a P. Berthe. Ibi suret duo optima capita magna momenti).

 

II. ‑ De supernaturali et infallibili certitudine

fidei infusae per respectum ad vitam interiorem.

 

Status quaestionis: Quamvis omnes theologi admit­tant fidem christianam, non obstante sua obscuritate, esse firmissime certam, non omnes tamen hanc certitu­dinem eodem modo explicant. Sunt praesertim duae sen­tentiae a pluribus saecutis propositae. Prima non tenet quod fidelis cngnoscat infallibiliter per ipsam fidem infu­sam motivum formate fidei; altera hoc affirmat et defen­dit tanquam pupilam oculi.

1ª sententia defenditur a nominalistis, a Durando, Gabriel Biel, a Scoto, a Molina, Ripalda, Lugo, Franzelin, Billot, Bainvel, van Noort, Harent ; tenet quod fidelis naturaliter cognoscit motivum formale fidei, scil. aucto­ritatem Dei revelantis et ipsum factum revelationis, ex hoc quod naturaliter cognoscimus Deum neque falli neque fallere posse, et pariter naturaliter cognosci potest factum revelationis ex signis ejus, speciatim ex miraculis.

Critica: Statim apparet difficultas contra hanc sen­tentiam. Verum quidem est quod certitudo fidei infusas resolvitur materialiter et extrinsece in cognitione ratio­nali signorum revelationis, sed resolvitur formaliter et intrinsece in aliquid altius, alioquin certitudo superior reduceretur ad inferiorem. Insuper rari sunt fideles qui viderunt propriis oculis miracula et qui potuerunt ea satis diligenter examinare ad certe judicandum de eorum origine supernaturali. Ideoque generaliter fideles non habent naturaliter de signis Revelationis christianae nisi certitudinem moralem, mediantibus testimoniis humanis saepe modo non critico cognitis.

Ideo, ut aiunt mufti alii theologi, si certitudo fidei christianae ultimatim fundaretur in hac certitudine morali de facto revelationis diversis signis confirmato, haec certitudo fidei non esset firmissima et infallibilis nisi hypothetice, scil. supposito quod aliunde certum sit ipsum Deum revelasse Trinitatem, Incarnationem redempti­vam, et infallibilitatem Ecclesiae ad haec mysteria pro­ponenda; supposito nempe quod praedicatio horum my­steriorum non proveniat ex naturali evolutione sensus religiosi in subconscientia prophetarum et Christi, ut di­gerunt modernistae, juxta quos fides resolvitur in con­gerie probabilitatum.

2ª sententia defenditur a thomistis et etiam aliquo modo a Suarezio, et tenet quod fidelis per ipsam fidem infusam infallibiliter et supernaturaliter cognoscit moti­vum formale fidei ut id quo et quod creditur, adhaesione non discursiva, sed simplicissima et firmissima, quae immense superat conclusionem jam ad minus moraliter certain apologeticae, scil. conclusionem de evidenti cre­dibilitate mysteriorum fidei seu de facto  revelationis certis signis confirmato.

Citavi pro hac sententia multos textus S. Thomae et Thomistarum antiquorum et recentiorum in libro de Revelatione, t. I, e. XIV, p. 467‑497,

Haec sententia probatur triplici argumento:

1° ratione absolutae infallibilitatis fidei, 2° ratione essentialis supernaturalitatis motivi fidei, 3° ratione su­pernaturalitatis ipsius fidei.

1° Ratione absolutae infallibilitatis fidei. Factum enim revelationis non solum proponitur cum certitudine morali ab historia praedicationem et miracula Christi referente, sed etiam proponitur infallibititer ab Ecclesia, quae definit hanc revelationem fuisse proprie superna­turalem, nec processisse naturaliter ex subconscientia prophetarum. Atqui id quod sic traditur infallibiliter ab Ecclesia est ab omnibus credendum supernaturaliter. Ergo fideles debent supernaturaliter credere Revelationi, simul cum mysteriis revelatis; ut dicit S. Thomas II‑II, q. 2, a. 2 « uno et eodem actu credimus Deo (revelanti) et Deum (revelatum) ». Et virtus infusa fidei ita perficit intellectum, dicit S. Thomas, « ut infallibiliter intelle­ctus tendat in suum objectum » (II‑II, q. I, a. 5; cf. ibid., q. 4, a. 8).

Alioquin, si motivum formate fielei solum naturaliter cognosceretur, mediante testimonio humano, certitudo fidei esset solum hypothetice infallibilis, non absolute. Et tunc non infallibiliter verificarentur verba S. Pauli: « Cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, accepistis illud, non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei, qui operatur in vobis, qui credidistis » (I Thess. II, 13).

2º argumentum sumitur ex essentiali supernatu­ralitate motiva fidei. Etenim id quod est essentialiter supernaturale, formaliter qua tale, non potest naturaliter cognosci, quia verum et ens convertuntur, verum enim est ens intelligibiliter cognitum. Atqui motivum formale fidei infusae est essentialiter supernaturale, est enim au­ctoritas Dei auctoris gratiae et gloriae, seu auctoritas Dei revelantis mysteria essentialiter supernaturalia. Su­pernaturalitas hujusce motiva formatas transcendit su­pernaturalitatem miraculi naturaliter cognoscibilis. Ille qui revelat est Deus non ut auctor et dominator naturae, sed ut auctor graciae et Pater noster in caelis; unde Christus dicit: « Confiteor tibi, Pater, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et revelasti ea parvulis «  (Matth. XI, 25). Dicit etiam: « Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in caelis est» (Matth. XVI, 17).

Cfr. S. Thomam II‑II, q. 6, a. 1. Motivum formale fidei infusae est inaccessibile sine gratia, sicut motivum formale spei infusas et caritatis. Alioquin hae virtutes infusae non essent necessariae.             

3º argutnentum sumitur ex supernaturalitate es­sentiali ipsius fidei. Fides enim secundum Revelationem est donum Dei (Ephes. II, 8), est « spera.ndarum sub­stantia rerum » (Hebr. XI, 1), est virtus supernaturalis (C. Vatic. Denz. 1789). ‑ Atqui habitus et actus speci­ficantur ab utroque objecto formata quo et quod ejusdem ordinis. ‑ Ergo objectum formale quo seu motivum formale, a quo specificatur fides per se infusa, est ejus­dem ordinis et proinde non potest sine ea attingi. Si at­tingeretur sine ea, fides infusa non esset absolute neces­saria ad credendum ut oportet ad salutem, sed solum esset necessaria ad facilius et firmius credendum, ut dixe­runt Pelagiani. Item spes infusa et caritas infusa non essent necessariae nisi ad facilius, ita nec status gratiae.

Sic uno et eodem actu fidei, ut dicit S. Thomas, credimus Deo (revelanti) et Deum (revelatum) (II‑II, q. 2, a. 2; ibid. q. 4, a. 8). Sic fides est certior qualibet cognitione naturali, et ejus certitudo infallibilis valde superat certitudinem moralem ad quam generaliter per­veniunt hi qui fructuose legunt libros apologeticae.

P. Lacordaire 17e Conf.ce de N. Dame, optime osten­dit supernaturalitatem et infallibilitatem fidei: « Il est tel savant qui étudie la doctrine catholique, qui dit sans cesse: vous êtes bienheureux d'avoir la foi; je voudrais l'avoir comme vous, mais je ne le puis pas. Et il dit vrai: il ne peut pas encore... mais un jour, ce savant se met à genoux: il sent la misère de l'homme, il lève les mains au ciel, il dit: Du fond de ma misère, o m'on Dieu, j'ai crié vers vous! A ce moment quelque chose se passe en lui, une écaille tombe de ses yeux, un mystère s'accom­plit, le voila. changé! c'est un homme doux et humble de coeur: il peut mourir, il a conquis la vérité. (Un mystère s'accomplit, c'est‑à‑dire la lumière infuse de la foi lui est donnée). Ainsi une intuition sympathique met entre deux hommes ce que la logique n'y aurait pas mis en bien des années. Ainsi parfois une illumination soudaine éclaire le génie. Un converti vous dira: J'ai lu, j'ai raisonné, j'ai voulu, je ne suis pas arrivé, et un jour sans que je puisse dire comment, au coin d'une rue, près de mon feu, je n'ai plus été le même, j'ai cru... et ce qui s'est passé en moi au moment de ma conversion finale est d'une nature absolument différente de ce qui a précédé... souvenez-vous des deux disciples qui allaient à Emmaus ».

Fides igitur infusa est velut sensus spiritualis supe­rior, velut sensus musicalis infusas, quo auditur caelestis harmonie revelationis divinae. ‑ Sic vere « fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non appa­rentium » (Hebr. XI, 1). In hoc apparet quod ejus certi­tudo firmissima excludens omne dubium deliberatum, non obstante sua obscuritate, valde superat certitudinem moralem quae generaliter oritur ex studio apologeticae.

Ex hoc sequitur quod amissio fidei infusae est magna infelicitas, sed fides non amittitur nisi per peccatum mortale quod sit directe contra ipsam fidem, nec suffi­ceret peccatum contra confessionem egternam fidei, ut fuit peccatum Petri durante Passione Domina.

Haec fides remanet igitur firmissima etiam in statu peccati mortalis, sed tunc dicitur in- formis seu mortua, non viva seu non vivificata a caritate; opera v. g, mise­ricordiae quae oriuntur ex illa, in isto statu mortis di­cuntur opera mortua. Quando vero informatur caritate dicitur fides viva, et quando perficitur ab inspiratione donorum sapientiae, intellectus et scientiae, dicitur fides donis illustrata, seu penetrans et sapida, quae identifi­catur eum contemplatione divinorum.

Haec doctrine confirmatur ex purificatione passiva spiritus, in qua apparet altitudo motiva formalis fidei, spei et caritatis, prout haec motiva immense superant omnia motiva secundaria, ut sunt v. g. harmonie myste­riorum supernaturalium cum veritatibus naturalibus et cum aspirationibus nostris. Haec harmonie hoc momento non amplius apparet, est abscondita in caligine, et tria motiva virtutum theologicarum apparent ut tres stellae primae magnitudinis in nocte spiritus; non multum juvaret tunc legere bonum librum apologeticae, sed orandum est ad obtinendam gratiam actualem necessariam ad adhae­sionem firmissimam et valde meritoriam inter vehementes tentationes hujusce purificationis passivae. In fine anima invenit immutabile refugium in auctoritate Dei reve­lantis.

Haec sufficiunt quoad supernaturalitatem et infalli­bilitatem certitudinis fidei infusae. Nunc loquendum est de spiritu fidei eut de spiritu supernaturali.

 

III. ‑ De spiritu fidei et de spiritu supernaturali

ac de signas ejus.

 

Spiritus fidei est inclinatio ad omnia consideranda et judicanda sub lumine fidei, modo supernaturali. Et hoc est necessarium ad Christiane vivendum, sicut judi­care secundum rectam rationem est necessarium ad ratio­naliter vivendum et non solum sensibiliter.

S. Paulus ad Hebr. XI dat pulcherrima exempla spiritus fidei, dam dicit: « Fide obtulit Abraham Isaac; filium suum unigenitum offerebat, qui susceperat repro­missiones... arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus... Fide, Moyses reliquat Aegyptum, non veritus [timens] animositatem regis Pharaonis; invisibilem enim (Deum) tanquam videras sustinuit... Fide, israëlitae transierunt mare Rubrum tanquam per aridam terram; quod experti Aegyptii, devorati suret. ‑ Fide prophetae vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti suret re­promissiones, obturaverunt ora leonum (ut Daniel), ex­stinxerunt impetum ignis... Alii lapidati sunt, secti sunt, tentati suret, in occisione gladii mortui sunt; quibus di­gnus non erat mundus ». Hi omnes mortui sunt in fide, et nondum viderant Christum repromissum. Quid igitur nos facere debemus, qui venimus post Christum? « Per patientiam curramus ad propositum nobis certamen; aspicientes in auctorem fïdei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta; atque in dextera sedis Dei sedet » (Hebr. XII, 1‑2).

Ad vivendun autem in spiritu fidei oportet sub ejus lumine considerare omnia, scil. Deum, nos ipsos, proxi­mum et eventus quotidianos, sic omnia considerantur quasi «oculo Dei» (S. Thomas).

1° Deus ipse considerandus est cum spiritu fidei, a.lioquin male, erronee cognoscitur, scil. mediantibus no­stris passionibus inordinatis et praejudiciis, contra testi­monium quod Deus dat de seipso. Tunc durante ora­tione, anima semetipsam audit et non Deum. Sic quando consolationem sensibilem habet, putat quod vers pro­greditur; et dum est in ariditate sensibili, putat se regredi, deprimitur et dubitat de aurore Dei pro seipsa; falsum judicium de Deo sibi format.

Si e contrario Deus cum spiritu fidei consideratur, non nobis apparet mediantibus nostris passionibus inor­dinatis, sed in speculo mysteriorum vitae et mortis Christi, in victoria Christi crucifixi supra daemonem et pecea­tum, et mortem, in influxu Beatae Mariae Virginis, in rnirabili vita Ecclesiae, et in communione Sanctorum seu in vita Ecclesiae militantis, dolentis, triumphantis.

Ad hoc autem requiritur quad oculus fidei liberetur a velamine amoris proprii, a quo impeditur contempla­tio divinorum; cum isto velamine non apparent nisi my­steriorum umbrae et difficultates. Ex hoc manifestatur necessitas mortificationis internae judicii proprii et vo­luntatis propriae, scil. voluntatis non conformis cum voluntate divina, ex qua oritur magna obscuritas in mente. Unusquisque enim judicat secundum propriam inclina­tionem. Per hanc progressivam purificationem magis ac magis apparent altitudo Dei, ejus bonitas, tenerrima, misericordia Christi, pulchritudo Ecclesiae et vitae reli­giosae.

2° Debemus nos ipsos considerare sub lamine fidei.

Si consideramus nos ipsos sub solo lumine naturali ratio­nis, non vidimus nisi nostras naturales qualitates quas exaggeramus, amplificamus, et deinde, videndo limites nostros, cadimus in depressionem, seu pusillanimitatem. Fluctuatio haec frequens est.

Raro consideramus in anima nostra thesaurum vitae gratiae, virtutum infusarum, donorum Spiritus Sancti, SS. Trinitatem nobis inhabitantem, fructum communionis eueharisticae, magnitudinem vocationis nostrae, in qua virtualiter nobis offeruntur omnes gratiae actuales ad perveniendum ad perfectionem. Postulandum est ut, jam in terris, videamus quid importat vocatio nostra sacerdotalis, sicut hoc videbimus statim post mortem, in instanti judicii particularis.

Si consideramus animam nostram sub lumine fidei, paulatim cognoscimus etiam nostrum defectum dominan­tem, carentiam spiritus supernaturalis et levitatem men­tis, vanitatem secundum quam modo mere humano judi­camus et loquimur. Sic appareret quid in anima nostra venit a Deo, et quid a defectibilitate nostra, id est album et nigrum.

3° Proximum etiam debemus considerare sub lumine fidei. Saepe eum videmus solo lumine naturalis rationis obscuratae per nostra praejudicia, superbiam, ambitionem, invidiam. Ideoque approbamus in proximo id quod nobis placet, id quod nobis est utile, id quod ipse nobis debet; et improbamus id quod nos angit aut incomrnodat, quandoque id ratione cujus proximus nos superat, tunc cadimus in obtrectationem aut in judicium temerarium ab aurore proprio inspiratum.

E contrario si consideratur proximus sub lumine fidei, tunc in eo apparet quid provenu a Deo, scil. tunc in superioribus apparet auctoritas Dei, cui obediendum est sine critica et discussione, et ex toto corde et prompte. Item in personis quae non nobis naturaliter placent, ma­nifestantur animae a Christo redemptae, quae forte magis appropinquant ad cor Christi quam ipsi nos. Tunc intui­tus poster supernaturalis penetrat sub tegumento carnis et sanguinis quod impedit visionem animarum. Et tunc manifestatur quod nunquam a casu duae animae immor­tales occurrunt invicem, saltem una debet bonum salu­tare alteri facere (exemplum praebendo). Debemus hoc mereri ut animas bonas et sanetas videamus, praesertim illas quae nobiscum vivunt et quas saepe ignoramus.

In personis autem quae nobis naturaliter placent, si considerantur sub lumine fidei, apparent virtutes super­naturales quae elevant affectionem nostram, et apparent etiam quidam defectus, quos forsitan cum benevolentia possumus eis manifestare ut ad maiorem perveniant per­fectionem.

4° Eventus quotidiani deniquo considerandi suret etiam sub lumine fidei, eventus omnes sive felices sive infelices. Omnis eventus enim potest tripliciter conside­rari: 1° sub soli aspectu sensibili, 2° sub aspectu ratio­nali, ut considerari potest a philosopho vel historico incredulo, 3° sub aspectu supernaturali, ratione cujus hi eventus concurrunt ad gloriam Dei et ad salutem ani­marum, aut eis opponuntur.

Ita consideranda suret etiam bella, conflictus inter hommes ejusdem nationis, et ipsae divisiones inter catho­licos, ut non faut majores. Sed ad videndum. hunc aspe­ctum supernaturalem vel providentialem eventuum, opor­tet quod christianus ex Deo vivat, et non a rebus inferioribus detineatur. Imo ut homo liberetur a nimio aurore rerum inferiorum, bonum est quandoque quod privetur eis, quod spolietur eis. Ita dicit S. Thomas, « ut stellas videamus oportet quod sol non amplius appareat ». Sic rex christianus qui amisit regnum suum, ut in Gallia Lu­dovicus XVI ante suam mortem, melius videt regnwm Dei, quam viderat in throno suo.

Per hunc spiritum fidei, sancti pervenerunt ad con­temptum suiipsius, et ad diligendas humiliationes ut fierent perfectius similes Christo pro salute nostra humi­liato, contempto et crucifixo. Sic, ut ait Augustinus, amor Dei fecit civitatem Dei in qua sancti diligunt Deum usque ad contemptum sui, et amor inordinatus sui fecit alteram civitatem, in qua mali seipsos diligunt usque ad odium Dei.

Ille qui sic viveret in spiritu fidei, certo perveniret ad fidem profundam, penetrantem, practicam, suiipsius diffusivam, ad resistendum erroribus hodiernis. Tunc ve­rificarentur verba I Joan. V, 4: « Haec est victoria quae vincit mundum fides nostra ».

 

De signis spiritus supernaturalis

et quomodo debemus practice ex eo vivere[1].

 

Hic spiritus est modus considerandi, judicandi, dili­gendi, volendi, agendi; apparet in omni pagina Evangelii, v. g. Matth. XIII, 46, dum dicitur de homme negotiatore, quaerente bonas margaritas: « inventa autem una pre­tiosa margarita, abiit, et vendidit omnia quae habuit, et emit eam ». Haec pretiosa margarita est figura spiritus supernaturalis. Pariter ibid. Matth. XIII, 44 dum dici­tur: a Simile est regnum caelorum thesauro abscondito in agro; quem qui invenit homo abscondit, et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet et omit agrum illum ». ‑ Item dum S. Paulus dicit, Col. III, 2: « quae sursum sunt, sapite, non quae super terram », scil. hic spi­ritus supernaturalis est spiritus fidei, confidentiae in Deo ac amoris Dei et progimi. Signa autem ejus suret fructus ejus, « si quidem ex fructu arbor cognoscitur » (Matth. XII, 33), scil. humilitas, abnegatio, pietas et ires virtutes theologales (Encycl. Pii XI de Sacerdotio). Homo super­naturalis vocatur a S. Paulo « novus homo». Eph. IV, 23: « Renovamini autem spiritu mentis vestrae et induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis ».

Principalia signa suret sequentia, ex modo sese gerendi per respectum ad fontes sanctificationis.

1º signum est gustus S. Scripturae, prout continet Verbum Dei, sicut epistola Dei ad hommes salvandos, cum pulcherrima varietate a simplici narratione, v. g. libri Tobiae ad alias elev ationes dogmaticas IV Evan­gelii et Epistolarum S. Pauli. Lingua S. Scripturae sic est quasi lingua materna christiani, quia est Verbum Dei patris nostri adoptivi. Si autem christianus vere gustat verba S. Scripturae, eloquentia humana etiam summa minus ac minus placet, quia non continet verbum salutis, seu verba aeternae vitae. Una sola sententia S. Scripturae animam nutrit, illuminat, corroborat in adversitate. Sa­cra Scriptura est quid multo altius quam simplex expo­sitio dogmatis divisa in specialibus tractatibus, est quasi oceanus revelationis, et in ea invenitur praegustus beatitudinis aeternae.

2º signum spiritus supernaturalis est veneratio auctoritatis religiosae. Homo naturalis saepe non videt in auctoritate Superioris nisi duram exigentiam ordinis publici, qui sine hac auctoritate stare non potest. Homo naturalis non videt in dependentia a superiore quid salutare, ideoque quantum possibile est limitai hunc depen­dentiam, facit sicut status per respectum ad Eccle­siam, ac si auctoritas Ecclesiae non esset in se quid optimum etiam pro vita praesenti.

Christianus e contra qui habet spiritum supernatu­ralem rem istam considerat magis ex alto. Cum venera­tione agnoscit in auctoritate Superiorum quandam ema­nationem auctoritatis divinae. Et obedire pro eo est lucrum et gloria. Non solum obedit ordinationibus Superiorum, sed eorum desideriis et consiliis. Et in hac dependentia invenit quoddam speciale gaudium pro anima sua. Sic elevatur supra se, dieendo « servire Deo regnare est ». Proinde S. Paulus dicit, Eph. II, 19: « Ergo jam non estis hospices et advenae, sed estis cives sanctorum et dome­stici Dei, superaedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Jesu » . Est obedientia gloriosa quae magnum securitatem affert.

3º signum est desiderium sacramentorum, « quemad­modum desiderat cervus ad fontes aquarum ». Homo su­pernaturalis videt in sacramentis non solum caeremonias religiosas, sed etiam fontes gratiae, quibus nobis appli­cantur merita Christi valoris infiniti. Non solum credit eorum efficacitati, sed de ea quoque experientiam habet. Sic prompte et alacriter currit ad hos fontes sacros; et proinde in eo hebdomadaria confessio et sancta communio producunt semper uberiores fructus. Optime intelligit quod quaelibet communio deberet esse substantialiter ferventior et fructuosior quam antecedens communio, quia quaelibet non solum conservat sed etiam auget cari­tatem et sic normaliter disponit ad meliorem communionem pro die sequenti, quamvis devotio sensibilis, quae accidentalis est, possit fieri minor.

 

Homo supernaturalis per respectum ad Jesum Chri­stum realiter praesentem in Eucharistia non solum habet amorem quasi intellectualem, qui est quandoque com­placentia in propria cogitatione seu in abstracto ideali quod formamus in mente nostra; sed ex Praesentia reali resultat etiam pro eo societas realis, unio stabilis et intima cum Jesu Christo. Deinde omnes actus diei aliquid acci­piunt ex hac vivificante praesentia. Est vita cum Deo et vita ipsius Dei et Christi in nobis.

Etiam sacramentalia, ut aqua benedicta, tunc producunt beneficam impressionem sicut aqua viva et fri­gida in aestate pro sitiente viatore. Pariter indulgentiae pro homme supernaturali sunt donum pretiosum, quia vividam ideam habet de gravitate peccati, de rigore justitiae divinae, de valore infinito meritorum Christi, etiam de valore meritorum B. M. V. et sanctorum. Sic homo renovatur de die in diem.

4º signum est existimatio orationis liturgicae, prout in ea semper magis videmus magnam orationem Eccle­siae, quasi cantum sponsae Christi concomitantem sacri­ficium Missae, quod est incruenta continuatio sacrificii et orationis Christi. Sic intelligitur quod oratio liturgica valorem specialem habet ad obtinendas gracias efficaces quibus indigemus. Participatio huic orationi publicae jam est gratia, velut lux diffusa in qua mens nostra per una oram ponitur. Melius est dicere officium in choro coram SS. Sacramento, quam extra chorum individualiter. Proinde melius ac melius apparet fecunditas et   varietas officii divini, necnon ejus superior simplicitas quae supra fugiens tempus est velut praelusio aeter­nitatis. Officium sic celebratum disponit valde ad orationem mentalem secretam, quae est aliud signum Spiritus      supernaturalis. Olim saec. XIII in Ordinibus religiosis            non erat hora praescripta ad orationem mentalem, sed relgiosi et religiosae post matutinum et Laudes spontanee, sine obligatione, vacabant orationi mentali ad quam disponit oratio vocalis liturgica cum spiritu fidei facta. Quando vero religiosi non amplius spontanee orationem mentalem fecerunt, tunc praescripta est hors ad eam faciendam, et tunc fuit saepe minus intima, viva, sed quandoque mechanica, reducta ad meditationem discur­sivam in aliquo libro, initio diei ante quodlibet aliud exercitium; et sic paulatim vox « meditatio » praevaluit, et vox « oratio mentalis » remansit in usu potius in Ordi­nibus contemplativis[2].

5º signum est inclinatio ad mortificationem. Haec propensio agnoscit quidem quod natura nostra producta est a Deo, quod in ea suret pretiosae facultates ad verum et bonum ordinatae, sed non obliviscitur naturam no­stram lapsam esse, ut ostendit coucupiscentia carnis, oculorum et superbia vitae, ex quibus oriuntur septem peccata capitalia, et deinde alia graviora. Unusquisque judicat secundum propriam, inclinationem quae rectifi­cari debet. Ad hoc inclinat gracia christiana ut chri­stiana quae nos configurat Christo qui doluit pro pec­catis nostris. Inclinai ad holocaustum[3]. Unde homo renovatus semper considerat quod « caro concupiscit ad­versus spiritum » ut dicit S. Paulus. Ideo spiritus super­naturalis dat sanctum odium contra quidquid est inordi­natum, dissolutum in nobis; et proinde manifestatur in spiritu sacrificii, qui destruit quidquid inordinatum est in nobis et consequenter dat pacem seu ordinis tranquilli­tatem. Nihil melius dat pacem quam spiritus sacrificii.

6º signum spiritus supernaturalis est oblivio sui­ipsius seu propriae personalitatis. Verum est quidem quod plures sancti qui fuerunt initiatores magnorum operum, fundatores, confidenter usi sunt facultatibus quas a Deo acceperant, ut S. Paulus, S. Jo. Chrysostomus, S. Augu­stinus, S. Dominicus, S. Thomas, S. Ignatius, S. Franci­scus Xaverius, etc.; sed legendo            eorum vitam, videmus quod diffidebant de se, et quod semper impugnabant in seipsis amorem proprium et subtilem superbiam. In hoc sicut in aliis virtutibus maxime nos superant. Sancti sese           abnegando practie intellexerunt quod plenus progressus personalitatis nostrae in hoc consistit quod possumus dicere: vivo ego, jam non ego, vivit vero in me Christus; hoc est        quasi amittere propriam personalitatem, ut ei substituatur personalitas Christi. Sic pervenerunt ad quandam impersonalitatem­

superiorem, quae superat omne judicium pro­ prium et omnem voluntatem propriam, ita ut non rema­            neret in eis nisi judicium Dei et voluntas Dei, aliquomodo sic in Christo non est personalitas humana, sed solum       personalitas divina Verbi. Id quod verificatur ontologice in Christo, quasi verificatur moraliter in sanctis. Perfecti           non vivunt sibi sed Deo, non pro se, sed unice pro Deo et pro animabus, in perfecta et sancta oblivione suiipsius. Hoc est praeclarum signum  magnae caritatis et proinde spiritus supernaturalis hominis renovati quia « deposuerunt veterem hominem, qui corrumpitur secundum desi­deria erroris » (Eph. IV, 22). Sic verificantur in sanctis verba Pauli : « vetus homo poster crucifixus est, ut destruatur corpus peccati, et ultra non serviamus peccato » (Rom. VI, 6). ‑ Haec sunt igitur praecipua signa Spiritus supernaturalis homini renovati per gratiam Christi.

 

*  *  *

 

Ad terminandum hoc caput, dicendum est practice quomodo debemus vivere secundum hunc spiritum super­natwralem  in circumstantiis cive ordinariis et praevisis, sive in circumstantiis improvisis et in rebus indeterminatis seu ad libitum. Jamquidem pro omnibus evidens est quod res sanctae modo supernaturali faciendae sunt, v. g. celebrare Missam aut ei assistere, et quod resisten­dum est tentationibus quae manifeste ad malum tra­herent.

Sed inter haec duo extrema, inter res sanctas sancte faciendas et malum manifeste vitandum, est regio media rerum indeterminatarum, quae remanent ad libitum, scil. quae relinquuntur electioni nostrae. Et in eis hommes dividuntur per electionem quae manifestat eorum corda. Ven. P. Cormier notat v.g.: quidam vocant decorum id quod est mundanitas, moderationem id quod est debi­litas vitanda, honorem id quod est superbia, prudentiam id quod est opportunismus seu utilitarismus ab egoismo inspiratus; imo quandoque vocant conscientiam id quod est proprie alteratio conscientiae christianae, v. g. dum ab eis postulatur aliquid optimum respondent: « in con­scientia non possum »; sic vocant conscientiam id quod est systema vitae ab eis electum ut conveniens, ad vi­tanda incommoda. ‑ P. Cormier in suis Exercitiis spi­ritualibus dat hoc exemplum: « Si quidam generaliter moti a spiritu pietatis, humilitatis, mortificationis, appa- renter aut realiter aliquantulum excesserunt, fit quan­doque insurrectio ac si esset intolerabilis abusus, inad­missibilis inordinatio, provocatio, venta injuria ».

E contrario in rebus ad libitum remanentibus quidam statim in mente habent haec verba S. Pauli: « quae sur­sum sunt sapite, non quae super terram ». Ita loquuti sunt sancti, et saepe operati sunt supra communem pruden­tiam, sub inspiratione Spiritus Sancti, sine qua nihil ma­gnum fecissent. Praesertim Christus valde superavit communem prudentiam, et dum primo annuntiavit Pas­sionem suam, Petrus ei dixit: « Absit a te, Domine, non erit tibi hoc», Jesus ei respondit: a scandalum mihi es, quia non sapin ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum » (Matth. X.VI, 23).

In rebus improvisis, in quibus non est tempus reflexionis ad modum convenientem sese gerendi eligendum, natura sese manifestat ut est, cum suo egoismo[4]; sed etiam in his occasionibus spiritus supernaturalis quorum­dam apparet, v.g. in periculo improviso homo generosus statim currit ad auxilium aflictorum. Amici Dei sese prompte agnoscunt, etiamsi veniant e regionibus rernotis, et non eadem lingua utantur.

Quid concludendum est practice quoad spiritum supernaturalem, praesertim pro sacerdote?

Laborandum est cum energia ad obtinendum hanc spiritum. Ad hanc finem considerandum est non quidem parvum bonum adimpletum, sed id quod remanet adim­plendum, secundum illud Pauli : « Ad ea quae sont priora extendens seipsum » (Phil. Il, 13). Non nimiae congratula­tiones faciendae sunt pro bono jam adimpleto, considerandum est praesertim bonum adhuc adimplendum.

Debemus etiam nobismetipsis dicere:  “ Mihi vivere Christus est et mori licrum » (Phil. I, 21). Pro quibusdam, ait S. Thomas eorum vita est venatio, pro aliis sunt exercitia militaria, pro aliis eorum vita est studium in­tellectuale, pro vero christiano ejus vita est Christus, quia Christus est objectum suae fidei, suarum cogitationum desideriorum, sui amoris affectivi et effectivi. Con- versatio ejus est cum Christo. Dicendum est illi: Imprime, Domine, vivum amorem erga Teipsum in corde meo[5].

Beatus est homo supernaturaliter renovatus, qui « in caritate radicatus est et fundatus », prout sibi re­nuntiavit, et rebus creatis, et a solo Deo dependet; sic complacentiam non invenit nisi in rebus divinis. Tunc nihil impedit in eo regnum Dei, et paulatim assimilarur Christo; proinde ministerium ejus, non obstantibus difficul­tatibus, finaliter semper fructuosun est. Postquam enim laboravit, studuit, scripsit, praedicavit, Spiritus Sanctus dat fecunditatem; etiamsi hic sacerdos sit, naturaliter loquendo, mediocris ingenii, sufficit quod magnan fidem habeat.

Quam magnum gaudium quando sacerdos in fine suae vitae ad hoc pervenerit ! Et revera hoc possumus, quia «Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet facere quod possumus et postulare ab eo id quod non possumus ». Imo certo Deus nos vocat ad sanctitatem, quia nos vocat ad caelum ubi non sunt nisi sancti. Hoc quidem jam verum est pro quolibet christiano, a fortiori pro sacerdote qui sacerdotio Christi participat.

Auctores consulendi

 

Commentaria S. Augustini et S. Thomas in Joann. X, XVII in Ehist, ad Hebraeos, in Epist. ad Tim. et Tit. ‑ S. Joannes Chrysost., De Sacerdotio. - S. Ephrem, De sacerdotio. ‑ S. Gregor., Dialog. IV 64. ‑ S. Gregor. Nazianz., Oratio II. ‑ S. Paulinus Nol., Epist. XI ad Sever. ‑ S. Cyprianus, Epist. 77. ‑ S. Bernardus, De Consideratione. ‑ S. Petrus Damianus, Opusc.18. ‑ S. Albertus Magnus, De Sacrificio Missae; Mariale. - S. Bonaven­tura, De triplici via. ‑ S. Thomas, De Perfections vitae spiritualis; II-II, q. 181‑185, et Commentarium Passerini De Statibus hominem. ‑ Imitatio Iesu Christi 1. IV. ‑ Cardinalis Bona, De Sacrificio Missae (opus asce­ticum). ‑ Bossuet, Explication de la doctrine de L'Église sur la Messe. ‑ Ch. de Condren, L'idée du Sacerdoce et du Sacrifice de N. S. Jésus Christ. ‑J. J. Olier, Traité des Saints Ordres; Vie intérieure de la Sainte Vierge. ‑B. Grignion de Montfort, Traité de la vraie dévotion à Marie. ‑ Ven. Che­vrier, Le vrai disciple. ‑B. Pierre Julien Eymard, La SS.Eucaristia, Me­ditazioni per esercizi spirituali per sacerdoti, 4 corsi Torino 1939. ‑ Cardinal Mercier, La vie intérieure, appel aux âmes sacerdotales, 1919 Bruxelles. ‑Silv. Maria Giraud, Missionnaire de la Salette: Prêtre et hostie; traduit en italien. ‑ I. Grimal, Mariste, Le Sacerdoce et le Sacrifice de N. S. Jésus Christ, Paris 1926; Avec Jésus, formant en nous son prêtre, Lyon, Vitte 1925. ‑ J. Perinelle, O. P., Le Sacerdoce, Éditions du Cerf 7936. ‑ R. P. H. M. Cormier, O. P., Tre Corsi progressivi di ritiro spirituale, Boma 1899, 3 vol.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CAPUT  I.

 

DE OBLIGATIONE TENDENDI AD PERFECTIONEIVI

 

In hoc capite sont quatuor quaestiones distinguenae:

1° An omnes christiani debeant ad perfectionem ten­dere (cfr. S. Thomam, II‑II, q. 184, a. 3);

2° De speciali obligatione tendendi ad perfectionem pro religiosis, rations voti, et de statu perfectionis;

3° An clerici debeant rations ordinationis et officii ad perfectionem tendere (an sacerdotes sint in statu perfectionis) ;

4° Quaenam perfectio requiritur pro episcopo? (perfectio exercenda) (II Tim. I, 3‑14 ; ‑ Pontificale; S. Thomas, II‑II, q. 85, a. ‑1, Comm. Passerini; Suarez, De statu perfectionis, lib. I, e. 15, 16).

 

Articulus 1.

 

An omnes christiani debeant ad perfectionem

tendere.

 

Status et difficultas quaestionis: Non est quaestio de perfectione infima quae excludit mortalia tantum, nec solum de perfectione media quae excludit mortalia et venialia plene deliberata, sed de perfectione proprie dicta quae excludit imperfectiones deliberatas et modum re­misum operandi. Non agitur solum de invitatione ad perfectionem proprie dictam, de hoc non est dubium; omnes hommes invitantur ad perfectionem proprie di­ctam.

Quaestio est de existentia obligationis generalis pro omnibus christianis tendendi ad perfectionem caritatis. Non tamen agitur de obligations speciali, cujus violatio esset speciale peccatum, ut in statu religioso, sed de obligatione generali.

Difficultas apparet dum volumus conciliare quaedam sententias Domini Jesu Christi quae primo aspectu vi­dentur ad invicem oppositae.

Ex une parte Christus dicit adolescenti diviti (Matth. XIX, 21): « Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus... et veni, sequere me ». Haec verbe «Si vis perfectus esse» videntur exprimere consilium, non obligationem. Ergo non omnes christiani tenentur ad perfectionem tendere. Hoc non videtur obligatonum nisi pro illis qui jam promiserunt consilia evangelica sequi. Quoad hanc difficultatem cfr. II‑II, q. 184, a. 3, ad 1.

Ex altera parte autem Christus dixit omnibus (Matth. V, 48) : “Estote perfecti sicut et Pater vester cae­lestis perfectus est”, et in Commentar. in Matth. supra hoc verbum Domini S. Thomas dicit: “ad perfectionem excellentiae vitae tenentur clerici super laicos; ad per­fectionem autem caritatis omnes tenentur », scil. ad eam tendere tenentur.

Insuper in Summa theologica, II‑II, q. 184, a. 3, S. Thomas probat quod perfectio essentialiter consistit non in consiliis sed in praeceptis, nam primum praece­ptum est sine mensura, scil.: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ex tota anima tua, ex omnibus viribus tuis, ex tota mente tua» (Luc. X, 27). Et ideo secundum S. Thomam perfectio caritatis cadit sub prae­cepto ut finis consequendus.

S. Augustinus, S. Thomas, S. Franciscus Salesius tenent quod omnes debent tendere ad perfectionem cari­tatis, unusquisque secundum conditionem suam. Sic per­fectio caritatis cadit sub praecepto ut finis.

Quomodo concilianda sunt haec verba Domini: « Si vis perfectus esse... » et « Estote perfecti » ?

Ad hunc quaestionem sic positam vera responsio se­cundum mentem S. Thomae videtur recte exponi a Caje­tano et a Passerini in II‑II, q. 184, a. 3, a P. Barthier in suo Iibro De la perfection chrétienne et de la perfection re­ligieuse et a P. A. Weiss, O. P., Apologie des Christentums, vol. 5, index Vollkommenheit. Longe eam exposui: Per­fection chrétienne et contemplation, t. I, p. 215‑244; et  Les trois âges de la vie intérieure, t. I, 267 sq.

Responsio: Haec responsio continetur in quatuor propositionibus:

1º Omnes Christiani stricte obligantur ad diligen­dum Deum appretiative super omnia.

2º Omnes tendere debent ad perfectionem caritatis, vi supremi praecepti, sed unusquisque secundum condi­tionem suam, hic in statu matrimonii, hic ut frater con­versus in statu religioso, ille ut sacerdos in mundo.

3º Nullus tamen tenetur actualiter habere caritatem non communem seu perfectorum.

4º Nec omnes tenentur ad eam tendere immediate et explicite per adimpletionem consiliorum.

1ª propositio: Omnes christiani stricte obligantur ad diligendum Deum super omnia; est praeceptum Domini, Matth. XXII, 37‑39: « Diliges Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, hoc est maximum et primum mandatum... Et diliges proximum sicut teipsum ». Item Deuter. VI, 5; Luc. X, 27; Marc. XII, 30.

Unde unusquisque tenetur diligere Deum saltem ap­pretiative seu aestimative (amor aestimationis), si non intensive, super omnia, et plusquam seipsum. Et ut ait S. Thomas II‑II, q. 184, a. 3 ad 2: « Transgressionem praecepti evadit (seu vitat), qui quocumque modo perfe­ctionem divinae dilectionis attingit. Est autem infimus divinae dilectionis gradus, ut nihil supra Deum, aut contra Deum, aut aequaliter ei diligatur; a quo gradu perfectio­nis qui deficit, nullo modo implet praeceptum ».

Ut notat P. Barthier, I, 218, ex hoc praecepto dam­nantur libertates modernae quae vocantur libertas con­scientiae, libertas cultuum, libertas omnimoda scribendi, docendi, etc., quae eadem jura tribuunt veritati et errori, bono et malo, ac si Deus suprema Veritas et Summum Bonum non strictissimum et imprescriptibile jus haberet ad obsequium intellectus nostri et voluntatis, ad esse diligendum supra omnia. Unde agnoscere, defendere has libertates sine limite et subordinatione ad Deum est sese avertere a Deo, agere contra Deum. Imo neutraliter se habere in praxi inter liberalismum et catholicismum est aliquid diligere aequaliter Deo. Amor Dei etiam in suo infimo gradu debet dominari supra omnes nostras affe­ctiones, ut vere secundum formulam S. Thomae « nihil diligatur supra eum, aut contra eum, aut aequaliter ei : a quo gradu perfectionis, qui deficit nullo modo implet praeceptum ».

Jam aliquis aestimative diligit Deum super omnia quando vult omne peccatum mortale vitare. Sic bona mater christiana quamvis magis intensive diligat filium suum quem videt et tangit, tamen aestimative diligit Deum plus quam filium suum.

2ª propositio: Omnes christiani tenentur tendere ad perfecionem caritatis, unusquisque sececundum suam con­ditionem (Barthier, t. I, 419 et 315; cfr. Passerini, De Sta­tibus hominum, p. 758, n. 13; in II‑II, q. 184, a. 3).

Haec propositio videretur exaggerata multis chri­stianis qui falso existimant solos sacerdotes aut religiosos teneri ad progrediendum in caritate. Hic est error valde diffusus. Alii praedictam propositionem admittunt theo­retice ut veram, sed non vident totam ejus fecunditatem in praxi.

Videamus: 1º fundamentum hujus propositionis in Scriptura, et 2º quomodo probatur theologice.

1º Haec autem propositio aequivalenter exprimitur in multis locis S. Scripturae, v. g.:  “Estote perfecti sicut Pater vester caelestis” (Matth. V, 48) ; “Qui justus est justificetur adhuc” (Apoc. XXII, 11). Item in diversis locis N. T. quae colliguntur in Concordantiis sub hoc verbo “cresco”: “crescite in gratia et in cognitions Dei” (II Petr. III, 18) ; “Deponentes omnem malitiam ... ut in eo crescatis in salutem” (I Petr. II, 2); “Veritatem autem facientes in caritate” ; “Crescamus in illo Jesu per omnia, qui est caput Ecclesiae Christus” (Ephes. IV, 15) ; “In omni opere bono fructificantes et crescentes in scientia Dei” (Col. I, 10) : “Quapropter intermittentes inchoationis Christi sermonem ... ad perfectionem fera­mur” (Hebr. VI, 1).

Ex his diversis locis S. Thomas eruit hanc senten­tiam, quam exponit in Comm. supra Ep. ad Hebr., c. VI, 2 : “quantum ad progressum ad perfectionem semper de­bet niti homo transire ad statum perfectum”. Et sibi facit obiectionem, scil.: Perfectio consistit in consiliis, nam dicitur (Matth. XIX, 21): « si vis perfectus esse vade et vende omnia, etc.», non omnes autem tenentur ad concilia. Ergo quomodo dicit S. Paulus « feramur ad per­fectionem ».

S. Thomas respondet ibid.: « Duplex est perfectio: una scil. exterior,  quae consistit in actibus exterioribus (seu imperatis) qui sunt signa interiorum, sicut virgini­tas, voluntaria paupertas. Et ad hanc non omnes tenen­tur. Alia est interior, quae consistit in dilections Dei et proximi, secundum illud ad I Col. III, 14: « caritatem habete, quad est vinculum perfectionis », et ad perfe­ctionem hujusmodi (idest ad perfectionem caritatis) non omnes tenentur, sed omnes tenetu ad eam tendere, quia si quis nollet plus diligere Deum, non faceret quod exigit caritas ». Unde S. Thomas hic citat verbum S. Bernardi: « in via Dei non progredi est regredi ». ‑ Item in Matth. XIX, 12: « qui potest capere capiat » S. Thomas ait: « qui non semper vellet esse melior, non posset sine con­temptu velle » .

2º Praedicta propositio theologice probari potest du­pliciter: a) ex praecepto caritatis, b) ex statu caritatis in viatore.

a) ex praecepto caritatis: cfr. II‑II, q. 184, a. 3, arg. « sed contra », et legere corp. art. « Non autem... ». ‑ Ex hoc quod primum praeceptum est sine mensura « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, ex tota anima tua, ex omnibus viribus tuis, ex cota mente tua» sequitur quod perfectio caritatis praecipitur ut finis. Ex hoc deducitur, ait S. Thomas q. 186, a. 2, ad 2, quod « omnes tam saeculares quam religiosi tenentur aliqua­liter facere, quidquid boni possunt, omnibus enim com­muniter dicitur Eccle. IX, 10 : « Quodcumque facere potest manus tua, instanter operare ». Est tamen aliquis modus hoc praeceptum implendi, quo peccatum vitatur, scil. si homo faciat quod potest, secundum quod requirit con­ditio sui status, dummodo contemptus non adsit agendi meliora, per quem animus firmatur contra spiritualem profectum ».

Totus articulus 3 q. 184, II‑II cum magna attentions legendus est, continet virtualiter quidquid deinde dicemus.

b) Probatur etiam ex statu caritatis in viatore: Caritas enim viatoris de se tendit ad caritatem patriae; sicut gracia est semen gloriae. Dicit S. Thomas II‑II, q. 24, a. 9: « Caritas cum fuerit roborata perficitur ». Haec vita supernaturalis caritatis primo est in statu infantiae, postea adolescentiae, denique virilitatis. Haec tendentia per se pertinet ad viae naturam, alioquin via non amplius esset via ad terminum, sed esset ipse terminus. Et dicit in Ev. Matth. VII, 13 : « Spatiosa via est quae ducit ad per­ditionem et arcta est via quae ducit ad vitam »; ambulare autem spiritualiter est proficere (S. Thomas ad Eph. IV, lect. 6). ‑ Item, in Evangelio, caritas comparatur semini vel grano sinapis, quod debet crescere, vel talentis. Et in hac ultima parabola dicitur (Matth. XXV, 25) : Domi­nus dicit de illo qui acceperat unum talentum et abscon­derat illud in terra: « tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Omni enfin habenti dabitur et abundabit, ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo » : non ferenti fructum tollet illud.

Hoc valet diversimode pro incipientibus, pro profi­cientibus, et etiam pro perfectis, de quibus S. Thomas ait : « quanto plus accedunt ad finem plus debent cre­scere » (ad Hebr. c. X, lect. 2).

Objectio: Aliquis objicere posset: Non valet haec deductio, nam ipse S. Thomas dicit II‑II, q. 184, a. 3 ad 2: « Non est transgressor praecepti qui non attingit ad medios perfectionis gradus, dummodo attingit ad infimum ». Ergo non omnes christiani tenentur tendere ad majorem caritatem quam habent.

Ad hoc respondetur ex ipsa consideratione praece­ptorum (Barthier, op. cit., I, 317).

1º Iam quidem sub praecepto caritatis cadit perfe­ctio caritatis non ut materia, sed ut finis consequendus, alioquin praeceptum istud esset cura mensura, et id quod plus esset remaneret solum sub consilio, quod est contra formulam praecepti ut ostenditur q. 184, a. 3. Ergo pro omnibus perfectio caritatis praecipitur non ut statim consequenda, sed ut finis ad quem unusquisque secun­dum suam conditionem tendere debet.

2º Nullo modo sese disponere ad progressum cari­tatis esset cessare ab omni actu caritatis quod esset contra praeceptum, nam omnes christiani tenentur fugere peccatum, omne peccatum sive mortale sive veniale, hoc autem fieri nequit sine actibus meritoriis, quibus anima disponitur ad progressum, aut crescit etiam in caritate. Saltem die Dominica omnes christiani debent Missam audire et actus religionis ac caritatis erga Deum facere.

3º Denique praeceptum caritatis est finis aliorum praeceptorum quae sunt circa media; atqui omnis chri­stianus debet haec praecepta secundaria adimplere pro­pter finem ipsius caritatis, et hoc fieri nequit sine merito et dispositions ad progressum. Sic conservatio caritatis indissolubiliter connectitur cum dispositione ad progres­sum. Ergo praeceptum habendi caritatem saltem com­munem involvit praeceptum tendendi ad majorem ca­ritatem.

Objectio: Sed aliquis producens solum actus caritatis remissos, non peccat, imo meretur, et tamen secundum S. Thomam non progreditur.

Responsio: II‑II, q. 24, a. 6, ad 3: « In via Dei pro­cedit aliquis non solum dum actu caritas augetur, sed etiam dum disponitur ad ejus augmentum » . Ita fit per actus remissos, ut sunt meritorii, attamen ut sunt re­missi non satis opponuntur inordinatis passionibus, et sub isto aspectu disponunt ad peccatum, sic « non pro­gredi est regredi » ; impediré progressum caritatis esset contra praeceptum caritatis peccare.

3ª propositio: Nullus tamen tenetur possidere cari­tatem non communem seu perfectorum (cfr. Barthier, I, 279 sq.). Nam sufficit quod incipiens tendat ad caritatem proficientium et proficiens ad caritatem perfectorum, unusquisque secundum suam conditionem; et in qualibet aetate spirituali, sunt multi gradus. Certo ad salutem sufficit quod aliquis moriatur in statu gratiae, etiam infimo gradu. ‑ Hoc clare dicitur a S. Thoma II‑II, q, 184, a. 2, in quo notatur quod perfectio quae est de necessitate salutis ea est quae excludit peccatum mor­tale. Et in Comm. supra Ep. I ad Phil. c. III, lect. 2 S. Thomas dicit quod « alia perfectio est supererogationis, quando quis ultra communem statum inhaeret Deo, quod fit removendo cor a temporalibus », idest effective observando tria concilia. Consilia non obligant sicut praecepta.

4ª propositio: Non omnes christiani tenentur tendere explicite, idest utendo mediis immediate proportionatis, ad caritatis perfectionem. Nec omnes ad illud individualiter seu immediate invitantur (cfr. Barthier, I, 281; S. Tho­mas in Ep. ad Hebr. c. VII lect. 1). Sed debent vitare omnia venialia, crescere in caritate, et si hoc facerent vocarentur non solum remote, sed proxime ad altam perfectionem, imo efficaciter.

S. Thomas docet quidem II‑II, q. 184, a. 3 perfectionem caritatis cadere sub praecepto, sed tanquam finis ad quem oportet tendere aliquo modo, scil. crescendo in caritate; non tamen est necessarium omnibus et sin­gulis tendere explicite, scil. utendo mediis immediate pro­portionatis ad altam sanctitatem, quae importat heroi­citatem virtutum, quamvis omnes debeamus, data occa­sione, subire martyrium potius quam revocare fidem in dubium.

Item S. Thomas docet I‑II, q. 68, a. 2 dons Spiritus Sancti esse ad salutem necessaria, sed hoc non affirmat de gradibus altioribus donorum, nec de acte contempla­tionis infusae. Omnes christiani debent tendere non ad praxim effectivam trium consiliorum, sed ad spiritum consiliorum, scil. ad spiritum abnegationis.

Unde remanet principalis conclusio: Omnes christiani, unusquisque secundum suam conditionem, tenentur ad majorem caritatem tendere, semper agendo propter motivum supernaturale caritatis, secundum illud ad Coloss. III, 17: “Omne quodcumque facitis in verbo aut in opere, omnia in nomine Domini Jesu Christi, gratias agentes Deo Patri per ipsum”.

Attamen peccantes contra praecepta, non commit­tunt speciale peccatum contra perfectionem, diversum ab aliis peccatis, quia haec obligatio est generalis, non specialia.

An unusquisque christianus in particulari invitetur ad quaedam consilia servanda secundum conditionem suam? – Utique : Imo valde difficile est observare omnia praecepta si non sequuntur quaedam saltem concilia uniuscujusque conditioni proportionata. Haec concilia inducunt ad vitandas imperfectiones quae immediate disponunt ad venialia, et ad amplectendum bonum uni­cuique conveniens. Sic aliquae orationes non praeceptae sunt valde utiles, praeter auditionem Missae die domi­nica, quae est de praecepto. Cfr. Barthier, II, 219: « Il est très rare de trouver un chrétien fidèle à tous les pré­ceptes secondaires, quand il néglige toute pratique de conseils évangéliques ».

An unusquisque christianus in particulari invitetur ad adimplenda tria consilia generaliar ‑ Non. Nam non omnes vocantur ad vitam religiosam. Sed unusquisque laborare debet ut habeat spiritum consiliorum, scil. spi­ritum abnegationis. Nam Christus dicit apud Match. XIX, 12: « Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt; et sunt eunuchi qui seipsos castraverunt pro­pter regnum caelorum. Qui potest capere capiat ». Circa quod S. Thomas dicit in Matth.: « quod non expedit nu­bere verum est aliquibus, sed non est verum quoad omnes, quia non omnes habent tantam virtutem, quod abstineant; sed quibus datum est, quia aliquibus datum est non ex proprio facto, sed dono gratiae, secundum illud Sapientiae, VIII, 21: « scivi quod aliter non possum esse continens nisi Deus det » Quod enim homo in carne vivat praeter carnem, non hominis est, sed Dei » (cfr. I‑II, q. 108, a. 4 ad 1). Remanet tamen, ut ibidem in Matth. dicit S. Thomas, quod omnis homo tenetur in sua conditione « ad meliora secundum affectum » (non secundum actum), « unde qui non semper vellet esse melior, non posset sine contemptu velle ». Cfr. Rom. VI, 3‑13.

Unde remanet principalis conclusio nostra: Omes christiani tenentur tendere ad majorem caritatem secundum umuscujusque conditionem.

Corollaria: 1º In via Dei non progredi est regredi, quia est officium progrediendi sicut pro puero est lex naturalis crescendi alioquin fit homunculus difformis. Item curriculus qui nimis remanet in stationibus retardatur.

2º Progressus caritatis debet esse acceleratus; cfr. S. Thomam in Ep. ad Hebr X, 25: « Motus naturalis (v. g. lapidis cadentis) quanto plus accedit ad terminum, magis intenditur. Gratia autem inclinat ad modum naturae, ergo qui sunt in gratia quanto plus accedunt ad finem, tanto plus crescere debent » (In alio opere, L'amour de Dieu et la Croix de Jésus, t. I 150‑162, longe explicavimus hoc corollarium cum applicatione ad sanctam communionem et ad progressum caritatis in vita B. Mariae V).

3º Si caritas perfecta est finis praecepti (seu cadit sub praecepto, ut finis), gratiae actuales semper altiores nobis offeruntur, proportionatae ad hunc finem; quia Deus impossibilia non jubet. Sic Christus dixit: « Estote perfecti, sicut Pater vester perfectus est » (Matth. V, 48). Item S. Paulus: « Haec est voluntas Dei sanctificatio vestra » (Thess. IV, 13); « Elegit nos (Deus) in ipso ante mundi constitutionem ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in caritate » (Ephes. 1, 4). – Unde debemus sperare obtentionem hujusce finis, nec dicere : humilitas prohibet ad hanc altitudinem tendere. Caritas igitur perfecta qualis est in unione transformante tanquam dispositio perfecta ad visionem beatificam, apparet ut culmen progressus normalis caritatis, seu gratiae baptismalis.

Sufficienter ostendimus ergo quod perfectio christiana consistit essentialiter in praeceptis et quod perfectio caritatis cadit sub supremo praecepto, non ut materia, seu non ut res statim. adimplenda, sed ut finis ad quem omnes tendere debent, unusquisque secundum conditionem, suam; hic in statu matrimonii, alter in vita sacerdotali, aut in statu religioso (II-II, 183, 3).

Proinde perfectio christiana est solum accidentahter et instrumentaliter in consiliis evangelicis proprie dictis, tanquam, in mediis ad facilius ac promptius perveniendum ad sanctitatem. Sed sine praxi effectiva consiliorum aliquis in statu matrimonii potest esse sanctus, dummodo tamen habeat spiritum consiliorum, et sit promptus ad ea observanda si esset necessarium, v. g. ad servandam castitatem, absolutam post mortem uxoris, et paupertatem in casu ruinae.

Ad complementum hujusce doctrinae notandum est ad consilium comparandum cum praecepto, quod dura dicitur consilium est « de meliori bono », hoc non significat de meliori bono quam opus praeceptum, nam alta caritas cadit etiam sub praecepto ut finis, et martyrium potest esse de praecepto, occasione data; sed « de meliori bono » vult dicere quam oppositum opus liberum, scilicet:

-          melior est paupertas Deo consecrata quam usus legitimus divitiarum;

-          melior est castitas absoluta Deo consecrata quam usus legitimus matrimonii;

-          melior est obedientia religiosa quam usus legi­timus libertatis nostrae.

Hoc confirmatur ex divisione consiliorum data a S. Thoma I‑II, 108, 4.

 

Articulus 2.

 

De speciali obligatione tendendi ad perfectionem

pro religiosis.

 

Status quaestionis: Agitur de simplici religioso, etiamsi nullum ordinem receperit, ut sunt fratres con­versi et sorores aut moniales. In articulo 3 erit quaestio de sacerdotibus. ‑ Agitur etiam. de perfectione proprie dicta, ut distinguitur a perfectione infima quae excludit peecata mortalia tantum, et a perfectione media quae excludit mortalia simul et venialia plene deliberata, non vero modum remissum operandi. Unde agitur de perf­ectione superiori perfectorum quae excludit imperfectio­nes deliberatas et modum remissum operandi ac sacra­menta recipiendi et importat observantiam consilioruin et opera supererogationis. ‑ Agitur denique de obliga­tione speciali, non solum de obligatione generali. Est no­tabilis differentia inter utramque, nam, ut diximus, pro omnibus christianis jam est obligatio generalis tendendi ad majorem caritatem, et cura haec obligatio sit gene­ralis ejus violatio, non est speciale peccatum diversum a peccatis ex vioIatione praeceptorum provenientibus. Nunc autem inquiritur: an sit pro religioso specialis obli­gatio, tendendi ad perfectionem proprio dictam, ita ut ejus violatio sit speciale peccatum.

Responsio communis est : Religiosi vi professionis tenentur tendere ad perfectionem proprio dictam, per media generalia seu per tria consilia et correlativa vota obedientiae, paupertatis, castitatis et per media parti­cularia seu per regulas proprii Ordinis vel Instituti.

Ad explicationem hujusce doctrinae consideranda est haec specialis obligatio secundum quatuor causas, scil.: 1º ejus fundamentum vel causa efficiens, 2º ejus natura seu forma, 3º ejus finis, 4º materia circa quam versatur seu media ad finem generalia et particularia, 5º ejus excellentia ex fructibus ejus.

 

*  *  *

 

1º Quodnam est fundamentum huiusce obligationis specialis? ‑ Est professio religiosa, qua constituitur status religiosus, qui est status perfectionis (cfr. II-II, q. 184, a. 4): « In statu perfectionis proprio dicitur aliquis esse, non ex hoc quod habet actum dilectionis perfectae, sed ex hoc quod obligat se perpetuo cum aliqua solemni­tate ad ea quae sunt perfectionis. Contingit etiam quod aliqui se obligant ad id quod non servant et aliqui im­plent id ad quod non se obligaverunt... Et ideo nihil pro­hibet, aliquos esse perfectos, qui non sunt in statu per­fectionis (v. g. S. Benedictus Joseph Labre), et aliquos esse in statu perfectionis qui tamen non sunt perfecti ».

Attamen « status perfectionis » quandoque dicitur non modo juridico, canonico, sed spirituali; ita pluries S. Joannes a Cruce loquitur spiritualiter de statu perfe­ctionis tanquam de perfectione stabili.

Ita S. Thomas loc. cit., a. 4, ad 1: « per augmentum spirituale interius aliquis adipiscitur statum perfectionis quantum ad divinum judicium: sed quantum ad di­stinctionem ecclesiasticorum statuum non adipiscitur aliquis statum, perfectionis, nisi per augmentum in his quae exterius aguntur ». Item art. 5: « Ad statum perfe­ctionis (juridicum) requiritur obligatio, perpetua ad ea quae sunt perfectionis, cum aliqua solemnitate. Utrumque autem horum competit religiosis et episcopis. Religiosi enim se voto astringunt ad hoc quod a rebus saecularibus se abstineant, quibus licite uti poterant, ad hoc quod libe­rius Deo vacent. Similiter episcopi obligant se ad ea quae sunt perfectionis, pastorale assumentes officium, ad quod pertinet ut animam suam ponat pastor pro ovibus suis ».

Sie religiosi sunt in statu perfectionis acquirendae, et episcopi sunt juridice in statu perfectionis exer­cendae.

Sufficiunt vota simplicia ad constituendum statum religiosum, secundum. jus novum; hoc declaravit Gre­gorius XIII.

Sed semper revocandurn est praeceptum supremum, quo, ut patet, non minuitur, sed glorificatur, magnifica­tur, impellitur, vivificatur ex alto vita religiosa, quae subservire debet caritati perfectae, seu unioni cum Deo et proximo. ‑ Sic vita religiosa ducitur sub magno im­pulsu trium virtutum theologicarum et donorum, scil. non solum juridice, sed spiritualiter. Et manifestum est quod tres virtutes theologicae (quibus praesertim consti­tuitur vita christiana) sunt altiores quam tres virtutes religiosae (quibus constituitur vita religiosa).

 

2º Quaenam est natura seu forma hujusce obliga­tionis? ‑ Est specialis obligatio tendendi ad perfectionem (cfr. 11‑11, q. 184, a. 5, ad 2): « homines (religiosi) statum perfectionis assumunt, non quasi profitentes seipsos per­fectos esse, sed profitentes se ad perfectionem tendere. Unde Apostolus dicit ad Phil. 111, 2: " Non quod jam comprehenderim, aut jam perfectus sim; sequor autem, si quomodo comprehendam "... Unde non committit aliquis mendacium vel simulationem ex hoc quod non est perfectus, qui statum perfectionis assumit, sed ex eo quod ab intentione perfectionis animum revocat ». Item q. 186, a. 1, ad 3 : « Unde non oportet quod quicumque est in religione jam sit perfectus, sed quod ad perfectio­nem tendat ». Itern a. 2; legere attente hunc art, 2 : Utrum quilibet religiosus, teneatur ad tria consilla? ‑ Utique ad tria consilia evangelica, sed nonnisi ad exercitia per propriam regulam taxata. ‑ Si igitur religiosus ab inten­tione perfectionis; animum revocat, peccat non solum contra obligationem generalem pro omnibus christianis proficiendi in caritate, sed contra obligationem specialem (cfr. Commentar. Passerini, p. 757, n. 15). Religiosus tamen non tenetur pervenire de facto ad perfectionem in via, seu ante mortem.

1º dubium: An pro religioso revocare animum ab intentione perfectionis sit peccatum mortale. Cfr. Il‑II, q. 186, a. 9.

Responsio est affirmativa. 1º Si religiosus aut etiam simplex christianus contemnit ipsam tendentiam ad perfe­ctionem, 2º si est transgressio votorum professionis in ma­teria gravi, nam hoc est proprie ab intentione perfectionis animum revocare. Transgressio vero exteriorum obser­vantiarurn non est peccatum mortale nisi vel propter contemptum regulae, vel propter praeceptum formale specialiter a Praelato factum, sive in regula expressum. Ad 1º: Quaedam regulae, ut regula Ordinis Praedicato­rum, non obligant nec ad mortale, nec ad veniale, sed solum ad poenam taxatam sustinendam. Hoc dicitur per se, sed per accidens frequenter est peccatum negligentiae, quia si non servatur regula hoc est propter inordinatum affectum ad aliquid creatum, ut iuvenis dives, qui non respondit ad vocationem Domini cum nimis afficoretur ad res terrenas (cfr. S. Thomam in Matth. XIX, 21). Insuper rarissimum est quod religiosus servet sua vota si negligit in praxi omnes observantias sui Instituti, sicut rarissime christianus servat praecepta omnia si omittit in pra.xi omnia consilia (Barthier, 11, 219).

2º dubium: An pro religioso obligatio specialis ten­dendi ad perfectionem sit distincta ab obligatione servandi tria vota, et sit sub mortali.

Plures theologi tenent hanc obligationem esse distin­ctam ab obligatione votorum, et esse sub mortali.

Sententia vero thomistica et vera nobis videtur esse ea quae defenditur a Salmanticensibus, qui pro ea citant Cajetanum et plures alios. Haec sententia est: haec obli­gatio est sub mortali, sed non distincta ab obligatione ser­vandi vota. Item Passerini, p. 758, n. 14. Salmanticenses, Theologia moralis, t. IV, de Statu religioso, p. 4 sq. dicunt:

Iº « Tenetur sub mortali religiosus semper ad perfe­ctionem tendere, quia est obligatio substantialis et prae­cipua sui status, ad quam ex vi professionis se adstrin­xit ». Quomodo? « Talis obligatio consistit in continuo quodam motu tendendi ad perfectionem, ita ut religiosus nunquam in hoc motu et progressu quiescat, nec dicat, satis est, sed semper ad altiora aspiret, quia in via Dei non progredi est regredi.

« Sed non ob id tenetur religiosus tendere ad perfe­ctionem per omnia opera consiliorum aut supereroga­tionis (cfr. II-II, 186, 2), sed per illa tantum quae sunt secundum regulam suae religionis, quia non se obligavit ad aliam perfectionem. Et hinc oritur 1º obligationem istam distinctam non esse ab obligatione servandi vota et observantias regulares suae professionis, sed esse eandem cum illa vel in ea imbibitam. Unde non est duplex peccatum (cfr. Cajet. in qu. 186, a. 9 et plures alios). Ex dictis oritur: 2º nullo perfectiori modo reli­giosus tendere potest ad perfectionem quam bene exercendo quae sunt propria sui status. Ita media aptiora ad suum finem consequendum, et ad culmen per­fectionis perducunt. Perfectio non est v. g. in poenitentiis extraordinariis.

IIº « Quandonam mortaliter peccat religiosus contra hanc obligationem tendendi ad perfectionem? – lº Ex transgressione votorum in materia gravi, 2º Quando con­silia ad perfectionem conducentia ex formali contemptu praetermittit (q. 186, a. 2 et 9 ad 3), 3º Quando regulam transgreditur eo fine ut impediat perfectionem, 4º Quando firmiter apud se statuit nullo modo curare de perfectione, dicens, satis est in inferiori statu manere ». lta Billuart si dicat: «satis est in statu mediocritatis in quo sumi manere », 5º Quando ejus pravo exemplo alios inducit ad vitam depravatam, vel regulae relaxationem, hoc est intelligendura in materia gravi.

 

*  *  *

 

3º Quisnam est finis hujusce obligationis specialis?

‑ Hoc exponitur a S. Thoma sine ulla diminutione, ita ut appareat ejus plenitudinem non inveniri nisi in unione intima cum Deo secundum. virtutes et dona.

Est ipsa perfectio proprie dicta, quae consistit in perfecta unione cum Deo et proximo, secundum imitationem Christi, scil. est perfecta adimpletio, primi prae­cepti cui subordinantur consilia evangelica.

Hoc exponit S. Thomas q. 181, a. 5: « Religiosi se voto astringunt ad hoc quod a rebus saecularibus se abstineant, quibus licite uti poterant, ad hoc quod liberius Deo vacent. in quo consistit perfectio praesentis vitae.

Unde Dionysins dicit 6 cap. Eccl. Hier. de religiosis loquens: " Alii quidem therapeutas, idest famulos Dei, ex puro servitio et famulatu; alii vero monachos ipsos nominant ex indivisibili et singulari vita uniente ipsos ex indivisibilium sanctis convolutionibus (idest contem­plationibus) ad deiformem unitatem et amabilem Deo perfectionem ».

Item q. 181, a. 3, perfectio est essentialiter in praece­pto caritatis, cui subordinantur alia praecepta et consilia. Q. 186, a. 7: « status religiosus est quoddam holocaustum, per quod aliquis totaliter se et sua offert Deo ».

Ad hanc perfectionem caritatis pervenire debet reli­giosus secundum imitationem Christi, prout Christus est via, veritas et vita: Christus ut homo fuit maxime sepa­ratus a spiritu mundi et maxime unitus cum Deo, conse­cratus Deo in tota sua natura humana, in omnibus facul­tatibus suis, et actibus. Unde praesertim de religiosis dicitur: « Mortui enim estis, et vita vestra est abscondita cum Christo in Deo » (Col. 111, 3), ut explicat S. Thomas in Commentar. hujusce epistolae: « non sapite ea quae sunt hujus mundi, quia mortui estis mundo; vita vestra est abscondita cum Christo, nam, Christus est occultus pro nobis, quia est in gloria Dei Patris et similiter vita, quae per eum nobis datur, est in occulto, ubi scil. Chri­stus est in gloria Dei Patris, secundum quod dicitur­ : quam magna multitudo dulcedinis tuae, quam abscon­disti timentibus te, etc. " (Ps. XXX, 20); Vincenti dabo manna absconditum " (Apoc. 11, 7) ». Haec autem vita in Christo abscondita non invenitur perfecte nisi in vita mystica.

Sie omnis vita religiosa, sive activa sive contempla­tiva, de se potest perducere animarn plene fidelem ad inti­mam cum Deo unionem, et sanctitatem, ut haec anima statim post mortem possit in caelum intrare.

In vita enim activa, genus « vitae religiosae » nobilius est quam differentia specifica, quae ad exteriora miseri­cordiae opera ordinatur. Omnis enim vita religiosa sive activa sive contemplativa tendit per se ad perfectam adimpletionem primi praecepti (cfr. II-II, q. 152, a. 4 «Virginitas ordinatur ad bonum animae secundum vitam contemplativam ») cui subordinantur consilia et regulae.

Unde, ut modo magis concreto et completo hic finis vitae religiosae appareat, dicendum est quod Christus in ea vult restaurare quantum possibile est triplicem harmo­niam quae existebat in statu justitiae originalis, et quae restaurata est in ipso et in B. Maria V.

In statu justitiae originalis enim erat :

1º perfecta harmonia inter Deum et animam, plene ei subordinatam per tres virtutes theologicas, dona cor­relativa et humilem obedientiam,

2º perfecta harmonia inter animam et corpus, per perfectam subordinationem passionum rationi ac volun­tati et subordinationem corporis animae, idest speciatim per perfectam castitatem,

3º perfecta harmonia inter totum hominem et res exteriores, quae erant ad subserviendum homini. Sic harmonia descendebat a Deo ad infima.

Loco hujusce triplicis harmoniae post peccatum ori­ginale, quod destruxit supremam et consequenter duas alias, venit concupiscentia oculorum, concupiscentia carnis, superbia vitae, scil. desiderium immoderatum rerum ex­ternarum quae non sunt amplius medium perfectionis sed obex, immoderatum desiderium delectationis carnalis, et usus propriae libertatis sine humili subjectione ad Deum.

Ideoque ad restaurandam triplicem harmoniam ori­ginalem Christus dat tria consilia de meliori bono, con­silium nempe in usu rerum licitarum abstinendi ad secu­rius vitandum excessum, utendi mundo tanquam non utendo, scil. consilium paupertatis, relinquendo dominium vel saltem usum rerum externarum, et eas consecrando Deo. Consilium castitatis absolutae renuntiando matrimo­nio et consecrando corpus et cor Deo. Consilium obedien­tiae renuntiando usui propriae voluntatis et eam consecrando Deo. Hac tres virtutes paupertatis, castitatis, obe­dientiae subordinantur virtuti religionis, a qua procedit votum. Sie restauratur, ut fieri potest, triplex harmonia status justitiae originalis:

 

Triplex Harmonia iustitia originalis

 

Triplex Concupiscentia

Tria Vota : circa licita abnegatio.

 

1º inter Deum et animam : perfecta obedientia.

2º inter animam et corpus : castitas perfecta

3ºinter totum hominem et res externas quae debebant ei servire

 

1º superbia vitae ex qua oritur inobedientia.

2ºconcupiscentia carnis, desiderium delect. carnis.

3º concupiscentia oculorum, desiderium immoderatum divitiarum exter.

 

1º obedientia religiosa Deo consecrata.

2º castitas religiosa.

 

3º paupertas religiosa.

 

*  *  *

 

4º De materia circa quam versatur haec specialis obligatio (Hoc deducitur ex fine). Necnon de triplici sepa­ratione et de triplici consecratione religiosa. Materia circa quam est: 1º consilia evangelica obedientiae, paupertatis et castitatis, tanquam media generalia, secura, valde utilia quamvis non necessaria ad perveniendum ad per­fectam caritatem, 2º regulae proprii Instituti, tanquam media particularia accommodata ad finem proprium talis vel talis Ordinis.

Quoad consilia. Tria vota sunt essentialia statui reli­gioso. Haec tria consilia data sunt a Christo Domino: « Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da pauperibus, et veni sequere me » (Matth. XIX, 21); « sunt eunuchi qui castraverunt seipsos propter regnum caelorum » (Matth. XIX, 12).

‑ Status religiosus est exercitium tendendi ad perfectionem caritatis, et ideo duo requirit, separationem nempe et consecrationem: 1º quod homo se separet ab iis quae possunt impedire ne totaliter ejus affectus tendat in Deum (a. 7) (aspectus negativus) ; 2º quod « homo se lotaliter offerat Deo in sacrificium perfectum seu holo­caustum » (aspectus positivus).

‑ Atqui tria possunt impedire ne totaliter ejus affe­ctus tendat in Deum: cupiditas exteriorum bonorum, vel eorum sollicitudo, quae per voturn paupertatis aufertur; concupiscentia sensibilium delectationum, ac guber­natio uxorum et liberorum quae per votum castitatis auferuntur; inordinatio voluntatis humanae, quae per votum obedientiae tollitur.

‑ Pariter convenienter tria offeruntur Deo ut sacri­ficium sit perfectum: bona externa quae offeruntur per votum paupertatis; bonum corporis quod offertur per votum castitatis; bonum propriae voluntatis quod offertur per votum obedientiae.

‑ Ergo haec tria vota sunt essentialia statui reli­gioso:

‑ et prout est status separationis a mundo

‑ et prout est status consecrationis Deo (legere arti­culum 7).

Actus trium virtutum religiosarum offeruntur Deo per altiorem virtutem religionis, ad quam pertinet votum et cujus objectum proprium est Dei cultus, sic haec vita est vere sacrificiurn perfectum ad imitationem vitae Christi; et religiosus qui peccat contra vota religionis, facit sacrilegium.

Virtus autem religionis imperatur a caritate, sic omnes actus religiosi sive pertineant ad paupertatem, castitatem et obedieutiam, mediante virtute religionis ordinantur ad augmenturn caritatis et ad ejus perfe­etionem.

Cfr. II‑II, q. 88, a. 6 : magis meritorium. est facere aliquid ex voto, quam sine voto: 1º quia in hoc est meri­tum altioris virtutis religionis, 2º quia sic homo offert Deo non solum actum sed potestatem, non solum fructus sed arborem, 3º quia per votum voluntas immobiliter firmatur in bonum, et sic habetur majus meritum.

 

*  *  *

 

5º Excellentia vitae religiosae apparet ex relatione cum virtutibus theologicis, quibus unimur Deo.

Paupertas quae reliquit omnia auxilia humana, nos ducit ad perfectam spem, quae fundatur in auxilio divino, et sic spes est quasi anima sanctae paupertatis;

castitas quae renuntiat delectationibus sensibilibus et amori conjugali nos ducit ad perfecturn amorem Dei, et sic caritas est quasi anima castitatis religiosae;

obedientia quae renuntiat propriae voluntati et pro­prio judicio nos ducit ad perfectarn vitam fidei, quae in omnibus a Deo ipso dirigitur; et sic fides est quasi anima obedientiae religiosae, religiosus obedire debet Superiori­bus tanquam Christo Domino, tanquam Deo loquenti et revelanti, sicut Deo obediit Abraham pater credentium, dum sese praeparavit ad immolationern filii sui.

Sic est relatio intima inter tres virtutes religiosas et tres virtutes theologicas, prout spes est quasi anima sanctae paupertatis; fides quasi anima sanctae obedien­tiae; caritas quasi anima sanctae castitatis.

Excellentia haec, vitae religiosae per oppositionem ad statum communem vitae christianae potest considerari tripliciter: 1º relate ad Deum, Christum et Ecclesiam, 2º relate ad ipsum roligiosum, 3º relate ad proximum.

1º Relate ad Deum vita religiosa est status magis Deo gloriosus, quia perpetuo offert Deo sacrificium perfectum seu holocaustum. Gloria Dei est clara Dei notitia cum laude; atqui perfectius Deus cognoscitur et laudatur in vita religiosa,  in qua plene verificantur verba orationis dorninicae «kanctificetur nomen tuum ».

Relate ad Christum vita religiosa melius manifestat virtutem Christi, et redemptionem seu restaurationern quam nobis attulit.

Relate ad Ecelesiam vita religiosa multum confert ut splendeat semper et continuo nota sanctitatis Ecelesiae.

2º Relate ad ipsum religiosum vita religiosa est magis secura, magis liberat a peccato, scil. a concupi­scentia carnis, a concupiscentia oculorum, a superbia vitae (Barthier, II, 202, 245). Vota quidem novam obli­gationern imponunt, sed magis adiuvant quam onerant, sicut pennae pro volucre (cfr. II‑II, q. 186, a. 10).

Est vita magis meritoria quia qui adimplet consilia magis progreditur in caritate, quae est principium meriti.

Est vita magis sanctificans et deificans, quia magis unit animam cum Deo, et in omnibus ordinibus aut insti­tutis potest perducere animarn fidelem, ad intimam cum Deo unionem.

3º Relate ad proximum vita religiosa est utilior quam vita saecularis propter exemplum, propter orationes et satisfactiones, nam religiosi orare et satisfacere debent pro aliis, propter diversa misericordiae opera tam spiri­tualia quam corporalia.

 

Articulus 3.

 

An clerici debeant oridnationis et officii ratione ad perfectionem proprie dictam tendere seu de perfectione sacerdotali

 

Circa hanc quaestionem consulendi sunt praesertim :

In S. Scriptura : Liber Levitici, C. XI, C. XVI, et inter Epist. S. Pauli, II Tim. 1, 3‑14, II Cor. V, 20, ad Hebr. VII, 26.

Apud Patres:       S. Joannes Chrysostomus, De Sacer­dotio, praesertim lib. VI,

S. Gregorius Magnus, Regula pastorum,

Dionysius, De Ecclesiastica Hierarchia, c. 5, II : PG III, 507,

                           S. Augustinus, De communi vita cle­ricorum, sermo 355 : PL, XXXIX,

S. Petrus Damiamis, Opusc. 24, contra clericos regulares proprietarios ; Opu­sculum 26, de communi vita canoni­corum; Opusc. 28 : PL, t. CXLV, col. 511,

Bellarminus, De clericis, C. 27,

Thomassin, Ancienne et nouvelle discipline de l'Eglise, lº  partie, liv. III, c. 2, sq. Paris, 1725, t. I, p. 1326.

Apud S. Thomam praesertim II‑II, q. 184, a. 8, et in Supplemento de Ordine, q. 31, 36, 40.

Concilium Tridentinum, sess. XXII, c. 1, de vita clericorum.

Pontificale romanum, ordinatio saeerdotis.

Apud auctores spirituales, De Imitatione Christi, lib. IV, c. 5, de dignitate sacramenti et statu sacerdotali;

‑ M. Olier, Traité des Saints Ordres; ‑ Vita S. Francisci Salesii, auctore Hamon, 2º vol., 2a p. ; ‑ Card. Manning, Le sacerdoce éternel; ‑ Dom Gréa, L'Eglise; ‑ Card. Mer­cier, La vie intérieure, appel aux âmes sacerdotales, 1918 ; ‑ Encycl. Pii XI « Ad catholici sacerdotii fastigium ».

Status et difficultas quaestionis: Hic status apparet ex simplici expositione diversaruin opi‑uionum ad învicem oppositarum. Surit saltem tres opiniones diversae, quae primo aspectu videntur absolute oppositae, revera tamen eonciliari possunt, ni fallor, in synthesi altiori, juxta do­etrinam S. Thomae, quia diversos aspectus vitae sacer­dotalis considerant. ,

1º opinio est : Sacerdos saecularis non tenetur ad perfectionem proprio dictam tendere, quia non est in statu perfectionis acquirendae, in hoc differt a religioso qui professionem emisit, nec est in statu perfectionis exer­cendae, et in hoc differt ab episcopo.

Ita loquuntur multi sacerdotes saeculares, qui con­siderant vitam sacerdotalem potius ut canonistae, quam ut ascetae et mystici, et dicunt : non tenemur sicut reli­giosi ad perfectionem evangelicam, nec ad austeritatem, nec ad vitam orationis, nec ad similia altiora, curn non simus religiosi. Et ideo quandoque optimi sacerdotes, audientes hanc theoriam. quam veram. putant, existimant se non posse ad perfectionern pervenire, nisi suum mini­sterium relinquant et monasterium ingrediantur. ‑ Ita etiam plures religiosi dicunt: sacerdos saecularis non tenetur proprio ad perfectionom tendere, quia non est in statu perfeetionis, imo valde difficile est pro illo ad perfectionem pervenire, si non intrat religionem[6].

Tunc sacerdotes deberent populum sanctificandum. relin­quere ut propriam sanctificationem invenirent.

2ª opinio: Omnis sacerdos etiam ille qui dicitur « saecularis » tenetur proprie ad perfectionem proprie dictam tendere, ratione ordinationis et officii circa corpus physicum et corpus mysticum Christi. Imo valde conve­niret eum esse religiosum, emittere tria vota et in commu­nitate vivere, sicut antiqui canonici regulares, parochiis affixi, ut sancte sumn sacerdotium. exercerent, nam sacer­dos non debet esse « saecularis », haec expressio admit­titur ab Ecclesia, sed non venit ab Ecclesia, nec spiritum, sacerdotalem exprimit.

Ita juxta Dom Gréa in suo tractatu L'Eglise, liv. III, ch. XII, sacerdoti non convenit esse saecularis, sed valde conveniret ut esset regularis. Card. Mercier aliquid simile dicit (op. cit., p. 155): «Les prêtres séculiers, oh ! le vilain mot, prétre séculier ». Attamen dici potest : vocatur saecularis non ratione spiritus, sed ratione occupationum quae materialiter sunt in saeculo. Card. Mercier (p. 189) expressioni « clerici saeculares » praeeligit has « clerus dioecesis », « clerici dioecesis ».

3ª opinio : Sacerdos saecularis non solum debet ad perfectionem tendere, sed ratione ordinationis et officii sui, debet esse saltem participative in statu perfectionis exercendae, qui proprie episcopo competit. Imo non fieret perfectior si religionem ingrederetur, quia jam est ratione ordinis et officii plus quam simplex religiosus non ordi­natus. Imo jam est religiosus, non S. Dominici, aut S. Ignatii, sed per suarn ordinationem pertinet ad ordi­nem Christi. Unde apud Dionysium legitur in Ecel. Hier. c 6 : « monasticus ordo debet sequi sacerdotales ordines, et ad eorum imitationem ad divina ascendere » (textus citatus II‑II, q. 184 a. 8; cfr‑ Card. Mercier, La vie intérieure, appel aux âmes sacerdotales p. 192).

 

Imo quidam addunt, ut notat S. Thomas II-II, q184, a8, 6ªobj. : « difficilius est quod aliquis bene vivat in officio presbyteri curati vel archidiaconi, quam in statu religionis: ergo presbyteri curati vel archidiaconi sunt perfectioris virtutis quarn religiosi » et non solum quam religiosi conversi, sed quam religiosi sacerdotes.

S. Thomas respondet distinguendo: « difficultas quae est ex arduitate operis addit (per se) ad perfectionem virtutis (et major est in vita religiosa); difficultas autem, quae provenit ex exterioribus impedimentis virtutis, non per se addit ad perfectionem, sed quandoque quidem di­minuit perfectionem, puta cum aliquis non tantum vir­tutem amat, ut impedimenta virtutis declinare velit; quandoque vero est signum perfectioris virtutis, puta cum aliquis propter impedimenta occurrentia ... a virtute non declinat».

 

*  *  *

 

Solutio: Hae tres opiniones considerant diversos aspectus vitae sacerdotalis. Si velimus autem hos diver­sos aspectus simul considerare secundum doctrinam S. Thomae dicendum est:

1º Sacerdos «saecularis» vel dioecesanus non est sim­pliciter, in statu perfectionis (nec assequendae, nec exer­cendae) et novum meritum haberet si fieret religiosus, propter vota paupertatis et obedientiae (II‑II, q. 184, a. 6).

2º Attamen tendere debet ad perfectionein proprie di­ctam, ratione ordinationis et officii sui, ad quod requiritur maior sanctitas interior quam requirat status religiosus (cfr. q. 181, a. 8).

1ª propositio nostra convenit cum opinione quae considerat vitam sacerdotalem ab exteriori, prout cano­nice sacerdos saecularis non est simpliciter in statu per­fectionis.

2ª propositio nostra convenit sub diversis aspe­ctibus cum 2ª et 3ª opinionibus et quid verum est in illis continet.

Secundum hanc sententiam statim, explicandam, est pro sacerdote saeculari « obligatio spe-

cialis » tendendi ad perfectionem proprio dictam, quite excludit, quantum hu­mana fragilitas permittit, peccata non solum mortalia sed etiam venialia deliberata, et imperfectiones delibe­ratas. Haec obligatio in hac sententia non distinguitur ab obligatione adimplendi ut oportet, scil. digne et sancte, diversa officia vitae sacerdotalis, celebrationem recitationem officii, auditionem confessionum, generaliter sanctificationein animarum. Haec obligatio specialis con­trahitur in receptione ordinum minorum et majorum. Et vi supremi praecepti haec officia semper melius adim­pleri debent.

 

Probantur duae partes hujusce thesis.

1ª pars: Sacerdos saecularis non est simpliciter in statu perfectionis.

« Status perfectionis », ut ostendit S. Thomas q. 181, a. 4 ad 1, non est status mere interior et invisibilis, ut sta­tus gratiae, sed « adipiscitur aliquis statum perfectionis ... per augmentum in his quae exterius aguntur ». Et distingui debet a statu perfecto, qui potest esse more interior, ut status gratiae (ut notat Card. Mercier, p. 165). Ex hoc S. Thomas deducit, q. 1.81, a. 5: « ad statum perfectionis requiritur obligatio perpetua ad ea, quac sunt perfectionis, cura aliqua solemnitate. Utrumque autem horum competit religiosis et episcopis. Religiosi enim se voto astrin­gunt ad hoc, quod a rebus saecularibus se abstineant, quibus licite uti poterant, ad hoc quod liberius Deo va­cent, in quo consistit perfectio praesentis vitae ... Simi­liter etiam episcopi obligant se ad ea quae sunt perfectio­nis, pastorale assuimentes officium, ad quod pertinet, " ut animam suam ponat pastor pro ovibus suis ", sicut di­citur Joan. X, 15 ». In a. 7 S. Thomas ostendit secundum Dionysium quod « episcopi se habent ut perfectores, reli­giosi autem ut perfecti, quorum unum pertinet ad actio­nom, alterum autem ad passionem. Unde manifestum est, quod status perfectionis potior est in episcopis, quam in religiosis ». Unde communiter theologi distin­guunt statum perfectionis acquirendae, qui competit re­ligiosis, et statum perfectionis jam acquisitae, et exer­cendae ac communicandae, qui competit episcopis.

Atqui, ut ostendit S. Thomas, q. 181, a. 6, sacerdotes saeculares (ut presbiteri curati et archidiaconi) non sunt simpliciter in statu perfectionis:

a) Non sunt sinipliciter in statu perfectionis acqui­rendae, quia, ut ait S. Doctor: « per hoc quod aliquid suscipiunt sacrum ordinem, accipiunt potestatem quos­dam, sacros actus perficiendi; non autem obligantur ex hoc ipso ad ea quae sunt perfectionis, nisi quatenus apud occidentalem Ecclesiam. in susceptione sacri ordinis (sub­diaconatus) emittitur continentiae votum, quod est unum eorum, quae ad perfectionem pertinent (ut infra dicetur q. 186, a. 4). Unde patet, quod ex hoc quod aliquis accipit sacrum ordinem, non ponitur simpliciter in statu perfe­ctionis, quamvis interior perfectio ad hoc requiratur, quod aliquis digne hujusmodi actus exerceat ».

Sed dici potest cum C. Vivès, Theol. asc. (p. 60 et 74), quod propter votum castitatis sacerdos saecularis Ecele­siae Occidentalis est secundum quid in statu perfectionis; Suarez dicit: est «inchoative in statu perfectionis» (De irtute et statu religionis, lib. I, c. 17, n. 4). Item ei pro­hibetur negotium..

b) Au sit simpliciter in statu perfectionis perfi­cientium? S. Thomas respondet ibid. a. 6: « Similiter etiam nec ex parte curae, quam suscipiunt (presbyteri cu­rati aut archidiaconi) ponuntur in statu perfectionis. Non enim obligantur ex hoc ipso vinculo perpetui voti, ad hoc quod curam animarum retineant; sed possunt eam dese­rere, vel transeundo ad religionern etiam absque licentia episcopi, ut habetur in Decretis 19, 9, 2[7], vel etiam cum licentia episcopi potest aliquis archidiaconus archi­diaconatum vel parochiam dimittere et simplicem prae­bendam accipere sine cura; quod nullo modo liceret, si esset in statu perfectionis...

« Episcopi autem, quia sunt in statu perfectionis, non nisi auctoritate Summi Pontificis, ad quem etiam solum pertinet in votis perpetuis dispensare, possunt episcopalem curam deserere, et ex certis causis. Unde manifestum est quod non omnes Praelati sunt in statu perfectionis, sed soli episcopi ».

Propterea sacerdos saecularis majus meritum habe­ret si fieret religiosus, scil. meritum speciale procedens a votis paupertatis et obedientiae. Unde S. Thomas q. 184, a. 8 ostendit quod religiosus sacerdos habens curarn ani­marurn est aequalis parocho saeculari ratione ordinis et officii seu curae anmiarum, et est superior ratione status propter « bonitatem status roligiosi » perpetui, in quo re­ligiosus totarn suam vitam obligat ad perfectionis stu­dium. « Et ideo, inquit, comparatio status religionis ad officium parochi est sicut holocausti ad sacrificium, quod est minus holocausto».

« Sed haec comparatio, ait S. Doctor, est intelligenda secundum genus operis,  nam secundum caritatem ope­rantis contingit quandoque, quod opus ex genere suo minus existens magis sit meritorium, scil. si ex majori caritate fiat ». Sic aliquis sacerdos saecularis, ut S. Paro­chus d'Ars, potest esse multo magis perfectus quam multi religiosi et episcopi.

« Si vero, addit S. Thomas ibid., attendatur diffi­cultas bene conversandi in religione et in officio habentis curarn animarum, sic difficilius est bene conversari cum cura animarum propter exteriora pericula : quamvis con­versatio relligionis sit difficilior quantum ad ipsum genus operis, propter arctitudinem observailtiae regularis ». ‑ Cfr. ibid. ad 2: « difficultas quae est ex exterioribus impe­dimentis non per se addit ad perfectionem virtutis, sed quandoque minuit perfectionem, puta cum aliquis non tantum virtutem amat, ut impedimenta virtutis decli­nare velit, quandoque vero est signum perfectioris virtu­tis, puta cum aliquis superat impedimenta inopinate aut necessario occurrentia ».

Unde sacerdos saecularis, canonice loquendo, non est simpliciter in statu perfecticnis nec acquirendae, nec exer­cendae.

 

*  *  *

 

2ª pars: Sacerdos saecularis tendere debet ad perfe­ctionem proprie dictam, ratione ordinationis et officii, imo major sanctitas interior requiritur ad celebrationem Missae et ad sanctificationern animarum, quam requirat status religiosus in religioso converso vel in moniali. Matth. V, 13: « Vos estis sal terrae. Quod si sal evanuerit in quo salietur? Ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab horninibus. Vos estis lumen mundi ».

Hoc probatur tripliciter: A) ratione ordinationis, B) ratione officii circa corpus Christi sacramentale, C) ratione officii circa corpus Christi mysticum. Cfr. Pas­serini, op. cit., p. 104, n. 26 et 28, p. 106, n. 33.

A) Ratione ordinationis: Hoc habetur in Pontificali romano, in ordinatione presbyteri: «Domimis septua­ginta duos elegit, ut doceret, verbo simul et facto, mini­stros Ecclesiae suae, fide et opere, debere esse perfectcs, seu geminae dilectionis, Dei scilicet et proximi virtute fundatos », ita S. Thomas IV Sent. dist. 24, q. 2 (efr. Card. Mercier, op. cit., p. 200, 140, 167). ‑ Hoc apparet ex praerequisitis 1º ad ordinationeni, 2º ex ejus effectibus, 3º ex consequentiis.

1º Praerequiruntur ad ordinationem status gratiae, idoneitas, et bonitas vitae superior quam, ad ingredien­dum religionem. Cfr. S. Tbomam, Suppl., q. 36, a. 1 et 3, et praesertim II-II, q. 1,89, a. 1, ad 3: « ordines sacri praeexigunt sanctitatem, sed status religionis, est exer­citium quoddam ad sanctitatem assequendam. Unde pondus ordinum imponendum est parietibus jam per sanctitatem desiccatis ; sed pondus religionis desiccat parietes, idest homines ab humore vitiorum ». Hace doctrina invenitur in S. Gregorio et in Dionysio, Eccl. Hier., c. 5 medio, citatis a S. Thoma juxta quos, ait P. Barthier (II, 209), videtur quod gradus caritatis con­veniens ad accipiendum sacerdotium est gradus vitae illuminativae, ut scil. sacerdos jam purgatus a peccato possit illuminare alios, dum ad ingrediendum religionem sufficit gradus vitae purgativae; pro episcopatu convenit gradus vitae unitivae, quia debet esse jam perfectus et perficiens. Cfr. etiam II-II, q. 184, a. 7 et 8, et Suppl., q. 40, a.. 4 « sed contra ». Dionysius dicit : « potestas sa­cerdotalis sese extendit ad purgandum et illuminandum tantum, episcopalis autem ad hoc et ad perficiendum » (cfr. Passerini, p. 82; summarium, n. 2).

2º Eflectus ordinationis sunt character et gratia sacramentalis. Atqui character sacerdotalis est quaedam participatio sacerdotii ipsius Christi, et est indelebilis, constituit sacerdotem in aeternum (cfr. Suppl., q. 35, a. 2, et III, q. 63, a. 3). Unde sacerdos vivere debet ut dignus Christi minister. Ad hunc finem ei confertur per ordinationem gratia sacramentalis. Nam, ut dicitur in Suppl. Summae, q. 35, a. 1, « Dei perfecta sunt opera. Et ideo quicumque datur potentia aliqua divinitus, dantur etiam ea, per quae executio illius potentiae possit congrue fieri... (Unde) sicut gratia gratum faciens est necessaria, ad hoc quod homo digne sacramenta recipiat; ita etiam ad hoc quod homo digne sacramenta dispen­set... ». Et ibid. dicitur ad 3: « ad idoneam. executionem ordinum non sufficit bonitas qualiscunique, sed requiritur bonitas exeellentis; ut sicut illi qui ordinem suscipiunt, super plebem constituuntur gradu Ordinis, ita et supe­riores sint merito sanctitatis. Et ideo praeexigitur (ordi­nationi) gratia, quae sufficiat ad hoc, quod digne con­numerentur in plebe Christi; sed confertur in ipsa su­sceptione Ordinis amplius gratiae munus, per quod ad majora reddantur idonei ». Haec verba Supplementi non sunt expresse ex manu S. Thomae, sed aliquid aequivalens legitur in IV Sent. dist. 24, q. 2: « qui divinis mini­steriis applicantur regiarn dignitatem assequuntur et per­fecti in virtute esse debent », ut habetur etiarn in Ponti­ficali.

Deus enim vocans ad finem altiorem, dat media pro­portionata ad hunc finem, et sacerdos vi ordinationis, si non demeretur, habet jus ad novas gratias actuales ut sancte officia sui sacerdotii exerceat. Cfr. III, q. 62, a. 2: « gratia sacramentalis addit super gratiam habitualem commu­niter dictam et super virtutes et dona, quoddam divi­num auxilium ad consequendum. sacramenti effectum ». Gratia sacrarnentalis est novus modus intrinsecus, specialis vigor gratiae habitualis, cum jure ad auxilium actuale suo tempore conferendum. Ita Joannes a S. Tho­ma, Contenson, Billuart, in IIIª, q. 62, a. 2.

Haec ordinatio sacerdotalis est quid dignius quam professio religiosa, prout confert quandam participatio­nem sacerdotii Christi, quae non est in simplici religioso, v. g. converso aut in moniali. Et clericus, suscipiens ordi­nationem, dicit ad modum promissionis : « Dominus pars hereditatis meae et calicis mei, tu es qui restitues here­ditatem meam mihi».

3º Consequentia hujusce ordinationis est obligatio specialis tendendi ad perfectionem altiorem ut habetur in Pontificali. Episcopus dicit in fine: « Filii dilectissimi, diligenter considerate ordinem per vos susceptum, ac onus humeris vestris impositum, studete sancte et reli­giose vivere, atque Omnipotenti Deo placere, ut gratiam suam possitis acquirere, quam ipse vobis per suam mi­sericordiam concedere dignetur ». Oportet quod sacerdos se sanctificet, ut gratia sacramentalis Ordinis semper magis fructificet.

Jamquidem, ut supra dictum est, omnis christianus tenetur ad majorem caritatem tendere, dum est in via, ergo a fortiori sacerdos, ut adimpleat perfectius praece­ptum: « Diliges Dominum tuum ex toto corde... ». Illis praesertim dicitur : « Estote ergo perfecti » et « Qui enim habet dabitur ei, et abundabit » (Matth. XIII, 12); « Vos estis lux mundi et sal terrae ».

Unde in Imitatione Christi, lib. IV, c. 5 de statu sacerdotali legitur: « Ecce sacerdos factus est et ad cele­brandum consecratus, vide nunc ut fideliter et devote in suo tempore Deo sacrificium offeras, et te ipsum irre­prehensibilem exhibeas. Non alleviasti onus tuum, sed arctiori jam alligatus es vinculo disciplinae; et ad majo­rem teneris perfectionem sanctitatis. Sacerdos omnibus virtutibus debet esse ornatus et aliis bonae vitae exemplum praebere ». ‑ Ideo magna est responsabilitas sacer­dotis, ita ut plures sancti timiuerint ordinationem sacer­dotalem suscipere.

 

B) Ratione officii circa corpus Christi sacramentale melius apparet haec obligatio ad perfectionem tendendi:

1º Quidem sacerdos celebrans gerit figuram Christi, est alter Christus. Christus autem pro nobis sese obtulit ut victimam. Ideo ut sit minister conscius sui officii, ut digne et sancte celebret, debet sacerdos mente et corde personaliter uniri supremo sacerdoti et sanctissimae vi­ctimae. Esset hypocrisis saltem indirecte volita ex negli­gentia, si ad altare accederet sine firma voluntate pro­ficiendi in caritate (Card. Mercier, 165); qualibet die igitur magis sancte dicere debet in nomine Christi : « Hoc est enim corpus meum ‑ Hic est calix sanguinis mei ». Et in qualibet Missa, sacerdos communionem euchari­sticam devote suscipere debet, ut magis ac magis augeatur ejus caritas. Normaliter igitur quaelibet ejus communio eucharistica deberet esse substantialiter ferventior et fe­cundior, quia quaelibet communio debet non solum carita­tem conservare, sed etiant eam augere, et sic nos dispo­nere ad melius suscipiendum corpus Christi die sequenti. Hoc jam verum est pro simplici fideli, a fortiori pro sacerdote (cfr. S. Thomam, in Ep. ad Hebr. X, 25).

Unde non mirum est quod S. Thomas dicat q. 184, a. 6 : « interior perfectio ad hoc requiritur quod aliquis digne hujusmodi actus (ordinis sacri) exerceat », et q. 184, a. 8 : « ad dignissima ministeria, quibus ipsi Chri­sto servitur in sacramento altaris, requiritur major san­ctitas interior, quam requirat etiam religiosus status : quia, sicut Dionysius dicit in Eccl, Hier., c. 6, monasticus ordo debet sequi sacerdotales ordines, et ad eorum imitationem ad divina ascendere. Unde gravius peccat, ceteris paribus, clericus in sacris ordinibus constitutus si aliquid contrarium sanctitati agat, quam aliquis reli­giosus, qui non habet ordinem sacrum; quamvis laicus religiosus teneatur ad observantias regulares, ad quas illi qui sunt in sacris ordinibus non tenentur ».

2º Simplex sacerdos non minor est episcopo quoad consecrationem. eucharisticam, cfr. Suppl. q. 40, a. 4 et 5. Et episcopatus non est, secundum S. Thornam, speciale sacramentum, sed extensio Ordinis presbyteratus, cf. infra, p. 74 ss.

Sanctitas ad celebrationem Missae requisita aut sal­tem manifestissime conveniens optime explicatur in Imi­tatione Christi, lib. IV, c. 5, n. 3 : « Sacerdos sacris vestibus indutus Christi vices gerit ut Deum pro se et pro omni populo suppliciter et humiliter roget. Habet ante se et retro dominicae crucis signum ad memorandum jugiter Christi passionem. Ante se crucem in casula portat, ut Christi vestigia, diligenter inspiciat et sequi ferventer studeat. Post se cruce signatus est, ut adversa quaelibet ab aliis illata clementer pro Deo toleret ».

3º Hoc confirmatur ex oratione officiali Ecclesiae ad quam tenentur clerici a subdiaconatu; haec oratio officialis dici debet digne, attente et devote, ut intellectum illuminet et affectum inflammet. Sic officium divinum comitatur celebrationem Missae, et est quasi continuatio orationis Christi, sicut sacrificium Missae continuatio sa­crificii crucis. Est cantus Sponsae Christi et conversatio cum Christo. ‑ Juxta theologos obligatio recitandi sin­gulis diebus horas canonicas est juris ecclesiastici. Sed jam vi et ratione status ecelesiastici tenetur clericus sae­pius orare quam laicus, et recitatio quotidiana est quid conveniens suo statui. Unde hic usus orandi secundum ritum canonicum viguit in Ecelesia a temporibus Apostolorum, et innuitur in Ep. ad Ephes. V, 19 : « Loquentes vobismetipsis in psalmis et hymnis et canticis spiritua­libus, canentes et psallentes in cordibus vestris Deo ». Hic usus recitandi quotidie horas canonicas videtur fuisse in praecepto sub fine quarti saeculi. ‑ Momentum hujusce orationis apparet ex hoc quod omnes clerici ma­jorum ordinuin tenentur ad horas canonicas sub mortali, saltem privatim. Ut satisfiat praecepto horarum, optima est attentio litteralis (ad sensum verborum) aut spiri­tualis (ad Deurn et ad rem petitam), et ad eam omnes conari convenit, attamen supposito animo seu inten­tione orandi et colendi Deum virtualiter saltem rema­nente, sufficit superficialis attentio interna quoad verba.

Unde sicut justus ex fide vivit, ita sacerdos spiritua­liter vivere debet ex celebratione Missae et recitatione horarum, canonicarum. Missa, debet esse culmen totius vitae sacerdotalis, ex quo procedunt flumina aquae vivae (cfr. Card. Bona, De Sacrificio Nissae, opus asceticuni).

 

C)  Ratione officii sacerdotalis circa corpus Christi Mysticum adhuc magis apparet haec obligatio tendendi ad perfectionem.

In sanctificatione animarum, sacerdos saecularis participat curae animarum quae primo convenit epi­scopo (q. 184, a. 6 ad 3). Debet esse cooperator episcopi. Et quamvis per hanc curam animarum parochus non constituatur in statu perfectionis, tamen ut animas san­ctificet, debet quandam perfectionem habere. Hoc decla­ratur a Conc. Trid. sess. 22, c. 1: « Nihil est, quod alios magis ad pietatem et Dei cultum assidue instruat, quam eorum vita et exemplum, qui se divino ministerio dedi­carunt ... In eos, tanquam in speculum, reliqui oculos coniiciunt, ex iisque sumunt, quod imitentur, Quapropter sic decet omnino clericos, in sortem Domini vocatos, vitam moresque suos omnes componere, ut habitu, gestu, incessu, sermone, aliisque omnibus rebus nil nisi grave, moderatum, ac religione plenum prae se ferant ». Non obligatur sacerdos ad paupertatem, sed debet esse sine affectu ad res terrenas, imo libenter donans ea quae habet pauperibus, obediens episcopo et servus fidelium, non obstantibus difficultatibus et quandoque calumniis.

Necessitas hujusce perfectionis jam acquisitae ap­paret ad praedicandum, ad directionem animarum, ad confessiones audiendas.

Ad praedicandum verbvm Dei, ut revera ex abun­dantia dilectionis divinae loquatur sacerdos, imo, ut notat Card. Mercier (p. 196, 217), ut fructuose praedicet, omnis sacerdos debet quandam contemplationem divino­rum habere, nam, ut ait S. Thomas III, q. 40, a. 1, ad 2 : « vita activa secundum quam aliquis praedicando et docendo contemplata aliis tradit ... praesupponit abun­dantiam contemplationis ». In hoc sacerdos debet esse vere lux mundi et sal terrae.

Item ad confessiones audiendas requiritur jam quae­dam perfectio, propter pericula hujusce ministerii, et ut prudenter, sapienter, caritative confessor animas ad ma­jorem puritatem, fidem, spem et caritatem dirigat. In­super ad eum venire possunt animae quae ab eo postu­lant altam directionem ut fidelius inspirationes Spiritus Sancti sequantur.

Conclusio: Pro his omnibus rationibus, clerus sae­cularis seu dioecesanus tenetur ad majorem perfectionem quam simplex religiosus, v. g. quam conversus aut mo­nialis (Card. Mercier, p. 188). Ut dixit S. Thomas, q. 184, a. 8: « major sanctitas interior requiritur ad officium sacerdotale ». Simplex enim religiosus tenetur solum ad perfectionem tendere, sacerdos omnis jam quandam per­fectionem habere debet. Sacerdos omnis, ut vere fidelis sit gratiae suae ordinationis, debet dicere cum S. Paulo: « omnia impendam et superimpendar ipso pro animabus vestris » (II Cor. XII, 15).

In praxi: Utrum in conscientia, pro sacerdote, suffi­ciat habere firmum, propositum de se efficax digne adim­plendi omnia officia vitae sacerdotalis, etiam perfectis­sima et heroica, si occurrit necessitas, an insuper requi­ratur jam habere in re quandam perfectionem perso­nalem.

Respondetur cum Suarez et Card. Vivès : quamvis conveniontissima et moraliter necessaria sit quaedam per­fectio personalis ad recto et digne exercendum munus sanctifteandi alios, nihilominus non est simpliciter et ex praecepto necessarium, ut reipsa talis perfectio praece­dat; sed satis est quod habeatur haec perfectio in pro­posito de se efficaci digne adimplendi officia, sacerdotis.

Aliis verbis, haec obligatio tendendi ad perfectio­nem non distinguitur ab obligatione recto adimplendi officia sacerdotalia, sicut pro religioso non differt ab obligatione servandi vota. Ideo sacerdos non peccat contra hanc obligationem tendendi ad perfectionem nisi negligendo proprias obligationes quoad officium suum.

Media utilia ad hanc perfectionem sacerdotalem sunt meditatio et Oratio mentalis, lectura spiritualis, stu­dium Sacrae Scripturae, in ordine ad vitam spiritualem, visitatio SS. Sacramento., confessio hebdomadaria, exer­citia spiritualia quolibet anno. Haec omnia sunt noces­saria, ut sacerdos cognoscat non solum litteram sed etiam spiritum Evangelii ex abuadantia cordis praedicandi (cfr. Encycl. Pii XI de Sacerdotio). Laudandi sunt con­suetudo vitae communis, associationes sacerdotales in­tuitu perfectionis, tertii ordines.

Circa vitam asceticain sacerclotis cfr. Card. Bona mirabilem tractatum asceticum de Sacrificio Missae (ed. Herder, p. 28, 75, 179, 325, 326, 402).

Ven. P. Chevrier, sacerdos higdunensis, amicus S. Pa­rouhi d'Ars, propoiiebat suis discipulis liane tabellam:

 

Sacerdos  alter  Christus.

 

« Exemplum dedi vobis ut, quemadmodum ego feci,

ita et vos faciatis ».

 

 

Praesepe

Paupertas

Sacerdos debet esse :

 

Pauper  -  Humilis

Indomo  -  spiritu

In vestitu  -  et corde

In cibo  -  per resp.

In rebus ext.,  -  ad Deum

In labore  -  ad homines

In servitio  -  ad seipsum

 

    Quo magis aliquis est pauper et humilis eo magis Deum glorificat et proximo utilis est.

 

Sacerdos est homo spoliatus

Calvarium

Mortis, immolationis spiritus

Sacerdos debet :

 

Mori  -  Immolari

Corpori  -  per

Spiritui  -  silentium

Voluntati  -  orationem

Reputationi  -  laborem

Familiae  -  poenitentiam

Et mundo  -  dolorem, mortem

 

    Quo amgis sacerdos est sibi mortuus, eo magis vivit et aliis dat vitam.

 

Sacerdos est homo crucifixus

Tabernaculum

Caritas

Sacerdos debet :

 

Dare  -  Dare aliis vitam

Corpus  -  per

Spiritum  -  fidem suam

Tempus  -  doctrinam suam

Bona sua  -  verba sua

Sanitatem   -  orationem suam

Vitam  -  exempla sua

 

    Oportet quod sacerdos fiat sicut bonus panis.

 

 

Sacerdos est homo consumptus

 

 

P. Chevrier aperuit catechismum pro pueris dereli­ctis, et ut quis admitteretur ad hunc catechismum requirebantur solum tres conditiones : nihil habere, nihil scire, nihil valere.

Conclusio spiritualis : Pro sacerdote sic sacrificium vitae fieri potest in celebratione Missae secundum ali­quam formulam Pii X, et complementum relativum ad quatuor fines sacrificii secundum B. Petnim Julianum Eymard :

« Quidquid sit genus mortis mihi reservatum a Pro­videntia tua, Domine, illud ex toto corde accepto ex ma­nibus tuis, cum, omnibus ejus doloribus, poenis et angu­stiis, tanquam viam ad te perveniendi. Et hac accepta­tione, cum sacrificio incruento Filii tui, tibi offero per anticipationem sacrificium personale vitae meae secun­dum quatuor fines sacrificii.

In spiritu adorationis Majestatis tuae, Domine vitae et mortis, qui deducis ad extremitatem mortis et reducis ad vitam aeternam.

In spiritu reparationis, pro omnibus peccatis meis, cognitis et occultis, et pro Poena eis debita.

In spiritu supplicationis ad obtinendas omnes gratias mihi utiles ad salutem, et ad apostolatum, praesertim gratiam gratiarum perseverantiae finalis.

In spiritu gratiarum actionis pro omnibus beneficiis acceptis, pro beneficio Incarnationis, Redemptionis, Eu­charistiae, vocationis meae christianae et sacerdotalis ; et ut mors mea sit inchoatio gratiarum actionis aeternae ».

Ut perfectius fiat hoc sacrificium, tanquam praepa­ratio ad ultimurn sacrificium in articulo mortis, conve­nienter sacerdos postulat has sequentes gratias :

« Domine, fac ut videam quidquid exigit vocatio mea christiana, et sacerdotalis, aliquo modo sicut illud videbo statim post mortem meam, in judicio particulari. In misericordia tua, concede mihi gratiarn ut adim­pleam cum amore quidquid a me exspectas pro salute animarum, quas adjuvare debeo, et ut patiar cum generositate, quidquid dolorosum permisisti ab aeterno pro sanctificatione mea antequarn ad te ultimatim perve­niam.

« Postulo speciatim ut cum zelo laborem ad salutem omnium animarum, quas, secundum voluntatem tuam, adjuvare debeo. Ad hunc finem sacrificiurn personale vitae meae conjunge cum incruento sacrificio Fiiii tui, valoris infiniti et superabundantis, et cum immensis me­ritis B. Mariae Virginis. Amen ».

 

Articulus 4.

 

Quomodo status episcepalis est status perfectionis.

 

Haec quaestio est alicujus momenti non solum in se, sed etiam relate ad alias. Plures enim auctores ex conside­ratione perfectionis episcopalis determinant quamnam debet esse perfectionem sacerdotis et quid requiritur ad perfectionem in genere. Si vero isti auctores non habent rectam notionem perfectionis episcopalis, non recte sol­vunt praedictas quaestiones.

Cfr. II Tim. 1, 3-14; Conc. Trid. sess. 23, c. 4, 6, 7; Pontificale Romanum : consecratio episcopalis ; S. Tho­mam, II‑II, q. 184, a. 5, etiam a. 4, 7, 8; q. I55, a. 8; q. 186, a. 3, ad 5; q. 188, a. 1, ad 3; Passerini, in II‑II, q. 184, a. 5 et 7 (p. 73) ; Suarez, De Statu perfectionis, lib. I, c. 15 et 16.

Haec quaestio non est absque relatione cum ista : Utrum episcopatus sit ordo distinctus a presbyteratu ac distinctum sacramentum, conferens distinctum chara­cterem, an extensio presbyteratus et perfectissimum ejus complementum. ‑ Quidam ut S. R. Bellarminus afrir­mant quod episcopatus est distinctum sacramentum. Alii, scil. S. Thomas, S. Bonaventura, S. Albertus Magnus, Scotus, dicunt : Est solum extensio et complemen­tum presbyteratus (cfr. S. Th., Suppl. q. 40, a. 5).

S. Thomas sic probat hanc sententiam :

1º Sacramentum Ordinis ordinatur principaliter ad Eucharistiam consecrandam, ad sacrificium Missae (Suppl. q. 37, a. 2 et 4). Atqui quoad consecrationem Euchari­stiae, episcopus non habet potestatem superiorem sacer­dote, nec etiam Summus Pontifex. Ergo. Nihil est altius inter sacramenta et in cultu divino quam consecratio eucharistica, nam Eucharistia est finis aliorum sacra­mentorum, prout continet Auctorem gratiae.

2º Sed episcopatus adiit simplici sacerdotio pote­statem ordinandi, confirmandi, gubernandi dioecesim. Unde episcopatus pro eo quod addit simplici sacerdotio probabilius non est ordo distinctus a sacerdotio, sed est ejus extensio et perfectissimum complementum. Sic ex institutione divina episcopus superat simplices sacer­dotes, non solum pro jurisdictione, sed pro potestate ordinis prout potest ordinare et confirmare.

Hoc confirmatur ex Conc. Trid. (Denz. 958), nam, recensendo ordines, septem tantum enumerat, omisso episcopatu. Et insuper ille qui non est sacerdos non potest fieri valide episcopus; dum, e contrario ille qui non accepit valide diaconatum, sed solum subdiaconatum, potest valide fieri sacerdos.

Objicitur quidem : Consecratio episcopalis confert characterem specialem, quia dat specialem spiritualem potestatem ordinandi et confirmandi.

Respondetur : Ad hoc sufficit quod episcopatus sit complementum intrinsecum sacramenti Ordinis; sic per consecrationem episcopalem non confertur specialis cha­racter, sed extenditur character sacerdotalis per realem et physicum modum ad ministeria ulteriora, sicut in ordinatione presbyteri character sacerdotalis ad conse­crandum extenditur ad absolvendum, quando dicitur : « Accipe Spiritum Sanctum, quorum remiseris pec­cata... etc. ».

Et sufficit quod episcopatus sit complementum in­trinsecum sacerdotii ut conferat gratiam, sicut satisfa­ctio sacramentalis post absolutionem. Unde probabilius episcopatus non est ordo stricte dictus nec sacramentum distinctum a sacerdotio, sed est plenitudo sacerdotii.

Consecratio episcopalis non solum extendit chara­cterem sacerdotalem ad novas functiones, ordinandi, con­firmandi, consecrandi ecclesias, calices, gubernandi dioe­cesim; sed dat etiam notabile augmentum gratiae sacra­mentalis Ordinis. Hoc necessarium est ut episcopus suas functiones adimpleat, non solum valide sed sancte et semper sanctius; haec gratia sacramentalis est modalitas permanens gratiae habitualis, conferens jus ad gratias actuales semper novas et altiores, ut episcopus semper melius et fructuosius suas functiones exerceat.

Unde vivere debet magis ac magis ex ista gratia sa­cramentali, ut ipsa in eo fructificet; sine hoc non potest esse perfectus. Sic haec gratia simul est personalis et socialis, sicut gratia capitis in Christo et sicut caritas per­ficit personam et relationes ejus ad proximum. Episcopus accepit ad minus quinque talenta quae debent ferre magnum fructum. Sie vere episcopatus est plenitudo sacerdotii. Et perfectio episcopalis obtineri nequit, nisi aspirando ad unionem majorem cum Christo et cum toto opiscopatu christiano sub directione Summi Pontificis, in corpore mystico Christi. Haec unitas episcopatus est ejus fortitudo.

Episcopatus debet omnia exspectare a gratia sacra­mentali accepta, ei cooperando. Sic magis ac magis con­scius fiet de altitudine sacerdotii Christi. Episcopus est simul, ut successor Apostolorum, doctor (sic habet ma­gisterium), pastor gregis (sic habet ministerium erga fideles et simplices sacerdotes) et dux gubernans dioecesim seu suam Ecclesiam (sic habet auctoritatem). Unde habet tres potestates docendi, sanctificandi, gubernandi, et debet in casu persecutionis dare vitam suam pro defen­sione gregis sui.

 

*  *  *

 

Quoad statum perfectionis : videamus 1º in quo con­veniunt theologi, et 2º quid disputatur de perfectione requisita in episcopo.

Cominuniter theologi docent cum S. Thoma (q. 184, a. 5) 1º, quod episcopi sunt simpliciter in statu perfectionis, nam ad hunc statum requiritur obligatio perpetua ad ea quae sunt perfectionis cum aliqua solemnitate; atqui episcopi obligant se ad ea quae sunt perfectionis, pasto­rale assumentes officium, ad quod pertinet, ut animam suam ponat pastor pro ovibus suis; adhibetur etiam quae­dam solemnitas consecrationis simul cum professione praedicta. 2º Certum est (ut ostendit S. Thomas a. 7) quod status episcoporum est perfectior, quam status reli­giosorum (quia, ut ait S. Thomas post Dionysium, in genere perfectionis, episcopi se liabent ut perfectores, religiosi autem ut perfecti, quorum unum pertinet ad actionem, alterum ad passionem». Unde Passerini dicit op. cit., p. 72, n. 10, quod, juxta S. Thomam, status epi­scoporum est status perficientium active, status vero reli­giosorum est status perfectorum passive. Episcopus enim ordinat sacerdotes et gubernat gregem. Et, ut dicit S. Thomas, q. 185, a.4, ad.1º, episcopus «retrocederet» si vellet ingredi in religionem, dum adhuc utilis est pro grege suo. ‑ Hae duae conclusiones communiter admit­tuntur.

Sed disputatur de hoc : An status episcopalis non solum sit status perficientium, sed dici debeat status perfectionis exercendae in hoc sensu quod essentialiter praesupponat perfectionem jam acquisitam, jam habitam in re. Aliis verbis: An episcopus teneatur jam esse per­fectus, perfectione non solum late, sed proprio dicta.

Sunt duae sententiae oppositae:

1ª, sententia est Suarezii et plurium aliorurn; est affirmativa, scil. episcopus tenetur ad habendam et exer­cendam perfectionem. Quare? Quia status episcopalis est superior statu religioso, qui est solum status perfectionis acquirendae. Episcopus enim debet alios non solum puri­ficare et illuminare, sed etiam perficere.

S. Thomas autem non proprio dicit quod episcopus sit in statu perfectionis jam acquisitae et exercendae, di­cit : est in statu perficientium active; et q. 185, a. 8 status episcopalis est quoddam perfectionis magisterium; q. 86, a. 3 ad 5 : « status episcopalis non ordinatur ad perfectio­nem adipiscendam, sed polius ut ex perfectione quain quis habet, alios gubernet ».

2ª sententia cst Passerini (op. cit., p. 70, 73) et plu­rium aliorum, est negativa, scil. de ratione status episco­palis non est perfectio proprio dicta, jam habita, in re, sed solum. habita in intentione.

Ratio est, quia alloquin aut minueretur elevatio no­tionis perfectionis proprio dictae, quae revera excludit omnia peccata venialia deliberata et imperfectiones deli­beratas, aut si conservaretur vera et alta notio perfe­ctionis proprio dictae, vix invenirentur episcopi muneri suo satisfacientes (cfr. Passerini, p. 73, n. 18)[8].

Imo Passerini rejicit distinctionem status in statum perfectionis acquirendae, et in statum perfectionis exer­cendae, saltem in sensu Suarezii.

Quare? quia, inquit Passerini (p. 792, n. 9), aut agi­tur de perfectione communi et improprie dicta, quae exclu­dit peccata mortalia, et sic omnis status est perfectionis exercendae; vel agitur de perfectione proprie dicta, quae excludit omnia venialia deliberata, et tunc episcopus non tenetur jam eam habere, pauci sunt qui ad eam perve­nerunt.

Addit Passerini (p. 72, n. 15): « episcopus non per­fectus, imo malus, non desinit esse in statu perfectionis », sicut religiosus malus non desinit esse in suo statu. Et ex alia parte religiosi vitae apostolicae exercent seu communicant perfectionem.

Momentum hujusce quaestionis in ascetica. ‑ Haec quaestio sic posita est alicujus momenti in ascetica et mystica ad determinandum quid requiritur ad perfe­ctionem proprio dictam. Quidam, ut Suarez, non viden­tur habere altam notionem perfectionis proprie dictae; pro eo ad eam non requiritur magna caritas. Et inter plura argumenta ad hanc thesim probandam, dicunt: episcopi sunt in statu perfectionis acquisitae et exercen­dae, et muneri suo satisfaciunt. Passerini e contra videtur altiorem notionem perfectionis proprio dictae habere.

Quid respondendum est? ‑ Solutio melius apparet, si ita ponitur quaestio : Utrum sufficiat quod episcopus habeat firmurn propositum de se efficax digne adimplendi omnia officia sui muneris, etiam heroica, si necessitas occurrit, an teneatur insuper in conscientia jam esse proprie perfectus?

Solutio nostra habetur ex distinctione inter quandam perfectionem in conscientia praerequisitam ad acceptan­dum episcopatum, et perfectionern altiorem et conve­nientissimam ad quam tendere debet episcopus (cfr. S. Thomam in Matth. XIX, 21, ed. Marietti, p. 261, a; cfr. supra p. 78 nota).

Unde thesis nostra est, et convenit cum Passerini: 1º In conscientia non tenetur aliquis jam esse proprie perfectus ad acceptandum episcopatum, 2º tamen epi­scopus ratione sui officii et statiis, magis obligatur ten­dere ad perfectionem quam religiosus, et per media san­ctiora, 3º imo valde conveniens est et multum interest eum jam habere perfectionem proprie dictam ad digne adimplenda omnia sui muneris pastoralis officia.

1ª pars thesis est: In conscientia non tenetur aliquis jam esse proprie perfectus ad aeceptandum episcopatum. Sufficit enim quod habeat propositum de se efficax digne adimplendi omnia officia vitae episcopalis etiam perfe­ctissima, et heroica, si occurrit necessitas.

Hoc habetur apud S. Thomam, q. 184 a. 5 ad 2º, in quo respondet ad istarn objectionem :  « Multi sunt prae­lati (idest episcopi, ut constat ex contextu) et religiosi qui non habent interiorem perfectionem caritatis. Si ergo omnes religiosi et praelati sint in statu perfectionis, se­quitur quod quicumque eorum non sunt perfecti, sint in peccato mortali, tanquam simulatores et mendaces ». ‑ Respondet S. Thomas tam pro episcopis, quam pro religiosis: « homines statum perfectionis assumunt, non quasi profitentes seipsos perfectos esse, sed profitentes se ad perfectionem tendere. Unde et Apost. ad Phil. III dicit: " Non quod jam comprohenderim, aut jam perfectus sim; sequor autem, si quo modo compreliendam ". Et postea addit (S. Paulus): " Quicumque ergo perfecti su­mus, hoc sentiamus ", unde, ait S. Thomas, non com­mittit aliquis mendacium, vel simulationem ex hoc quod non est perfectus, qui statum perfectionis assumit, sed ex eo quod ab intentione perfectionis animum revocat ».

Unde non tenetur in conscientia episcopus jam esse perfectus, perfectione proprie dicta, quae consistit in tanta perfectione caritatis, ut homo semper Deo adhaereat, et ex caritate semper deliberate operetur, excludendo pec­cata venialia deliberata et imperfectiones voluntarias. Propterea ad Hebr. V de episcopo dicitur : « quoniam et ipse circumdatus est infirmitate, propterea debet quemadmodum pro populo et ita pro semetipso of­ferre ».

Ita recte Passerini. ‑ Haec prima pars nostrae thesis confirmatur ex hoc quod docetur a S. Thoma, q. 185, a. 3 : Utrum oporteat eurn qui ad episcopatum assumitur, esse ceteris meliorem. S. Thomas respondet cum jure canonico : sufficit eligere bonum, neque oportet eligere meliorem. Et explicat ditens: « Ille qui debet aliquem eligere in episcopum, vel de eo providere, non tenetur assumere meliorem, simpliciter, quod est secundurn cari­tatem, sed meliorern quoad regimen Ecclesiae, qui scil. possit Ecclesiam et instruere, et defendere, et pacifice gubernare... Ex parte autern ejus qui assumitur, non requiritur quod reputet se aliis meliorem; hoc enim esset superbum et praesumptuosum: sed sufficit, quod nihil in se inveniat, per quod illicitum ei reddatur assumere praelationis officium ».

Ad 3º : « nihil prohibet, aliquem esse magis ido­neum ad officiurn regiminis, qui tamen non excellit in gratia sanctitatis ». Sicut dicitur 1 Cor. XII : « divi­siones gratiarum, et ministrationum, et operationum sunt ».

2ª pars conclusionis: Attamem episcopus ratione sui officii et status magis obligatur tendere ad perfectionem pro­prie dictam, quam religiosus, et per media sanctiora (Passerini, p. 74; cfr. S. Thomam, q. 185, a. 3 ad 2 : « debet epi­scopus ad hoc intendere ut ceteros et scientia et sancti­tate praecellat »). Episcopus sicut religiosus debet inten­dore perfectionem sine mensura ex parte finis, nam per­fectio consistit in perfecta observantia, praecepti caritatis, quod praeceptum est sine mensura. Et ex hac parte, ut merito dicit Passerini (p. 71, n. 6), status perfectionis non admittit distinctionem. Sed

1º major est obligatio ad perfectionem tendendi pro episcopo, quam, pro religioso. Quare? Quia major sanctitas interior requiritur ad functiones muneris pasto­ralis, ne episcopus fructum animarum et gregis sui salutem impediat. Etiam gravior est haec obligatio in episcopo quam in religioso vitae apostolicae, tum quia universalior et principalior cura gregis ad illum spectat, ita quod ab ea recedere non potest, tum, quia tam ordinum quam doctrinae est supremus et principalis minister, et ideo episcopus est forma gregis, secundum 1 Petr. V, 3. Unde peccat gravius episcopus quam religiosus si contra per­fectionem operatur.

2º Differentla statuum sumitur ex differentia mediorum, quae ad perfectionem assumuntur, in quo epi­scopatus excellit. Nam inter opera de consilio, aliqua sunt ex genere perfectiora, et hujusmodi sunt curarn habere salutis proximorum talem et tantam, ut pro ea procu­randa quis etiam, vitam profundat. Ad hoc autem obli­gatus est episcopus ratione status, et hoc medium in se superius est quam exercitium obedientiae et paupertatis religiosae. Caritas erga proximum, est enim maximus effectus amoris Dei et maximum signum progressus cari­tatis erga Deum. « Diligite invicem sicut dilexi vos » (Jo. XIII, 34); caritas fraterna est thermometrum vitae interioris.

Ut ait Passerini (op. cit., p. 93: summarium n. 6): « habere curam animarum tanquam causa principalis et ei annexum esse contemptum bonorum corporis, famae propriae, et vitae, est status longe superans omnes alios in perfectione, et hac ratione constituitur episcopus in statu perfectiori religiosis quibuscumque ». lbid., p. 94, 8 : « Haec enim etiam est mens S. Thomae, qui eo probat statum episcoporum superare in perfectione statum reli­giosum, non quia episcopi sint actu perfecti, sed quia sunt perfectiores, quia nimirum officium perficiendi alios, est opus per se, et ex natura sua, sublime et excel­sius paupertate et virginitate et obedientia, in iis quae sunt de consilio, et est medium magis utile ad perfectio­nom habendam. Et in nullo statu respective tot inve­niuntur sancti. teste Martyrologio ».

Objectio : Sed religiosi videntur perfectiores saltem quoad paupertatem et obedientiam. cfr. II-II, q. 184, a. 7, ad 1.

Resp. : Quamvis episcopus non teneatur ad hoc in­strumentum perfectionis quod est paupertas, tamen « ad hoc maxime tenentur episcopi, quod omnia sua pro honore Dei et salute sui gregis contemnant, cum opus fuerit, vel pauperibus sui gregis largiendo, vel rapinam bonornin suorum cum gaudio sustinendo ». Q. 185, a. 6, ad 2º : « paupertas non est perfectio, sed Perfectionis instrumen­tum et non oportet quod ubi major paupertas est, ibi sit major perfectio. Quinimo potest esse summa perfectio cum magna opulentia ».

Et si episcopus non habet votum obedientiae, tene­tur dare praeclarum exemplum obedientiae Summo Pou­tifice et esse quodammodo servus servorum Dei quod est frequenter difficilius et magis arduum quam obedientia religiosa.

Dubiurn : Passerinni op. cit., p. 95 inquirit : An epi­scopalis status sit superior statu religioso vitae apostolicae (Ordinis Praedicatorum vel Societatis Jesu, qui habent vitam apostolicam, etiam cum periculo mortis in missionibus) et an episcopus sit superior quam doctores in theologia[9] qui instruunt multos alios sacerdotes, quam Praelati regulares perpetui, ut Abbates et Generales, qui­bus incumbit cura alicujus totius Ordinis, et qui praeter onus curae animarum habent onus votorum et obser­vantiae regularis.

Conclusio generalis : Respondetur cum Passerini : Finis proximus et objectum status episcopalis longe ex­cedit finem status religiosi, etiam quatenus hic se obliget ad opera caritatis, et hoc tripliciter:

1° in universalitate actionum : solus enim episcopus omnia sacramenta conferre potest, solus consecrat Eccle­sias et materiam sacramenti Baptismi et Extremae Un­ctionis, solos in definiendis rebus fidei habet suffragium; et ex ofcio habet ut vocetur ad Concilium, pro discer­nendis iis quae ad regimen Ecclesiae spectant. Haec autem religiosis non competunt;

2º in modo agendi : quia religiosi in cura animarum se habent ut adjutores episcopi;

3º in obligations : non enim religiosi habent eam obligationem exponendi vitam pro salute fidelium, quam habent episcopi.

3a pars thesis: Valde eonveniens est et multum interest episcopum jam habere perfectionem proprie dictam ad digne et sancte adimplenda omnia sui muneris pastorales officia. Cfr. II Tim. 1, 3‑14.

Etenim episcopus debet alios non solum purificare et illuminare sed etiam perficere, debet enim ordinare sacerdotes, eosque gubernare, est pater fidelium suae dioecesis, cujuscumque sint status, secluso privilegio exemptionis. Insuper frequentissime debet exercere nobi­lissimos virtutum actus ad salutem gregis, et dispositio­nem habere ad majora et ardua, pro ovibus sustinenda. ‑ Ad haec officia omnia digne adimplenda, multum inte­rest eum vacare orationi, ut profunde ex fide et ex cari­tate vivat, et ex abundantia sanctae dilectionis loqui possit gregi suo (cfr. vitam S. Caroli Borromaei, S. Fran­cisci Salesii et S. Alphonsi).

Non requiritur quod episcopus omnes praecellat in omnibus, alioquin non posset fieri episcopus nisi esset virgo; congruit tamen, quod in bis praecellat quae ad pascendi gregis spectant officium. Quapropter ad episco­patum non congruit accedere nisi perfectum.

Sic intellecta haec thesis non minuit elevationem notionis perfectionis proprie dictae, nec minuit statum episcopalem, et haec videtur esse sententia S. Thomae.

 

1º dubium : Utrum liceat episcopatum appetere (cfr. II‑II, q. 185, a. 1). Videtur quod liceat, nam S. Pau­lus dicit 1 Tim. III, 1: « Qui episcopatum desiderat, bo­num opus desiderat », atqui licitum est et laudabile bonum opus desiderare. Tamen S. Augustinus dicit (De Civ. Dei, lib. 19, c. 19) : episcopatus « indecenter appetitur » . Qui­dam ponunt paritatem, quoad liceitatem, inter hoc desi­derium et desiderium contemplationis seu unionis my­sticae.

Videamus quid respondet S. Thomas; dicit : appetere episcopatum, ratione primatus dignitatis et honoris, est illicitum; sed appetere proximis prodesse, est secundum se laudabile et virtuosum, praesertim hoc laudabile erat, in Ecclesia primitiva, tempore persecutionum, quia episcopi graviora supplicia frequenter subire debebant. Si vero non est necessitas imminens, videtur praesum­ptuosum quod aliquis episcopatum appetat, quia episco­palis actus habet annexam gradus celsitudinem. Unde aliqui emittunt votum non acceptandi episcopatun?, nisi vi obedientiae, aut necessitate caritatis.

Potest tamen aliquis episcopatum desiderare absque praesumptione, cita quod bonum opus cadat sub deside­rio, non autem primatus dignitatis ».

Non est paritas cum desiderio unionis mysticae, quia haec unio non habet necessario annexam celsitudinenm externam, sed plerumque purificationes dolorosas.

2º dubium : qua liceat episcopatum injunctum om­nino recusare (q. 185, a. 2). ‑ Respondet S. Thomas, negative: « sicut ad inordinationem voluntatis pertinet quod aliquis proprio motu feratur in hoc quod aliorum gubernationi praefciatur; ita etiam ad inordinationem voluntatis pertinet, quod aliquis omnino contra Superio­ris injunctionem, praedictum gubernationis oficium fina­liter recuset; quia hoc repugnat caritati proximorum, quorum utilitati se aliquis debet exponere pro loco et tempore. Et secundo hoc repugnat humilitati, per quam aliquis Superiorum mandatis se subjicit ».

3° dubium : Utrum episcopus possit licite curam episcopalem deserere, ut ad religionem se transferat (q. 185, a. 4). ‑ Hoc non potest nisi cum licencia Summi Ponti­ficis et quia impeditur procurare subditorum salutem, v. g. quia est, senex, aut infirmus, aut propter aliquod scandalum, aut defectimi subditorum.

Ratio est quia « perfectio episcopalis status in hoc consistit quod aliquis ex divina dilectione se obligat ad hoc, quod saluti proximorum insistat. Et ideo tandiu obligatur ad hoc quod curam pastoralem retineat, quan­diu potest subditis sibi commissis proficere ad salutem; quam quidem negligere non debet, neque propter divi­nae contemplationis quidem, neque propter quaecumque adversa vitanda, vel lucra conquirenda » . « Quandiu potest esse aliquis utilis proximorum saluti, retrocederet si ad statum religiosum vellet transire ut solum suae saluti insisteret episcopus » (ad lº).

Unde ut dicit S. Thomas q. 185, a. 6, tempore per­secutionis, « ubi subditorum salus exigit personae Pastoris praesentiam, non debet Pastor personaliter suum gregem deserere, nec propter aliquod commodum temporale, nec etiam propter aliquod personale periculum imminens, cum bonus Pastor animam suam ponere teneatur pro ovibus suis ».

 

*  *  *

 

Confirmatio de necessitate pro sacerdote tendendi ad perfectionem :

 

De mundo in quo sacerdos debet suum ministerium

exercere.

 

Christus dixit Apostolis (Matth. X, 16‑17) : « Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes et simplices sicut columbae. Cavete autem ab hominibus. Tradent enim vos in conci­liis et in synagogis suis flagellabunt vos ». ‑ Item apud Lucam X, 3 : « ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos ».

Item I Joan. V, 79 dicitur quid est spiritus mundi prout opponitur spiritui Dei, « mundus totus in maligno positus est »; I Joan. II, 16 « quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia ocu­lorum et superbia vitae ».

S. Paulus (Ephes. VI, 11‑13) : « Induite vos arma­turam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli. Quoniam non est nobis (solum) colluctatio adversus car­nem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spi­ritualia nequitiae, in caelestibus. Propterea accipite arma­turam Dei, ut possitis resistere in die malo et in omnibus perfecti stare ».

Commentarius S. Thomae in Matth. X, 16 dicit : « Quare voluit sic Deus mittere (apotolos) ad peri­cula? Hoc fuit ad manifestationem suae virtutis, quia si misisset aliquos armatos, illud imputaretur violentiae ejus, non virtuti Dei; ideo pauperes misit. Magnum enim fuit quod per pauperes et despectos et inermes, tot fue­rint conversi ad Dominum ».

S. Thomas in Commentario ad Ephesios VI, 12 notat quod principales armae nostrae contra nequitiam diaboli sont tres virtutes theologicae: scutum fidei, spes de ultimo fine, quae est velut galea salutis, et amor Dei et anima­rum, connexus cura humilitate et spiritu adorationis.

Sed speciatim loqui vellem de corruptione mundi evangelizandi, non ut erat initie vitae Ecclesiae, sed ut nunc est post fere viginti saecula Christianismi. Est enim notabilis differentia inter utrumque. Nunc magnae ideae Christianismi pro pluribus amiserunt altitudinem suam, et sic significationem absolute differentem sumpserunt. Ita plures, ut Chesterton[10], merito loquuti sunt de magnis ideis in dementiam prolapsis; hoc incepit specia­tim cura Jeanne Jacobo Rousseau, cujus doctrina recte vocata est Christianismus corruptus[11]. Optimi corru­ptio pessima.

In antiquitate classica jam erat quidem magna oppositio inter spiritualismurn Platonis et Aristotelis et ma­terialismum Epicuri. Sed mens nondum pervenerat ad altitudinem Christianismi, et altiores philosophi loque­bantur solum de sapientia et de aliquo amore rationali Summi Boni; Stoici de aliqua fraternitate universali omnium hominum.

Cura Christianisme mens humana elevata est ad vitam supernaturalem, secundum fidem certissimam in Deum, spem firmissimam in eum, et caritatem erga Patrem caelestem et erga omnes filios ejus adoptivos. Per tria saecula martyres mortui sunt pro fide christiana, et sanguis martyrum fuit semen christianorum. Doctrina Patrum ad suam perfectionem adducta est a S. Augu­stino. S. theologia pervenit ad culmen suum saeculo XIII.

Deinde incepit declinatio saeculo XIV cura nomi­nalisme; saeculo XV et XVI cura protestantisme, nega­tione infallibilitatis Ecclesiae, sacrificii Missae, sacra­menti Poenitentiae, necessitatis bonorum operum; deinde declinatio adhuc fortior fuit cum philosophis incredulis saeculi XVIII. Voltaire et Rousseau, cum Revolutione gallica cujus spiritus est naturalismus secundum menteur Deistarum : Si Deus exsistit non curat de individuis, sed solum de legibus universalibus, proinde peccatum non est offensa contra Deum, sed solum actus contra rationem, quae semper evolvitur; id quod nobis prius videbatur furtum, nunc non est furtum; forsitan est ipsa proprietas individualis quae est furtum, ut dicunt socialistae.

Secundum spiritum naturalismi et rationalismi ne­gantur omnia mysteria supernaturalia SS. Trinitatis, In­carnationis, Redemptionis, Eucharistiae, aliorum sacra­mentorum, negatur vita gratiae, seminis gloriae, negatur vita aeterna et oppositio inter caelum et infernum.

In hac declinatione aliquo tempore liberalismus vult remanere media altitudine inter catholicismum et peiores errores. Sed liberalismus nihil concludit, nec affirmat, nec negat, sed fluctuat. Ideo quando decisio sumenda est et quando agendum, loco liberalismi venit radicalismus in negatione, deinde socialismus et tandem communismus materialisticus, cum negatione proprietatis, familiae, pa­triae, religionis.

Remanet quaedam ideologia quae incepit cum J. J. Rousseau, in quo invenitur christianismus corruptus se­cundum mentem naturalismi, cum negatione omnium mysteriorum supernaturalium, et loco fidei in Deo, spei in Deo, et caritatis erga Deum, ponitur fides in humani­tate, spes in humanitate, amor humanitatis (phraseologia amoris, ars faciendi phrases de amore). Humanitas po­nitur loco Dei et deificatur. Proinde semper loquuntur de progressu humanitatis, ac si semper esset progressus scientificus, oeconomicus, moralis, spiritualis, ac si hu­manitas ex seipsa, sine auxilio altiori, sese moveret ad hunc progressum.

Nunc cum praesenti bello mundiali vidimus, cum progressu materiali scientiae et mediorum destructionis, terribilem regressum moralem ad barbariam, et simul regressum oeconomicum et miseriam.

Unde haec nova ideologia quae ponitur loco fidei chri­stianae, continet magnas ideas in dementiam prolapsus. Et prolapsio est eo profundior et velocior quo ex majori altitudine provenit, sicut in acceleratione casus lapidis.

Sic status actualis videtur peior quam ante Christum. Non est ignorantia infantis, sed est dementia senis, qui magnum culturam habuit. Et ideo non mirum est quod philosophi moderni, qui secundum spiritum rationalismi procedunt, sint vera monstra intellectualia, ut Kant, Fichte, Hegel. Jam inceperat Spinoza negans libertatem Dei, creationem, providentiam, justitiam Dei, miseri­cordiam, omne meritum et demeritum.

Haec est proprie stultitia seu dementia de qua loque­batur S. Paulus dum dicebat 1 Rom. III, 19 : « Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum ». Sapientia vera judicat et speculative et experimentaliter de omnibus etiam infimis per altissimam causam et ultimum finem, dum stultitia seu dementia judicat de omnibus, etiam de altissimis, per id quod est infimum, et sic ponit loco Dei concupiscentiam carnis, oculorum aut superbianl vitae (cfr. S. Th., II‑II, q. 46, de stultitia).

 

CAPUT II.

DE ALTITUDINE PERFECTIONIS CHRISTIANAE

ad quam praesertim sacerdoces tendere debent.

Non raro in libris etiam asceticis est sermo de perfectione christiana modo nimis abstracto, per enuntiationem virtutum quae ad eam requiruntur, insistendo quidem in perfectione caritatis. Sed ita, non satis concrete et vivide manifestatur id in quo consistit haec caritatis perfectio et in quo differt a caritate incipientium et proficientium.

E contrario magna altitudo perfectionis christianae modo valde concreto et vivo apparet, si prae oculis habemus initium primi Sermonis Domini de beatitudinibus, apud Matth. V, et apud Luc. VI, 20.

Christus initio praedicationis suae incipit loqui de beatitudine, quia omnes homines naturaliter beatitudinem desiderant, sed saepe errant quaerendo hanc beatitudinem ubi non est, scil. in voluptate sensibili, in divitiis, in honoribus, in potestate, et sic decipiuntur a concupiscentia carnis, a concupiscentia oculorum, a superbia vitae. Christus e contra ostendit ubinam est vera beatitudo inchoata in hac vita et deinde consummata post mortem.

Item S. Thomas incipit expositionem theologiae moralis in I-II per tractatum de fine ultimo et de beatitudine, quia finis est prior in intentione, et ultimus in executione (tractatus de Novissimis).

Unde pariter theologia spiritualis debet insistere in altitudine perfectionis christianae, eam ostendendo non solum theoretice in abstracto, sed modo concreto et vivo, secundum ipsa Domini verba. Sic apparebit quod ad eam pertinet contemplatio mysteriorum fidei et unio intima cum Deo ; et manifestabitur distinctio inter hanc perfectionem christianam et caritatem incipientium et proficientium.

Hoc speciatim necessarium est quando est sermo de perfectione ad quam tendere debent sacerdoces, ut distinguuntur a simplicibus fidelibus.

Quoad hoc notandum est cum S. Augustino in Sermone Domini in monte, quod apud Lucam (IV, 20) sunt quatuor beatitudines et apud Matthaeum (V) sunt octo. Apud Lucam desunt quatuor, scil. beati mites, misericordes, mundo corde, pacifici.

S. Augustinus hoc explicat dicens : « Jesus primo.ascendit in montem et fecit hunc sermonem discipulis, ac postea descendens invenit turbam congregatam, cui eadem praedicavit et multa recapitulavit ».

Unde videtur quod hic sermo in sua plenitudine et altitudine factus fuerit pro ipsis apostolis, et igitur quod speciatim valeat pro sacerdotibus.

Insuper notandum est quod in qualibet beatitudine invenitur et meritum et praemium prius inchoatum in praesenti vita, ac consummatum post mortem. Haec merita secundum S. Augustinum et S. Thomam sunt actus perfectarum virtutum cum adjutorio donorum, v. g. virtutis fortitudinis cum adjutorio doni fortitudinis, virtutis mansuetudinis cum adjutorio doni pietatis, prudentiae cum adjutorio doni consilii, etc., et praemium inchoatum ostendit jam intimam unionem cum Deo, quae deinde erit consummata in caelo. Sic nihil est magis concretum ad descriptionem perfectionis christianae ad quam speciatim tendere debet sacerdos, ut ad illam possit dirigere fideles.

S. Thomas has octo beatitudines explicat post S. Augustinum in Comment. in Matth. V, et in I-II, q. 69.

Beatitudines important

Accensum ad bonum

            B. qui persecutionem patiuntur,                                        omnia dona et virtutes perfectae,

            B. pacifici,                                                                    donum sapientiae,

            B. mundo corde                                                             donum intellectus,

            B. misericordes                                                             donum consilii,

            B. qui esuriunt et sitiunt justitiam                         donum fortitudinis,

Recessum a malo

            B. qui lugent,                                                                 donum scientiae,

            B. mites,                                                                       donum pietatis,

            B. pauperes.                                                                 donum timoris.

Apud Matthaeum sicut apud Lucam enumerantur beatitudines secundum gradationem ascendentem, a beatitudine paupertatis usque ad beatitudinem eorum qui persecutionem patiuntur, dum e contra apud Isaiam XI, 2 enumeratio donorum descendit a supremo dono sapientiae ad infimum, scil. timoris.

Pariter in Oratione dominica enumerantur petitiones a superioribus : « Sanctificetur nomen tuum » ad infimam « sed libera nos a malo ». Hoc notatur ab Augustino ut melius appareat correlatio beatitudinum cum donis.

S. Thomas animadvertit quod, sic ascendendo, tres primae beatitudines important recessum a malo, beati pauperes, mites, et qui lugent ; aliae important accessum ad bonum et opitmum.

Inter eas, enuntiantur prius beatitudines vitae activae, scil. « beati qui esuriunt et sitiunt justitiam » ac « beati misericordes ».

Deinde exprimuntur beatitudines vitae contemplativae, scil. « beati mundo corde » et « beati pacifici », quae non sunt apud Lucam.

Ultimo est culmen : scil. « beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam ». Est summum perfectionis christianae, quod speciatim apparet in martyrio.

Octo gradus hujusce ascensionis optime explicantur a S. Thoma in Comm. in Matth. et I-II, q. 69, a. 3. Dum mundus ait : felicitas est in affluentia bonorum exteriorum, in voluptate, in honoribus, Jesus dicit : Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum. Id est, quoad divitias et honores, beati qui moderate eis utuntur, vel etiam ea contemnunt. Haec beatitudo procedit ex humilitate et ex dono timoris contra cupiditatem, invidiam et spiritum superbiae. Sic omnes qui ad perfectionem aspirant, debent tendere ad spiritum paupertatis evangelicae ; etiamsi divitias habeant, debent spiritum abnegationis in se nutrire, speciatim sacerdotes. Perfectio enim caritatis potest esse absque praxi effectiva consiliorum ; Don vero absque eorum spiritu.

Item dum mundus dicit : beati qui dominationem super alios habent, Jesus dicit : Beati mites, quoniam ipsi consolabuntur ; id est beati qui non irascuntur, non appetunt vindictam de adversariis suis, aut dominationem super alios, sed dominationem super passiones irascibilis, ut anima totaliter ab eis tranquilla reddatur. - Hoc meritum provenit a mansuetudine et a dono pietatis ; quia juxta hoc donum consideramus Deum ut patrem et homines ut fratres cum mansuetudine tractandos.

Pariter, dum mundus dicit : beati qui consolationem inveniunt in voluptatibus aut vanitatibus, Jesus dicit : Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur ; id est beati qui de propriis peccatis lugent, et cognoscunt quod verum malum nihil aliud est quam peccatum mortale, quod est mors animae ; hi consolationem infinite superiorem deliciis mundi inveniunt. Hi valde moderate utuatur passionibus concupiscibilis in spiritu poenitentim et secundum donum scientiae, quo cognoscitur vanitas rerum terrestrium et gravitas peccati (II-II, q. 9, a. 4). Scientia enim est cognitio rerum non per causam supremam, sed per causas secondas defectibiles et deficientes. Sacerdos debet esse poenitens et debet bene accipere poenitentes, ut eos movere ad veram et perseverantem poenitentiam.

Si hae tres priores beatitudines important recessum a malo (ut in via purgativa). - Duae posteriores important accessum ad bonum, et pertinent ad vitam activam (exercentur in via proficientium).

Superbia dicit : beatus est qui vivit et agit ut vulty qui nulli subest, et alils praeest ac dominatur, Jesus e contrario ait : Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Haec beatitudo secundum S. Augustinum et S. Thomam correspondet dono fortitudinis quo superantur jugiter difficultates et servatur ardor amoris justitiae seu perfectionis, etiam inter adversa, usque ad senectutem. Tunc apparet quod sitis et fames justitiae non sunt solum ardor sensibilitatis, seu inflammatio animi quae cito transit et vincitur.

Sed amor justitiae debet uniri cum amore misericordiae, sicut in Deo, propterea statim dicitur : Beati misericordes, quoniarn ipsi misericordiam consequentur, scil. beati qui subditos non opprimunt, et qui pro affllictis sunt boni consiliarii, ipsis Deus faciet misericordiam. Haec beatitudo, juxta S. Augustinum et S. Thomam, correspondet dono consilii, quia misericordia inclinat ad bonum consilium praebendum afflictis, et quia quando mens haesitat inter viam justitiae et viam misericordiae, Spiritus Sanctus inclinat ad misericordiam, qua adjuvatur peccator ita ut ad justitiam redeat.

Sexta et septima beatitudines ad vitam contemplativam pertinent, non sunt apud Lucam, et probabilius praedicatae sunt non populo sed discipulis.

Dum plures philosopi dicebant : beatitudo est in speculatione veritatis, et parum curabant de puritate cordis, Jesus ait : Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt, id est jam in hac vita intelligentiam divinorum seu contemplationem mysteriorum salutis accipient in intima conversatione cum Deo et sic poterunt ex abundantia cordis praedicare. Haec beatitudo munditiae cordis, juxta S. Augustinum et S. Thomam, correspondet dono intellectus, ex quo habetur penetratio divinorum, sic fides viva fit penetrans, intelligit mysteria et praesertim superioritatem finis ultimi, per respectum ad alios fines : quomodo Deus super omnia diligendus immense superat objecta concupiscentiae et superbiae. Haec est coutemplatio ex qua derivatur fructuosa praedicatio in Apostolis.

Deinde dicitur : Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur ; hi sunt veri sapientes, beati, non quia modo humano pacifici, sed quia omnia secundum relationem ad Deum considerant, et propterea non perturbantur, sed veram pacem inveniunt, conservant, et communicant etiam illis qui perturbantur. Haec auteur pax est tranquillitas ordinis quae habetur ex dono sapientiae, nam hoc donum de omnibus judicat connaturaliter per respectum ad Deum, sic quasi experimeritaliter cognoscitur quod malum non eveniret si non permitteretur a Deo propter majus bonum. Sic servatur pax, et hi pacifici reconciliant homines inter se divisos. Sont pacificatores, ita magni pastores sou episcopi (cfr. II-II, q. 45).

Denique 8ª beatitudo est omnium perfectissima, nam exprimit perseverantiam in aliis, non obstantibus injustis vexationibus, scil. : Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum. Hoc meritum procedit ex omnibus virtutibus et donis, speciatim ex heroica patientia in persecutionibus, quibus ultimo purificatur anima, ita ut inter ipsa tormenta inveniatur suprahumana beatitudo. Haec sublimia verba erant omnino inaudita, et in eis manifestatur supernaturalis sapientia et abnegatio. Circa haec dicit Chrysostomus : « qui quaerit tantum gloriam Dei, non timet confundi in conspectu hominum ».

Ipsorum est regnum caelorum ; hoc est gaudium contemplationis et unionis cum Deo inter ipsas persecutiones.

Haec est altitudo perfectionis christianae, in concreto et vivide descripta ; immense superat perfectionem mere humanam de qua loquebantur sapientes graeci, sicut gratia superat naturam. Et haec verba illustrant propositionem in qua resumitur totus Sermo in monte, scil. Estote ergo vos perfecti sicut Pater vester caelestis perfectus est, scil. perfectione supernaturali, non solum angelica, sed divina, quae ordinatur ad videndum Deum ut seipsum immediate videt et ad diligendum eum in aeternurn.

Ad hanc perfectionem praesertim sacerdotes tendere debent.

*  *  *

Correlatio virtutum et donorum

sic melius exprimi potest

Gratia

Virtutes cardinales

            Prudentia                      donum sapientiae                       beati pacifici

            Fides                            donum intellectus                       beati mundo corde

            Spes                             donum scientiae                         beati qui lugent

Virtutes theologales

            Prudentia                      donum consilii                            beati misericordes

            Justitia (religio)              donum pietatis                           beati mites

Fortitudo                       donum fortitudinis                      beati qui esuriunt et sitiunt justitiam

Temperantia                  donum timoris                            beati pauperes

Gal. V, 22 : fructus Spiritus Saneti : caritas, gaudium, pax, patientia, benignitas, mansuetudo, bonitas, fides (fidelitas), modestia, continentia, castitas.

CAPUT III

DE FALSIS NOTIONIBUS VITAE INTERIORIS CUM VERA NOTIONE COMPARATIS ; ET DE DUOBUS PRINCIPALIBUS MEDIIS AD EAM OBTINENDAM

Theologia spiritualis debet coadunare in ordine ad praxim ea quae docentur in diversis tractatibus theologiae S. Thomae.

Status quaestionis : Undenam nascuntur falsae notiones perfectionis christianae, praesertim hodie? - Plures christiani, quamvis credant Redemptioni humanitatis per Christum in genere, non satis cogitant de eorum propria sanctificatione personali, de propria salute individuali. - E contrario plerique primi christiani attente considerabant propriam sanctificationem generose adimplendam.

Insuper hodie, sub influxu naturalismi, plures etiam christiani non amplius vident valorem modestae vitae christianae personalis et in praxi videntur aestimare quod valor civilizationis modernae superat nobilitatem supernaturalem animae primorum christianorum. E contrario terribilis regressus civilizationis modernae provenit ex hoc quod non est amplius profunde christiana, ut oporteret.

Unde inculcanda sunt modo practico principia de valore redemptionis non solum in genere, sed pro unoquoque etiam modestissimo christiano individualiter sumpto, ad cum movendum ad majorem generositatem personalem.

De hac re olira diversimode scripserunt S. Bernardus, S. Joannes a Cruce, S. Franciscus Salesius, recenter pro sacerdotibus Card. Mercier, La vie intérieure, appel aux âmes sacerdotales, 1919 (p. 83-123), et plures alii inter quos Can. Mauritius Garrigou, patruus magnus meus, qui durante Revolutione gallica fructuose exercuit ministerium sacerdotale in civitate Tolosae. Cito principale ejus scriptum de vite interiori, publicatum in Revue Ascetique et de Mystique, 1937, p. 124 -140 : Considérations sur la vie intérieure.

De falsis notionibus vitae interioris. Quidam eam considerant ut statum spiritualitatis in quo praevalet affectus sensibilitatis ; est sentimentalismus seu affectatio in sensibilitate amoris qui non existit, aut non satis existit, in voluntate spirituali. Negligitur tunc caritas effectiva, consideratur solum caritas affectiva, quae adulteratur et confunditur cum devotione sensibili. Est sicut transitorius ignis ex paleis, cui succedit pigritia spiritualis, ex que difficile mens egreditur. Unde hi erronee existimant se hebere vitam interiorem quam non habent, sed eam simulant antequam eam habeant.

Alii e contrario existimant quod vera vita interior est quid ita excelsum, ut sit extraordinarium, tanquam privilegium paucis reservatum et inaccessibile pro aliis ; ideoque remanent in aliquo mechanismo exercitiorum in quibus non inveniunt vitam, quam igitur quaerant in activitate externe.

Hae duae falsae conceptiones errant circa finem consequendum et circa principalia media, ut clarius statim apparebit.

Aliae falsae notiones vitae interioris ad has duas praedictas reducuntur. Card. Mercier cas sic exprimit : Quidam putant vitam interiorem perfectam esse privilegium paucorum, aliis inaccessibile. Alii desperant ad eam pervenire, propter aliquod peccatum fragilitatis, dum principale obstaculum non est haec fragilitas, sed superbia. - Alii per inexperientiam confundunt perfectionem imaginariam cum perfectione reali et concreta ad quam secundum Evangelitun ipsi hic et nunc tendere debent, juxta Dei voluntatem. Alii plus minusve existimant quod perfectio connectitur cum ingenio naturali speciali quod ipsi non habent. Non considerant quod humilitas est fundamentalis conditio vitae unionis, cujus principium est caritas supernaturalis omnibus christianis collata per baptismum, et quae nutritur per sanctam communionem. - Hi omnes errant et circa finem consequendan et circa principalia media ad finem.

Quaenam est igitur vera notio vitae interioris ex ejus fine et principalibus medius ? - Omnes magni auctores spirituales respondent : Vita interior est vita unioni intimae vel conversationis cum Deo, ad quam perveniendum est per abnegationem perfectam et recollectionem constantem in qua perdurat oratio.

Haec doctrina quae evolvitur a S. Augustino, S. Anselmo, S. Bernardo, S. Thoma, ab Imitatione Christi, a S. Joanne a Cruce, a S. Francisco Salesio, fundatur in multis textibus S. Scripturae, praesertim in his verbis S. Pauli ad Coloss. III, 1-3 : « Si consurrexistis cum Christo (per baptismum), quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens ; quae sursun sunt sapite, non quae super terram. Mortui enim estis, et vita vestra est abscondita cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria… ». - Ibid. III, 14 : « Super omnia autem caritatem habete quae est vinculum perfectionis ». Id est : mortui estis per respectum ad vitam peccati, vita vestra nova est abscondita, scil. est vita gratiae sanctificantis quae cum caritate est semen gloriae.

Unde omnis justus, omnis anima in statu gratiae debet tendere ad vitam interiorem sic conceptam, ita ut finaliter dicere possit cum S. Paulo (Gal. II, 20) : « Vivo autem, jam non ego, vivat vero in me Christus ». Vita enim nova, quae mihi infusa est per baptismum et per communionem nutritur, est vita Christi, capitis corporis mystici, cujus sum membrum. ideoque magis ac magis vivere debemus ex hac vita superiori ita ut Christus plus vivat in nobis, quam ipsi nos ; ita ut per ipsurn, et cum ipso et in ipso cogitemus, oremus, velimus, patiamur, operemur , ita scil. ut ejus vita extendatur, protrahatur in nostra.

Brevius : « Vita nostra est abscondita in Deo cum Christo, qui vult semper magis vivere in nobis tanquam in membris suis » secundum illud : « Ego sum vitis vera, vos autem palmites ».

Haec est manifeste, secundum Revelationem Evangelii, vers notio vitae interioris ex ejus fine, scil. ex unione intima sum Deo per Christum. Cfr. de hoc Imitationem Christi, lib. II, c. 1 de interna conversatioue cum Deo, explicatio verborun Domini (Joan. XIV, 13) : « Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et ad sum veniemus et mansionem apud sum faciemus », scil. Pater et Filius et Spiritus Sanctus, eodem momento promissus.

Sed practice ad vitandam omnem illusionem oportet bene considerare distantiam inter terminum a quo et terminum ad quem ascensionis spiritualis.

Enuntiavimus finem consequendum, sed inter hoc culmen et statum initialem animas incipientis est notabilis distantia ; scil., ut notat P. Mauritius Garrigou : « Vivimus sed potius ipsi nos quam Christus in nobis. Quare, quia in nobis saepe praevalet " vanitas, levitas mentis, inconstantia, dissipatio, fascinatio nugacitatis obscurans bona " (Sap. IV, 12), et amor inordinatis suiipsius, a quo impeditur progessus caritatis erga Deum et proximum. Sic saepe vivimus non interne sed externe in superficie imaginationis et sensibilitatis ; anima nostra seipsam fugit, est extranea sibi, et fondus nostrae animae remanet pro nobis ignotus. E contrario oporteret in hoc fundo remanere ubi SS. Trinitas habitat. Hoc est necessarium ut stabiliatur regnum Christi in nobis, et ut ipse vivat in nobis, ut vitis vera in palmitibus, ut caput in membris. Haec autem vita interior pro nobis remanet ac si esset alterius regionis ignotae, dum nobis esset omnino proficua ».

Ad finem autem istum consequendum duo media sunt omnino necessaria, scil. abnegatio perfecta et constans recollectio in qua perdurat oratio seu cum Deo conversatio. Sic exprimitur (terminis voluntarie sobriis) modo simplici id quod aliter vocatum est (terminis quasi emphaticis) ascensus ad unionem cum Deo per viam purgativam, in qua praevalet abnegatio, et viam illuminativam, in qua habetur constans recollectio cum oratione quasi continua.

Sed haec duo media sunt attente et practice consideranda in concreto secundum circumstantias in quibus unusquisque invenitur.

« Abnegatio, secundum S. Basilium, est velut divortium cum nostra voluntate propria quae non est conformis cum voluntate divina ». Juxta S. Joannem a Cruce, abnegatio est mors mysteriosa omnibus inclinationibus plus minusve inordinatis. Ex hac exinanitione voluntaria oritur silentium passionum inordinatarum et tranquillitas animae, quies et pax, fundamentum vitae interioris. Sed est illusio, si putamus passiones nostras immoderatas esse mortuas dum sunt solum consopitae. Id quod expulsum est, redit prompte ; id quod extinctum est, rursus accenditur. Ideoque vigilandum est circa motus primo primos ut non protrahantur. Abnegatio suiipsius est mors voluntaria mundo, scil. vanitati, superbiae, judicio proprio plus minusve inordinato, proprio impetu. Haec abnegatio etiam impedit ne aliquis complacentiam quaerat in suis virtutibus, in sua scientia, ut remaneat humilis et modestos. Haec igitur abnegatio est id quod S. Paulus exprimit dicens : Quotidie morior, scil. vitae inferiori, ut superiorem accipiam. In hac autem renuntiatione, desappropriatione seu voluntaria expropriatione, anima fit omnino docilis Spiritui Sancto, quia non amplius movetur a suo amore proprio inordinato. Tunc septem dona Spiritus Sancti facilius exercentur ; antea erant sicut vela ligata in nave, nunc sunt sicut vela non ligata sed extensa sub impulsu venti idonei. Tunc intelectus sequitur inclinationern cordis renovati, quia unusquisque judicat secundum propriam inclinationem et cor purum inflammatur amore Dei, haec flamma jugiter ad Deum ascendit. Sic anima liberata ab omni impedimento amoris proprii seu egoismi corde adhaeret sacratissimo Cordi Jesu, « cuore a cuore », et tunc plene aperitur inspirationibus Dei, qui quasi loquitur spiritualiter cum ipsa per inspirationes septem donorum, quae sunt in quolibet justo. Sic « Spiritus Sanctus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei » (Rom. VIII, 16).

Abnegatio sic practice et concrete accepta perducit ad habitualem recollectionem, quae est secundum medium necessarium ad unionem cum Deo. Ideo ad hunc finem infeliciter non perveniunt animae inconstantes quac una die in recollectione vivunt, non vero die sequenti, imo fiunt valde exteriores, sic magnis gratiis privantur, et videntur nunquam intellexisse id quod dicit Psalmista : « Gustate et videte quoniam suavis est Dominus » (Psalmus XXXIII, 9).

Haec constans recollectio exprimitur a Christo Domino dum dicit. « Oportet semper orare et non deficere » (Luc. XVIII, 1) scil. oratione interna desiderii jugiter ad Deum ascendentis ; est velut respiratio animae, ad aspirandam gratiam actualem quae continuo venit ad nos sicut aër ad pectus nostrum ad renovationem sanguinis in pulmone. (Non datur actus indifferens in individuo. Cfr. S. Th. I-II, q. 18, a. 9).

Haec est vera via illuminativa, prout in hac recollectione quasi continua perdurat oratio et docilitas Spiritui Sancto.

Unde auctor Imitationis, lib. III, c. 31 mirabiliter dicit « De neglectu omnis creaturae ut creator inveniri possit » : « Plures reperiuntur contemplationem desiderantes, sed que ad eam requiruntur non student exercere ». Et paulo antea : « Nisi quis ab omnibus creaturis fuerit expeditus, non poterit libere intendere divinis. Ideo enim pauci inveniuntur contemplativi, quia pauci sciunt se a perituris et creaturis ad plenum sequestrare. Ad hoc magna requiritur gratia, quae animam levet et supra semetipsam rapiat. Et nisi homo sit in spiritu elevatus et ab omnibus creaturis liberatus ac Deo totus unitus, quidquid scit, quidquid etiam habet, non est magni ponderis. Multo nobilior est illa doctrina quae desursum ex divina influentia manat, quam quae laboriose humano acquiritur ingenio ».

Utique multo nobilior est, et est necessaria ut sacerdos praedicare possit verbum divinum ex abundantia cordis (Matth. XII, 34), « bonus homo de bono thesauro profert bona », ut ibid. dicitur : Hic bonus thesaurus non remanet otiosus.

*  *  *

1ª Conciusio : Ergo abnegatio perfecta et continua recollectio, quae perdurat cum oratione desiderii etiam in ministerio externo, perducunt connaturaliter animam christianam, praesertim sacerdotalem, ad intimam unionem cum Deo, scil. ad verum gaudium, imo ad juventutem, ad vitam unitivam perfectorum, quae est thesaurus ex quo sacerdos profert bona. Haec autem unio intima procedit ex fide viva donis Spiritus Sancti illustrata et ex caritate simul affectiva et effectiva. Sic enim normaliter fides illustrata donis intellectus et sapientiae fit penetrans et sapida, scil. penetrat mysteria salutis eaque gustat ; sic disponit ad specialem actum caritatis, qui dicitur actus infusus, quia non solum procedit a caritate infusa, sed etiam a speciali inspiratione. Hic actus infusus est, tamen vitalis. Liber, meritorius, prout dociliter procedit a mente sub speciali inspiratione Spiritus Sancti. Sic proprio « Spiritus Sanctus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei », hoc testimonium reddit per affectum filialem infusum quem in nobis suscitat, dono pietatis. Haec intima unio cum Dco est in via normali ad sanetitatem, quia connaturaliter procedit a tribus virtutibus theologicis et a donis Spiritus Sancti quae sunt in quolibet justo et quae augentur ut habitus infusi cum caritate, quae semper crescere debet usque ad mortem.

Unde ad hanc intimam unionem cum Deo et Jesu Christo debet humiliter, sed simul confidenter, ardenter, aspirare sacerdos Christi, ut sic uniatur cum, Christo sacerdote supremo et possit animas gregis sui vere nutrire. Jam in omni oratione uniri debent humilitas et confidentia. Alioquin sacerdos non erit alter Christus.

Haec intima unio est quidem eminens, sed non quid extraordinarium de jure, in hoc differt a gratiis proprie extraordinariis ut sunt prophetia, cognitio secretorum cordis, stigmatisatio, donum linguarum, etc.

In hoc statu vitae unitivae diversimode verificantur verba S. Pauli (Eph. III, 14-19) : « Flecto genua mea ad Patrem Domini nostri Jesu Christ !… ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari per Spiritum ejus in interiorem hominem ; Christum habitare per fideur in cordibus vestris, in caritate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et sublimitas et profundum ; scire etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei ».

« Id est, ait S. Thomas, ut habeatis perfectam participationem omnium donorum Dei, ut scil. hic habeatis plenitudinem virtutum, et postea beatitudinis, quae quidem efficit caritas ».

Hoc autem non significat quod in hac vita unitiva non sunt amplius cruces, e contrario tunec magis intelligitur valor crucis, imo habetur amor crucis seu Christi crucifixi, cum desiderio participandi ejus vitae dolorosae, secundum illud Pauli (Coloss. I, 24) : « Nunc gaudeo in passionibus’ pro vobis et adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea, pro corpore ejus, quod est ecclesia ». Sie enim Christus caput corporis mystici suscitat in quibusdam membris suis vitam reparatricem, pro aliis salvandis. Sicut causa suprema dat creaturis dignitatem causalitatis, ita Christus redemptor dat aliquibus membris suis dignitatem vitae reparatricis, scil. hi justi in Christo, per Christum et cum Christo reparant, ut applicentur sibi et aliis merita passionis, quae in se sunt infiniti valoris et igitur superabundantis. Nihil deest in his meritis, deest solum eorum plena applicatio in nobis et in peccatoribus redimendis.

2ª Conclusio : Timendum est ne insuficienter respondeamus huic vocationi Christi. Haec enim vocatio ad unionem intimam cum Deo correspondet pro sacerdote non solum consilio, sed etiam praecepto seu obligationi tendendi ad perfectionem caritatis. Nec solum, ut diximus, est obligatio generalis fundata in praecepto supremo amoris Dei et proximi, sed obligatio specialis fundata in ordinatione sacerdotali et in functionibus sacerdotalibus. Proinde non respondere huic vocationi est quid satis grave. Christus vocat enim sacerdotes suos ad unionem intimam cum seipso, vocat multipliciter : exterius per Evangelium, per praedicationem in exercitiis spiritualibus, vocat interius in corde nostro, vocat pluries multoties ; si sacerdos non respondet huic vocationi, si non venit, non audit, sed etiam retrocedit, timendum est ne Christus non amplius eodem modo vocet, eodent modo « pulset ad ostium cordis nostri[12] » : tunc gratiae proxime sufficientes, quibus anima restitit, fiunt rariores et remanent forsitan gratiae solum remote sufficientes, ad intimam cum Deo unionem, ex eo quod sacerdos « non cognovit tempos visitationis Domini ». Sed tunc debet sibimetipsi dicere : Ego tamen sum sacerdos et animae indigent meo ministerio ; ut dicit Augustinus, « Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet facere quod possumus et postulare quod non possumus ». Igitur orandum est cum humilitate, fiducia, perseverantia, et rursus Christus exaudiet me, ut possim fructuose in ejus vinea operari. Etiam pro me dictum est : « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos ».

Et tun sacerdos debet continuare ascensionem usquedum ad culmen perveniat, ad quod vocatus est die ordinationis suae, hoc praesertim propter magnam indigentiam animarum gregis sui. Nec debet iter intermittere antequam ad fidem perveniat.

Haec doctrina fundatur in Evangelio, in Epist. S. Pauli, in eo quod docuerunt postea S. Augustinum, S. Thomas, S. Joannes a Cruce, S. Franciscus Salesius de altitudine supremi praecepti, de caritate viatoris, quae semper crescere debet usque ad mortem, de septem donis cum caritate connexis, quae cum ipsa augentur normaliter, ut habitus infusi.

Item hoc fundatur in eo quod, ut sacerdos praedicet ex abundantia cordis requiritur quod habeat fidem vivam donis Spiritus Sancti illustratam, et caritatem tum affectivam, tum effectivam, quae sit vere communicativa ad salutem animarum.

Brevius : ut sacerdos vere sit ater Christus, in anima ejus debet esse ardor caritatis (scil. zelus gloriae Dei et salutis animarum) quae non est sine colloquio quasi continuo cum Christo, circa ministerium in nomine ejus adimplendum. - Hoc est non solum probabile, sed certissimum.

Ad complementum eorum quae diximus de perfecta abnegatione et recollectione, ut sacerdos perveniat ad perfectionem, agendum est de connexione virtutum et de purificatione progressive virtutum per respectum ad hanc perfectionem obtinendam. In hoc rnelius apparebit harmonia inter doctrinam S. Thomae de virtutibus et donis Spiritus Sancti et doctrinam magnorum spiritualium ut S. Joannes a Cruce, S. Francisci Salesii et aliorum.

 

CAPUT IV

DE CONNEXIONE VIRTUTUM AD PERFECTIONEM SACERDOTALEM OBTINENDAM

I  - De connexione virtutum ut est fructus Spiritus Sancti.

Nostro tempore post tantas perturbationes populorum, multi loquuntur de mundo novo, de ordine nove ; sed non satis animadvertunt, id quod saepe dicit Ecclesia, quod debet esse connexio inter traditionem et progressum, quia tempus praesens non potest producere dignum et fructuosum futurum, nisi fecundetur ab eo quod melius est in praeterito. Vetera novis augenda sunt, alioquin tempus novum est sine fundamento et transit absque ullo fructu ; si despicit praeteritum, despicietur pariter post inutilia tentamina.

Ut saepe dictum est, in omni organismo vivente debet esse vis assimilativa novi alimenti, et vis conservativa, et aequilibrium inter eas, si non est amplius nova assimilatio venit mors, et si deest conservatio alimenti assimilati venit etiam mors per deperditionem virium.

Item ut vehiculum recte progrediatur, debet esse vis motrix et etiam frenum in descensione periculosa.

Ita in Ecclesia et in omni societate debet esse aequilibrium inter vim progressuus et vim conservativam ; si nullus est progressus, est immobilitas mortis ut in schismaticis ecclesiis orientalibus, et si non est traditio conservativa, est instabilitas perpetuae variationis ut in protestantismo liberali, et in socialismo perducente ad communismum materialisticum et atheum ; tunc descensio absque ullo freno fit periculosissima.

Ad servandum autem aequilibrium virium, sive in vita individuali sive in vita collectiva, non sufficit pro nobis christianis dynamismus naturalis, v. g. aspirationes democraticae ; hac aspirationes possunt quidem aliquo tempore juvare contra dictaturam et totalitarismum, sed evidentissime non sufficiunt sine traditionibus christianis ad praedictum aequilibrium servandum.

E contrario hoc aequilibrium statuitur a Spiritu Sancto per connexionem virtutum, de qua vellem nunc loqui, tanquam de pretioso fructu Spiritus Sancti (Gal. V, 22).

1º Imprimis revocandum est in memoriam quod peceata non sunt connexa. Ut notat S. Thomas (I-II, q. 73, a. 1), quamvis omnia peccata mortalia conveniant in aversione a Deo, et ideo unum non potest remitti sine alio, tamen non sunt connexa ; imo saepe sunt ad invicem contraria, ut avaritia et prodigalitas, ut ignavia et temeritas. Propterea mali inter se opponuntur et finaliter sese mutuo destruunt.

E contrario omnium virtutum intentio in idem tendit et propter hoc omnes virtutes, saltem in statu firmo virtutis, connectuntur ad invicem in prudentia et in caritate.

Virtutes quidem imperfectae, seu in statu dispositionis facile mobilis, non connectuntur, et sunt triplicis generis : a) Inclinatio naturalis ex temperamento ad fortitudinem est saepe sine inclinatione ad mansuetudinem. b) Item dispositio acquisita ad fortitudinem in milite qui pugnat, non ex amore virtutis, sed ex desiderio gloriae, saepe est cum luxuria, et quandoque haec luxuria impedit ne hic miles adimpleat officium suum militare. c) Etiam verae virtutes quae sunt solum in fieri, adhuc in statu dispositionis facile mobilis, nondum sunt connexae ; aliquis habet justitiam in fieri sine castitate.

d) Imo quandiu anima remanet in statu peceati mortalis, virtutes ejus acquisitae, quae sunt in fieri, non sunt connexae ; quia haec anima est aversa a fine ultimo et proinde debilis est ad servandas obligationes etiam ordinis naturalis, v. g. in materia justitiae, fortitudinis, patientiae, castitatis, etc.

2º Per oppositum adveniente Spiritu Sancto in animam per caritatem quae diffunditur in cordibus nostris, verae virtutes acquisitae, quae in ea erant in fieri, firmantur, et si sunt satis firmae, solidae, stabiles, connectuntur. A fortiori virtutes infusae connectuntur cum caritate, tanquam proprietates gratiae sanctificantis (I-II, q. 65, a. 1 et 2).

Sic in justo verificatur in virtutibus acquisitis id quod dicebat jam Aristoteles (Ethica, lib. VI, c. ult.), scil. vera prudentia (quae omnino distinguitur ab astutia, ab utilitarismo et opportunismo) non potest esse sine virtutibus moralibus, nec istae sine prudentia quae eas omnes dirigit ; sic prudentia vere est «auriga virtutum », « recta ratio agibilium ».

Ratio principalis hujusce connexionis est quod « qualis unusquisque est secundum afectum, talis finis videtur ei conveniens » ; ambitiosus judieat eonveniens id quod favet ambitioni, modestus id quod conforme est modestiae.

Brevius : quilibet practice judicat secundum proprias inclinationes voluntatis et sensibilitatis. Ideoque, si hac inclinationes non sunt rectificatae per virtutes, judicium practicum non erit rectum, erit quandoque apparenter prudens propter aliquam perspicacitatem, peritiam vel astutiam, sed non erit vere prudens, nam in eo erit defectus aut justitiae, aut patientiae, aut temperantiae, aut mansuetudinis, aut simplicitatis, et forsitan erit duplicitas, quandoque cum praecipitatione, quandoque cum pigritia.

Unde Spiritus Sanctus adveniens in animam statuit per caritatem et prudentiam christianam connexionem virtutum infusarum et etiam virtutum acquisitarum, si fuerit antea exercitium sufficiens ad earum acquisitionem. Sic proinde omnes virtutes augentur simul, dicit S. Thomas, « sicut quinque digiti manus » (I-II, q. 66 a. 2).

Insuper Spiritus Sanctus instituit connexionem virtutum et donorum, nam, ut ostendit S. Thomas (I-II, q. 68, a. 5), septem dona sunt cum caritate connexa, prout Spiritus Sanctus et sacrum septenarium nobis dantur cum caritate. Et hoc verificatur ergo in quolibet justo, sed secundum diversos gradus caritatis. Mirabilis est haec harmonia, praesertim in his qui aceedunt ad perfectionem. Sic castitas inter tentationes adjuvatur a dono timoris : « confige timore tuo, Domine, carnes meas » ; fortitudo inter adversa adjuvatur a dono fortitudinis, praesertim in martyribus ; justitia erga Deum, scil. religio quae reddit Deo cultum ei debitum, adjuvatur, praesertim tempore ariditatis involuntariae, a dono pietatis, ex quo oritur affectus filialis erga Deum. Prudentia in rebus valde complexis et per respectum ad impraevisibilia, adjuvatur a dono consilii. Fides a dono intellectus, sic penetrat mysteria salutis. Spes pariter adjuvatur contra praesumptionem a dono timoris, et excitatur sub illuminatione doni scientiae circa vanitatem rerum creatarum, gravitatem peccati ; sic vividius per spem desideramus Deum possidendum et gratiam ejus. - Denique caritas adjuvatur a dono sapientiae, quo consideramus omnia in Deo suprema causa et ultimo fine ; sic videmus quod omnia bona ab eo procedunt, et quod malum non evenit nisi permittatur a Providentia pro bono altiori, quod satis prospicimus in parte ut cooperemur ad realisationem ejus. Ex hoc oritur pax, et beatitudo pacificorum correspondet propterea secundum Augustinum donc, sapientiae.

Attamen cum dona iutellectualia sint simul speculativa et practica, in quibusdam justis magis apparent sub forma contemplativa, in aliis sub forma practica, magis directe ad actionem ordinata, ut in S. Vincentio a Paulo.

3º Haec mirabilis harmonia seu connexio virtutum et donorum est fructus Spiritus Sancti. Dicitur enim ad Galatas, V, 22-23 : « Fructus Spiritus est caritas, gaudium, pax, patientia, benignitas, bonitas, longanimitas, mansuetudo, fies, modestia, continentia, castitas » quae opponuntur operibus carnis, v. g. luxuriae et dissensionibus.

Praesertim in Christo Jesu apparuit haec mirabilis harmonia, prout in eo conjunciae sunt et modo intimo virtutes etiam maxime distantes ‘ab invicem, quae a solo Deo uniri possunt in anima sancta. Dominus Jesus enim habuit omnes virtutes etiam maxime diversas in gradu heroico. Mirabiliter conciliantur in eo ardentissima caritas erga Deum et immensa misericordia erga omnes peecatores ; in eo uniuntur sanctus amor veritatis et justitiae ae cornpassio maxima erga errantes, erga ipsos tortores suos pro quibus orat, crucifixionis momento, ita ut pulcherrime verificentur in eo verba Psalmistae : « misericordia et veritas obviaverunt sibi, justitia et pax osculatae sunt » (Ps. LXXXIV, 11).

Item intime in eo uniuntur profunda humilitas, qua omnes humiliationes pro nobis acceptat, et summa dignitas seu magnanimitas v. g. in rosponsionibus ejus ad Pilatum et ad Caipham. Pariter in eo uniuntur summa fortitudo in martyrio et summa mansuetudo in eodem crucifixionis momento. Simul denique habuit altissimam sapientiam ac contemplationem et perfectam prudentiam quae ad infima particularia descendebat.

Haec sublimis harmonia et perseverantia heroicarum virtutum in Christo est miraculum morale, ut ostendunt ; Apologetae, miraculum nempe confirmans testimonium Christi de sua filiatione divina.

Aliquid simile in minori gradu invenitur in veris martyribus, et secundum S. Thomam (Quodlibet IV, a. 9) et Benedictum XIV (De servorum Dei beatific., lib. III, c. 21) veri martyres discernuntur a falsis praesertim per connexionem virtutum. Ad exemplum enim Domini et S. Stephani veri martyres sunt simul fortes et humiles ac mansueti, orant pro persecutoribus. Hoc non faciunt falsi martyres, in quibus fanatismus est caeca quaedam obstinatio, quae disenssionem fugit, excludit sapientiam, prudentiam, modestiam, humilitatem et mansuetudinem. Ut ostendunt Apologetae, in martyrum constantia apparet effectus proprius Dei praesertim propter connexionem virtutum maxime diversarum, quae a solo Deo conjungi possunt, sicut in eminentia Deitatis uniuntur infinita Justitia et infinita Misericordia.

Conclusio : In hoc tempore postulandum est igitur quod homines poenitentiam agant pro peccatis suis, pro operibus carnis quae sunt « luxuria, idolorum (modernorum) servitus, inimicitiae, contentiones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, sectae, invidiae ».

Orandum est ut Spiritus Sanctus nobis afferat frnctus ejus qui sunt « caritas, gaudium, pax, patientia, benignitas, bonitas, longanimitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas ».  Postulandum est et agendum est quotidie ut perveniamus ad connexionem virtutum in caritate, « quae patiens est, benigna est, … quae, omnia suffert, omnia eredit, omnia sperat, omnia sustinet ».

Sic solum in vita nostra individuali et in vita collectiva Ordinum religiosorum et Ecclesiae, conciliabuntur vis conservatim et vis progressiva, sic conservabitur id quod melius est in praeterito, ut praeparetur dignum et fructuosum futurum, ut vere sit quaedam inchoatio vitae aeternae.

II. - Applicationes doctrinae « connexionis virtutum »

ad perfectionem sacerdotalem.

« Spiritus veritatis docebit vos omnem veritatem » (Joan. XVI, 13), sed « probate spiritus, si ex Deo sint » (I Joen. IV, 1).

Doctrinam de connexione virtutum et donorum vellem nunc practice applicare ad perfectionemm sacerdotalem et religiosam melius inquirendam.

Tempore praesenti speciatim postulanda est renovatio vitae interioris, ad quem duae qualitates requiruntur : unitas mentis pro intellectu ad recte judicandum, in tanta complexitate, de traditione servanda et de progressu faciendo ; insuper requiritur viva flamma caritatis pro corde, ut sit caritas non solum affectiva, sed etiam effectiva et fecunda.

Sed omnis falsa mystica dicit in sua praesumptione, se dare hanc unitatem mentis et ardorem amoris. Etiam mystica communismi, quamvis sit materialistica et athea, dicit se praebere has duas qualitates, sed ad tyrannidem et servitutem universalem perducit.

Nec ad istas duas qualitates inveniendas sufficiunt, ut paret, aspirationes quae paulatim, loco verae fidei, spei et amoris Dei, substituunt fidem et spem in humanitate ac amorem mere theoreticum humanitatis. Hae sunt magnae ideae in dementiani delapsae, « les grandes idées devenues folles », ut dicit Chesterton.

Ut vere sint in nobis unitas mentis pro intellectu et in corde amor Dei et proximi, requiritur connexio virtutum, scil. verae fidei, spei, caritatis, virtutrnn moralium et donorem.

Haec connexio valde opponitur sentimentalismo romantico, qui non curat de virtutibus, valde juvat examen conscientiae et verum progressum spiritualem.

Sine hac connexione, sacerdos non potest unire omnes qualitates sibi necessarias, et hodie urgenter necessarias.

1º In sacerdote debet esse et conservatio verae traditionis christianae et progressus verae caritatis erga proximum, a qua promovetur rnajor justitia distributiva et socialis ad tollendam nimiam inaequalitatem conditionum.

 Ad hoc valde juvat spiritus orationis liturgicae, praesertim in celebratione Missae, et verus cultus Eucharistiae. Eucharistia enim continet simul id quod melius fuit in praeterito, scil. passio Christi, cujus est memoriale et applicatio, et id quod melius erit in futuro, scil. progressus caritatis ut est inchoatio vitae aeternae. Non sufficit cognoscere quid olim historice dixit Christus, considerandum est, quomodo ipse nunc influit in vitam Ecclesiae. Eucharistia autem continet « Christum semper viventem ad interpellandum pro nobis », Christum qui actualiter offert Missas quae quotidie celebrantur. Unde vives cultus eucharisticus optime conciliat id quod melius fuit in praeterito et id quod melius erit in futuro, in via ad vitam aeternam.

2º Sic etiam uniuntur in vita sacerdotali vita interior et apostolatus externus. Ex neglectu orationis apostolatus fieret nimis exterior, sterilis, non amplius vitalis, quia separaretur a fonte vivo, fieret quasi « mechanicus ». Ut sit vitalis et fecundus debet procedere « ex abundantia cordis ».

Ut autem vita interior sic fiat « anima apostolatus », requiritur abnegatio progressiva et habitualis recollectio, quae perducunt ad fidem vivam donis intellectus et sapientiae illustratam, ad spiritum orationis seu pietatis filialis erga Deum, ad caritatem operantem. Sic solum sacerdos fit vere sal terrae et lux mundi.

3º Ipse debet etiam in seipso unire firmam fidem absque ulla complacentia pro errore et magnam misericordiam erga errantes. A firma fide declinaret per liberalismum qui ducit ad indifferentismurn ; et a misericordia declinaret per rigorismum, v. g. jansenistarum. Unde vita ejus debet esse velut culmen inter ac supra has duas deviationes ad invicein oppositas. Hoc autem fieri nequit sine connexione virtutum in gradu jam elevato ; quod forte non satis dictum est tempore disputationurn circa liberalismum.

4º Sacerdos debet etiam unire prudentiam attentam ad particularia et simplicitatem : « prudentiann serpentis et sirnplicitatem columbae ». Recederet a sirnplicitate et caderet in duplicitatem, declinando ad utilitarisrnum, ad opportunismum, qui ducit ad astutiam. Et ex alla parte recederet a vera prudentia, si simplicitas ejus esset nimis ingenua, si non videret malum vitandum ubi vere invenitur, nec discerneret insidias malorum, qui abutuntur simplicitate bonorum. Unde requiritur, praesertim temporibus difficilibus, connexio altae prudentiae sine utilitarismo, et altae simplicitatis absque ingenuitate. Hoc autem est impossibile sine connexione virtutum et etiam donorum.

5º Sacerdos debet etiam unire firmitatem iustitiae et fortitudinis cum mansuetudine. Aliis verbis, firmitas ejus debet esse sine rigiditate, propterea debet supra justitiam commutativam habere distributivam et socialem et etiam aequitatem seu epikeiam, quae est attenta potius ad spiriturn logis quam ad ejus litteram, praesertim ubi « summum jus esset summa injuria ». Hoc speciatim dicendurn est tempore nostro in quo aequitas est tam rara. - Ex alia parte mansuetudo sacerdotis non debet declinare ad ineptam debilitatem et indulgentiam erga malos, a qua dolerent boni, propter nimiam audaciam malorum. - Ad hoc etiam requiritur connexio virtutum in grade elevato.

6º Sacerdos insuper debet unire veram humilitatem cum dignitate seu magnanimitate, semper tendendo ad magna. Hae duae virtutes non sunt contrariae, sed complementariae, et sese mutuo adjuvant, ut duo arcus ejusdem ogivae quae aedificium sustinet. Sic magnanimitas impedit ne humilitas declinet ad pusillanimitatem, et humilitas impedit ne magnanimitas degeneret in superbiam et ambitionem. Superbia est amor inordinatus propriae excellentiae, magnanimitas moderate tendit ad magna magno honore digna, absque inordinato desiderio honoris ; potius despicit honores in comparatione rei magnae ad quam tendit fortiter et suaviter.

7º Denique sacerdos debet habere absolutam et perfectam castitatem, sed absque insensibilita1e cordis, quia debet compassionem habere pro afflictis et condolere eis.

Haec omnia postulant connexionem virtutum in gradu jam excelso. Hoc est evidentissimum. Utinam, auxiliante Spiritu Sancto, hoc perficiatur in nobis. Ad hunc finem orandum est : « Petite et accipietis ». Hoc postulandum est in nomine Domini Jesu.

In praxi, praesertim insistendum est in intima unione humilis obedientiae et caritatis fraternae. Ut enim dicit S. Franciscus Salesius, humilis obedientia, quae optimas traditiones servat, est velut radix profundior arboris, quae semper magis penetrat in terram ad succos ejus hauriendos, dum caritas fraterna est velut ramus altior et fecundior, qui semper magis elevatur et fructificat. Est connexio harum duarum partium arboris, sicut harum duarum virtutum in anima justa.

Si in arbore radix profundior et ramus altior functiones suas bene exercent, optima est haec arbor. Item si in aliqua anima vel etiarn in aliqua communitate progrediuntur humilis obedientia et caritas fraterna, bona est haec anima vel haec communitas, et si aliquid deest quoad prudentiam vel energiam. Deus tunc supplet per dona consilii et fortitudinis.

Haec doctrina est consolatione plena ; dum peccata feliciter non sunt connexa, sed frequenter ad invicem contraria, virtutes sunt connexae, et etiam dona, in caritate ; ita ut non possit esse, v. g. per communionem aut ex opere operantis, augmentum caritatis, quin sit simul augmentum aliarum virtutum infusarum et septem donorum ; « crescunt simul sicut quinque digiti in manu pueri », aut sicut diversa organa ejusdem organismi.

Conclusio : Sic paulatim per connexionem et augmentum virtutum tum acquisitarum tum infusarum constituitur physionomia spiritualis sacerdotis, ut vere respondeat suae altae vocationi. Hoc apparet in vita sanctorum sacerdotum et religiosorum, praesertim in vita fundatorum Ordinum.

Ita, non obstantibus magnis difficultatibus et tristitiis, servatur, non dicerem optimismus, quia non sufficeret optimismus naturalis ex temperamento, nec optimismus conventionalis, qui remanet externus, superficialis, sed servatur quid melius quam optimismus, scil. fiducia in Deo, quae est spes infusa roborata, et vera caritas simul affectiva et effectiva erga omnes, speciatim erga pauperes adjuvandos et infelices.

Sic obtinentur a Spiritu Sancto, per orationem humilem, piam et perseverantem, duae qualitates mentis tam necessariae, scil. unitas spiritus ad recte judicandum in tanta complexitate, secundum Spiritum Dei et non solum secundum spiritum naturae, et viva flamma amoris progredientis. Sic optime conciliantur spiritus traditionis et spiritus veri progressus, ut tempus praesens, fecundatum a praeterito, producat fructuosum futurum, quod vere sit in nobis praelusio vitae aeternae.

CAPUT V.

DE PURIFICATIONE VIRTUTUM

AD PERFECTIONEM CHRISTIANAM NECESSARIA

Post considerationem connexionis virtutum per respectum ad perfectionem sacerdotalem, opportunam est tractare de purificatione progressiva virtutum.

Status quaestionis : De hoc longe loquitur S. Joannes a Cruce et incipit loquendo in Nocte obscura lib. I, de defectibus incipientium : quae sunt praesertim quaedam gula spiritualis, scil. desiderium immoderatum consolationis sensibilis (sentimentalismus, ut hodie dicitur), et quaedam inconsciens secreta superbia spiritualis, quibus defectibus succedit, tempore ariditatis, pigritia spiritualis seu acedia. - Idest paulatim rursus apparent peccata capitalia, sed per respectum ad res pietatis. Et hoc est signum quod virtutes non sunt satis purificatae ab admixtione amoris proprii, non sunt igitur satis fortes. Et requiritur seria purificatio. - Sed S. Joannes a Cruce non loquitur de defectibus in ministerio animarum subsequentibus.

Et ut magis practice loquar pro nostro tempore, breviter expono defectus juniorum sacerdotum et religiosorum, relate ad activitatem eorum externam, prout notati sunt absque ulla exaggeratione, imo cum magna benevolentia a pluribus directoribus eorum, sub titulo a de praeparatione ad ministerium, pro junioribus sacerdotibus ».

De defectibus juniorum sacerdoium etiam post bonam formationem. - Eorum praeparatio est gravis obligatio conscientiae pro Superioribus, ut juniores sacerdotes vere sint parati ad contactum cum mundo reali, et ex eo non amittant in parte eorum vitam interiorem paulo post ordinationem sacerdotalem, dum e contra debent in ea perfici, ad vere laborandum ad salutem animarum.

Dicam id quod mihi scripsit Superior generalis alicuius Congregationis, homo valde expertus et optimus. Difficultates superandae attente notandae sunt. Est magna differentia inter vitam recollectionis seminarii aut conventus et vitam publicam ministerii. Et saepe juvenes sacerdotes ac religiosi, quamvis valde applicati ad studium et vere pii, sunt quoad ministerium vere et nimis ingenui, sunt proprie immaturi ; et proinde realiter timendum est ne gravia pericula vitae ministerii eorum vires superent, et trintem deviationem producant.

Generaliter enim juvenes sacerdotes, inquantum juvenes, non sunt prudentes ; habent quidem prudentiam infusam prout sunt in statu gratiae, sed saepe deest illis prudentia acquisita, aut est solum initialis, in fieri. Proinde junior sacerdos, quando est bonus, est potius inclinatus ad zelum indiscretum, habet nimiam fiduciam in seipso, sed saepe inconscienter, et posset etiam inclinari ad secretam sensualitatem quam confundit in suis protestationibus cum puro, desiderio boni adimplendi.

Imo aliquando junior sacerdos aestimat se jam cognoscere vias spirituales Domini, et per secretam superbiam spiritualem putat se posse perducere animas ad altam perfectionem. Tunc periculum est gravius, quia tunc junior sacerdos non dubitat de seipso, sed profert sententias cum magna securitate, et nimis confidit in seipso : et errores a se commissos videbit quando forte tardius erit.

Quid sequitur ? - Zelum indiscretum et satisfactiones primi ministerii, quae semper veniunt, impellunt juniorem sacerdotem totaliter ad ministerium et ardenter dicit : « da mihi animas, Domine ». Tunc progressive considerat tempus orationis, studii et recollectionis, quasi tempus perditum, et facile est praevidere quid sequitur. Ministerium ejus est sterile, deberet illum sanctificare et sanctificare fideles, et impedit potius sanctificationem.

Sed quod plus est : junior sacerdos est in aetate in qua valde sentitar desiderium diligendi et dilectionis accipiendae. Sancti autem cognoscunt propriam debilitatem, non confidunt in seipsis, sed faciunt id quod vult obedientia. Non ita generaliter sunt juniores sacerdotes, sunt potius audaces, despiciunt periculum, confidunt in seipsis, « sono sicuri di sè », et deinde ex hoc dolendum est.

Ideoque indigent speciali praeparatione ad realitatem vitae. Insistendum est omnino in necessitate verae vitae interioris, ut deinde sacerdos dare possit et non perdere in ministerio.

Speciatim et saepe dicendum est quod ministerium externum non implet vicem orationis, quod in ministerio oportet dare, sed non possumus semper dare, oportet etiam a Deo accipere et in oratione accipitur lux et amor et fortitudo.

Etiam notanda sunt pericula praedicationis, ministerii con f essionis et directionis, visitationum quae fierent extra obedientiam, et etiam directionis per litteras secretas de rebus ad conscientiam pertinentibus. Alioquin insensibiliter junior sacerdos imprudens paulatim amittit veram et sanctam libertatem spiritus, unionem cum Jesu Christo, et magnum tempus amittit in rebus inutilibus aut in affectionibus quae videntur spirituales et non juvant ad veram progressum spiritualem, nec ex parte directoris, nec ex parte personne quae dirigitur.

Propter ista varia pericula, in diversis Ordinibus et Congregationibus juniores sacerdotes occupantur prius in ministerio interno ipsius Conventus, v. g. per respectum ad fratres conversos, et non nisi paulatim et lente applicautur ministerio externo. Insuper remanent aliquomodo sub cura Patris gravioris qui cum sapientia et benevolentia eos ducit ad veram maturitatem et formationem sacerdotalem completam. Judicio Superiorum majorum, hoc problema practicum est magni momenti ad veram formationem conscientiae sacerdotalis. In exercitiis spiritualibus praedicatores et confessores debent de hoc tractare fortiter et suaviter.

Ex his apparet quod in junioribus sacerdotibus adhuc requiritur magna purificatio et confirmatio virtutum, quae remanent valde imperfectae et debiles, propter ad mixtionem amoris proprii inordinati, in quantum anima, quaerendo Deum, adhuc multum seipsam quaerit seu propriam satisfactionem. Hoc nondum ita apparebat tempore novitiatus vel seminarii, sed manifeste apparet initio ministerii, cum activitate naturali non satis sanctificata et ad Deum ordinata. Unde quidam dixerunt : « novitii videntur sancti, et non sunt ; juniores patres nec videntur sancti, nec sunt et si non progrediuntur, fiunt inanes et steriles in eorum apostolatu ».

De purificatione virtutum ad perfectionem necessaria.- S. Thomas locutus est de hac quaestione agendo de virtutibus purgatoriis et de virtutibus purgati animi, I-II, q. 61, a. 5, et S. Joannes a Cruce longe tractavit de purificatione tum activa tum passiva sensuum et spiritus, speciatim in Nocte obscura.

Theologice nunc explicatur haec purificatio prout magis ac magis quaelibet virtus tum acquisita, tum infusa exercetur propter suum motivum formale et non nimis propter motivum inferius adjunetum. Sic quaelibet virtus purificatur ab omni admixtione ex qua plus minusve adulteratur. Sic humilitas liberatur ab omni pusillanimitate et falsa humilitate, religio et pistas ab omni sentimentalismo et gula spirituali, fortitudo ab omni temeritate nimia confidentia in seipso, mansuetudo ab ommni debilitate et nimia indulgentia, prudentia non solum ab omni imprudentia, negligentia, sed ab omni utilitarismo et opportunismo. Sic anima invenit aequilibrium et harmoniam inter et supra deviationes ad invicem oppositas, v. g. rigorismi et liberalismi, et sic conciliantur firmissima fides contre errores, et magna caritas erga errantes.

Manifestum est quod quaelibet virtus, eo ipso quod specificatur a suo objecto proprio et a suo motivo formali, eo magis purificatur, quo magis attingit hoc objectum formale absque admixta imperfectione. Hoc attente notari debet in causis beatificationis, ut melius apparent heroicitas diversarum virtutum, et quasi Spiritus ipsarum, supra praxim externam quasi mechanice ordinatam.

Sicut in fornace purificatur aurum a suis scoriis, ita purificantur virtutes, et hoc pluries dicitur in Sacra Scriptura Prov. XVII, 3 : « Sicut igne probatur aurum in camino : ita coda probat Dominus ». I Petri, I, 7 : « Probatio vestrae fidei, multo pretiosior est auro, quod per ignem probatur ». Sic enim paulatim fides unice propter auctoritatem Dei revelantis credit, spes unice propter omnipotentiam auxiliantem sperat, et caritas diligit Deum unice propter suam bonitatem infinite amabilem, absque inordinato desiderio consolationis propriae. Item Jesus dicit : Joan. XV, 1 : « Ego sum vitis vera et Pater meus agricola est. Omnem palmitem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat ». In hoc textu agitur de purificatione passiva quae a Deo ipso venit, et quae non eligitur a nobis ut mortificatio quam unusquisque exercere debet : v. g. « si oculus tuus scandalizat te, erue eum, et projice abs te » (Matth. V, 29).

Hoc considerandum est secundum principales virtutes in particulari, ascendendo ab inferioribus ad altiores, ac notando quomodo dona Spiritus Sancti adjuvant virtutes in hac puriffcatione progressiva. Sic melius apparebit quomodo in vite servorum Dei, describenda est heroicitas virtutum, considerando objectum formale uniuscujusque virtutis et deinde earum connexio. Temperantia, et spcelatim castitas, specificatur a speciali bono honesto, secundum moderationem passionum appetitus concupiscibilis, et haec moderatio fit secundum rectam rationem naturalem et prudentiam acquisitam si agitur de castitate acquisita, fit autem secundum rectam rationem fide illustratam et prudentiam infusam, si agitur de castitate infusa.

Proinde castitas infusa specificatur ab objecte formali altiori quam castitas acquisita, et secunda se habet ut dispositio ad alteram, aliquomodo sicut in citharista agilitas manuum ad artem quae est in intellectu practico. Sic castitas acquisita dat facilitatem extrinsecam pro exercitio castitatis infusae.

Ut castitas purificatur ab omni imperfectione admixta, non solum liberanda est anima ab omni sensualitate plus minusve inordinata, ab amicitia suspecta, sed etiam ab inscnsibilitate cordis, quae videtur esse virtus et non est : opponitur debitae compassioni.

Item mansuetudo acquisita et mansuetudo infusa purificantur non solum dum anima liberatur ab omni iracundia, sed ab inepta debilitate et indulgentia, quae esset falsa mansuetudo.

Eodemmodo humilitas quae nos subjicit coram magnitudine divina, debet removere non solum superbiam, sed etiam falsam humilitatem quae esset pusillanimitas abscondita. Et sic conciliantur humilitas et magnanimitas, quae rationaliter et christiane tendit ad magna secundum Dei voluntatem, et magis ac magis apparent ut virtutes complementariae, quae sibi invicem adjuvant ut duo arcus alicujus ogi ae quae aedificium sustinet. Unaquaeque eo magis purificatur quo magis attingit suum objectum formale.

Fortitudo pariter specificatur a speciali bono honesto prout est virtus moderans motus animi circa quaecumque terribilia. Sic est firmitas animi ad non recedendum a recta ratione in sustinendis et repellendis his difficillimis adversis. Fortitudo acquisita regulatur a dictamine rectae rationis, fortitudo infusa a dictamen rectae rationis fide illustratae seu a prudentia infusa.

Et igitur non solum oportet removere timorem inordinatum, irrationalem et non christianum, v. g. momento persecutionis, non solum vitanda est pusillanimitas et ignavia, sed etiam fortitudo debet liberari ab omni admixtione falsae fortitudinis, scil. ab omni temeritate, obstinatione, duritia fanatismi, ab omni rigorismo, qui esset contra virtutem mansuetudinis.

Sic progressive purificatur fortitudo prout motivum formale fortitudinis acquisitae et altius motivum formale fortitudinis infusae magis ac magis eminent supra deviationes oppositas pusillanimitatis et temeritatis. In hoc fortitudo infusa saepe adjuvatur a dono fortitudinis sub cujus inspiratione christianus pervenit ad finem operis difficilis inchoati, cum fiducia evadendi omnia pericula. Sic donum istud omnino excludit inordinatum timorem, et superat fortitudinem infusam sicut ipsa superat acquisitam ; exercentur tamen per modum unius, sicut in musico exercentur simul agilitas manuum, ars in intellectu practico et inspiratio musicalis.

Justitia quae reddit unicuique quod suum est, specificatur a jure alterius servando. Id est objectum ejus formale est jus acceptum pro justo seu aequali alteri debito, juxta dictamen sive solius rationis (si agitur de justitia acquisita) sive rationis fide illustrata (si agitur de justitia infusa).

Sed non scilicit servare justitiam commutativam, servanda est etiam justitia distributiva praesertim pro eo qui, ut pater in familia vel superior in communitate, debet recte distribuere bona utilia, praemia et onora diversis membris familiae aut cum unitatis secundum dictamen prudentiae tum acquisitae tum infusae.

Etiam servanda est justitia legalis quae praeparat, determinat justas praescriptiones aut leges pro bono communi et vigilat ad eorum observantiam.

Etiam exercenda est aequitas seu epikeia, quae considerat non solum litteram legis sed spiritum ejus, secundum intentionem legislatoris, ad vitandum formalismum juridicum aut nimium rigorem, seu summum jus quod esset summa injuria. Aequitas ordinis naturalis jam est magna virtus, a fortiori aequitas christiana a caritate imperata.

Sic sunt quatuor species justitiae, jam notatae ab Aristotele in ordine naturali, et exercendae secundum spiritum christianum, eo ipso removentur omnes species injustitiae, et ipsa justitia purificatur a formalismo et rigorismo juridico aequitati et caritati contrario, et ab omni inordinato desiderio factionis politicae.

Prudentia eodemmodo purificanda est ab omni inordinatione admixta. Est auriga virtutum, recta ratio agibilium, jam quidem prudentia acquisita quae dat dictamen rectae rationis, et altius prudentia infusa quae dat dictamen rectae rationis fide supernaturali illustratae et adjuvatur a dono consilii.

Haec virtus, ut supra dictum est, non potest esse firma seu in statu virtutis difficile mobilis, sine aliis virtutibus moralibus, quia unusquisque practico judicat secundum propriam inclinationem voluntatis et sensibilitatis, et, si haec inclinatio non est rectificata, judicium practicum non est rectum, non est v.g. secundum justitiam, secundum patientiam, secundum mansuetudinem, secundum temperantiam, secundum humilitatem, secundum simplicitatem.

Unde prudentia non solum debet removere omnem imprudentiam (aut ex negligentia, aut ex praecipitatione, impetu), sed purificari debet ab omni utilitarismo, opportunismo inspirato non ab amore virtutis, sed a desiderio propriae commoditatis aut ab inordinato amore familiae aut nationis, aut factionis politicae, praesertim in sacerdote. Requiritur alta purificatio hujusce virtutis praesertim in Superioribus qui debent alios recte et christiane dirigere.

Religio pariter est virtus quae reddit Deo cultum latriae ci debitum propter ejus supremam excellentiam Creatoris et Domini. Religio ordinis naturalis regulatur solum a recta ratione, religio infusa a flde mediante prudentia christiana, et altius donum pietatis regulatur a speciali inspiratione Spiritus Sancti, sub qua consideramus Deum non solum ut Creatorem sed et ut Patrem.

Religio igitur non solum debet removere irreligionem, pigritiam spiritualem sou acediam ; sed etiam superstitionem et purificari debet ab oinni sentimentalismo, seu immoderato desiderio consolationis sensibilis in oratione ; nam hoc desiderium procedit non ex amore Dei et vera religione, sed ab egoismo, secundum quem anima non Deum quaerit, sed seipsam in rebus pietatis. - Haec autem purificatio ut sit perfecta, non solum debet esse activa, ex nostra propria industria, sed etiam passiva, ut optime exponitur a S. Joanne a Cruce in Nocte obscura, lib. I et II. In ea speciatim insistendum est ad manifestandum quod haec purificatio passiva est in via normali ad sanctitatem praesertim pro sacerdote.

In hoc loco S. Joannes a Cruce ostendit necessitatem hujusce purificationis passivae, considerando defectus incipietium qui sunt quasi vestigia septem peceatorum capitalium, tanquam deviationes in rebus ad pie tatem pertinentibus. Scil. in incipientibus, ut dictum est, saepe est gula spiritualis, seu immoderatum desiderium consolationis sensibilis in oratione, vanitas vel superbia spiritualis, cum despectu aliorum, et deinde quando debet longo tempore consolatio sensibilis, venit pigritia spiritualis, acedia, invidia spiritualis, etiam quandoque ira, inordinata indignatio, animi dejectio, et sic quandoque insipientes derelinquunt vitam interiorem, et modo immoderato se tradunt aut studio ex curiositate, ambitione, aut activitati externae modo mere naturali, non christiano, non vere apostolico, nec fecundo.

Hi defectus reduci possunt ad duos, scil. ad sensualitatem spiritualem et ad superbiam spiritualem, ad quas sequitur, deficiente consolatione sensibili, pigritia spiritualis.

Ut ostendit S. Joannes a Cruce (ibid.), quando incipientes jam active et generose pugnaverunt contra hos defectus, non raro passive purificantur a Deo. Dicit hic Sanctus (Nocte obsewra, lib. I, c. 1) : « Animae incipientium ingrediuntur in hanc noctem obscuram (passivam) sensuum, quando Deus paulatim eos liberat a statu incipientium ubi proceditur per meditationem (discursivam) et eos introducit in statum proficientium, ubi incipit contemplatio. Necesse est per hanc viarn transire ut quis fiat perfectus et ad unionem intimam cum Deo perveniat ». Ibid. lib. I, c. 8 : « Purificatio passiva sensuum est communis, evelit in multis incipientibus », scil. in illis qui non retrocedunt, aut non remarient ut animae retardatae (Item lib. II, c. 13, et Canticum Spirituale, ante stropham lam ; str. 4, 6, 2 2).

In Nocte obscura, lib. I, c. 9, S. Joannes a Cruce dat tria signa hujusce purificationis sensuum :

1um signum : Anima non amplius invenit consolationern, nec in rebus divinis propositis per viam sensuum et imaginationis, nec in rebus creatis, et igitur est in magna ariditate sensibilitatis, ut nempe purificetur ab omni gala spirituali seu sentimentalismo. - Haec autera ariditas non pervenit a negligentia vel pigritia spirituali, quia deest consolatio etiam in rebus creatis ; e contrario vivide tunc, cognoscitur vanitas rerum mundi, in quo apparet influxus doni scientiae juxta quod melius intelligitur defectibilitas causarum secundarum, et gravitas peccati. Attamen haec ariditas forte omni posset a melancholia. Hoc auteur dubium tollitur ab aliis signis et etiam ex hoc quod saepe persona de qua agitur est perfecte sana.

2um signum : Anima timet regredi, sed habet vivum desiderium Dei et perfectionis. Hoc est signum quod non regreditur de facto. Et excluditur melancholia ex hoc quod cum isto vivo desiderio Dei est debita applicatio ad diversas obligationes tum pietatis, tum status, non obstante ariditate sensibili quae perdurat in oratione. Anima tunc non minuit tempus orationis sub praetextu studii vel apostolatus. - In timore regrediendi apparet influxus doni timoris, scil. timoris filialis, seu timoris peccati, et in vivo Dei desiderio apparet influxus doni pietatis et fortitudinis, sic anima perseverat in oratione non obstante magna et longa ariditate sensuum.

3um signum : Tunc meditatio (discursiva) fit      quasi impossibilis, sed anima inclinatur ad simplicem intuitum Dei in ariditate. « Et ratio est, inquit S. Joannes a Cruce, quia Deus tunc incipit sese communicare non amplius per viam sensuum mediante ratiocinio, sed modo more spirituali, per actum simplicem contemplationis ». In hoc apparet influxus doni scientiae, quo nostra indigentia intelligitur : « sine me nihil potestis facere », ac doni pietatis ex quo oritur affectus filialis erga Deum ut Patrem. Et si anima est generosa, non obstante longa ariditate sensuum, vere purificatur a sentimentalismo, sicut a pigritia spirituali, et pervenit ad cognitionem magis spiritualem Dei et suiipsius, necnon ad amorem magis promptuum ad Dei servitium. Sic purificatur virtus religionis quae pervenit ad veram devotionem voluntatis etiam quando deest absolute devotio sensibilis. Durante hac purificatione passiva sensuum, Deus saepe permittit fortes tentationes contra castitatem et patientiarn, id est contra virtutes quae sunt in parte sensitiva animae, ut sit meritoria resistentia, et magnum augmentum harum virtutum ; non enim sufficit tunc remisse resistere, requiritur heroica generositas ; et sic per hanc passivam purificationem sensuum, pars inferior animae plene subordinatur superiori, et fit omnino docilis.

   Post istam purificationem passivam sensuum anima pervenit ad statum proficientium seu ad viam illuminativam, seu «  viam contemplationis infusae » ; dicit S. Joannes a Cruce Nocte obscura, lib. I, c. 14 : haec contemplatio autem procedit a fide viva donis intellectus et sapientiae illustrata, sic fides fit penetrans et sapida. Anima fidelis per plures annos sic progreditur. Sed remanent adhuc defectus proficientium, de quibus loquitur S. Joannes a Cruce, Nocte obscura, lib. II, c. 2 : « Sunt maculae veteris hominis, inquit. Hi enim profecti adhuc patiuatur habitudine mentis (in oratione)… distractionibus, nimia effusione ad exteriora », aut etiam erga proximum asperitate naturali quae procedit ex egoisrno ; sic deest perfecta justitia, perfectus spiritus fidei, confidentiae in Deo, caritatis ; et multi alii defectus remanent, v. g. judicium proprium in gubernatione aliorum, aut in docendo et agendo ; pars superior animae nondum est plene subjecta Deo, deest ei perfecta docilitas Spiritui Sancto et non exercentur septem dona ut oporteret, adhuc sunt quodammodo ligata.

Tunc perficienda est purificatio activa, et etiaur passiva, ut virtutes quae sunt in superiori parte animae, scil. humilitas et tres virtutes theologicae, purificentur ab omni admixtione imperfecta.

S. Joannes a Cruce, Nocte obscura, lib. II, c. 2 dicit : « oportet quod maculae veteris hominis quae remanent in spiritu (in fondo facultatum superiorum) removeantur per fortem lixiviam purificationis passivae spiritus ».

Si anima in generositate perseverat, hanc purificationem Deus adimplet per lumen infusum quo multo melius cognoscitur quasi experimentaliter altitudo Dei et per oppositum miseria nostra. Hoc lumen est lumen doni intellectus ex quo fides viva fit multo magis penetrans. Sic habetur in ariditate spirituali contemplatio progressiva altitudinis Dei et miseriae nostrae, quae sunt, ait S. Cathariua Senensis, velut punctum supremum et punctum infimum circuli qui semper augeretur. Ex hoc oritur experientia dolorosae praesentiae Dei purificantis.

Sic Deus purificat praesertim humilitatem, fidem, spem et caritatem, ut magis ac magis praevaleat motivum formale harum virtutum super omne motivum inferius. - Hoc breviter explicandum est.

Humilitas est virtus fundamentalis ut removens impedimentum superbiae, ideo comparatur excavationi faciendae ad constructionem aedificii, et eo profundiori quo aedifcium debet esse magis excelsum. Item comparatur radici arboris quae eo profundior debet esse in terra quo arbor magis est grandis. Ex nostra autem propria reflexione aliquomodo cognoscitur defectibilitas nostra, sed remanent multae illusiones orientes ex proprio judicio, ex secreta superbia, et quando Deus vult has illusiones tollere, per lumen doni scientiae et doni intellectus manifestat defectibilitatem et miseriam nostram, ut omnis falsa humilitas tollatur radicaliter et purificetur humilitas vera ab omni scoria. Tunc anima purificata optime facit confessionem suam, non mechanice, sed cum perfecta penetratione absque ulla excusatione, et adveniente dura castigatione divina, dicit : « hoc certe merui et adhuc plus ». Tunc humilis vere se inclinat coram infinita Dei majestate, tanquam nihilum : « substantia. mea quasi nihilum ante te » et desiderat pro nihilo reputari.

Fides eodem modo purificatur : est virtus infusa qua credimus mysteria a Deo revelata propter auctoritatem Dei revelantis. Sed saepe fides nostra parum ascendit supra veritates naturales religionis, aut nimis sistit in formulis, in littera qua exprimuntur mysteria supernaturalia, nec non in aspectu externo mysteriorum Incarnationis, Redemptionis, Eucharistiae ; nec satis penetrat ea, ita pariter dum credimus vitae aeternae, aut aeternitati poenarum. Insuper quoad motivum credimus quidem propter auctoritatem Dei revelantis, sed juvant diversa motiva valde secundaria in quibus nimis sistimus, v. g. quia in societate nostra alii etiam sic credunt, item quia nobis apparet conformitas mysteriorum cum veritatibus naturalibus religionis et curn aspirationibus nostris naturalibus.

Remaneretne firmissima fides nostra si insurgerent magnae tentationes contra eam ; si simul Deus nobis manifestaret profunditatem mysteriorum, v. g. altitudinem suae justitiae infinitae erga reprobos et gratuitatem aeternae praedestinationis, gratuitatem doni perseverantiae finalis, insuper si in magna ariditate spiritus nulla consolatio et conformitas fidei cum aspirationibus nostris experirnentaliter cognosceretur ?

Remaneret tamen motivum fidei theologicae, scil. Deus haec omnia mysteria revelavit et sunt propter auctoritatem ejus credenda ut infallibiliter vera. - Ita pluries purificata est fides sanctorum et probata, v. g. quando Apostoli viderunt Jesum traditum, flagellatum, spinis coronatum, damnatum ad mortem crucis, crucifixum. Item in ipso Calvario probata est fides B. V. Mariae, S. Joannes, S. Mariae Magdalenae. Deinde sancti martyres inter longa tormenta passi sunt, item plures sancti modo interno subierunt fortes tentationes contra fidem, ita B. Henricus Suso per decem annos et S. Vincentius a Paulo per quatuor[13]. Sic sancti plurimi restiterunt similibus tentationibus postulando gratiam actualem efficacem ad eas superandas, et sic fecerunt actus heroicos fidei propter hoc unicum motivum formale : Deus revelavit haec mysteria, propter ejus auctoritatem credenda. In fine hujus cruciatus, fides eorum erat perfecte purificata, firmior, vere contemplativa, non amplius sistebat in formulis, aut in aspectu externo mysteriorum, sed ea penetrabat ; sic sancti ex fide vixerunt, ita ut vita supernaturalis fuerit in fine pro eis quasi sola vera vita.

Spes etiam purificatione simili indiget. Est virtus infusa per quam certa cum fiducia exspectamus aeternam vitam auxilio divino obtinendam. Exspectare debemus possessionem Dei propter misericordiam ejus et omnipotentiam auxiliantem. - Sic quidem speramus, sed initio vitae spiritualis spes nostra infusa non satis distinguitur a spe humana qua exspectamus quaedam bona temporalia, quae forsitan nobis nocerent ; et quamvis motivum nostrae spei sit Deus auxilians, nimiam fiduciam habemus in auxiliis humanis, protectorum, amicorum, in virtutibus nostris, in operibus nostris, quae satis feliciter procedunt.

Si vero meus tolleret bona temporalia exspectata, et simul motiva secundaria fiduciae, auxilia amicorum, existimatio Superiorum, et si nobis manifestaret nostram fragilitatem potius quam virtutem, si eodem momento surgerent tentationes contra spem, spes nostra remaneretne firma, propter hoc unicum motivum : Deus impossibilia non jubet, non derelinquit clamantem ad ipsum, est semper Deus misericors et omnipotens auxixilians ? Sic purificata est spes sanctorum, v. g. quando S. Catharinae Senensi daemon dicebat : « ad quid serviunt omnes mortificationes tuae ? si prasdestinata es, sine illis salvaberis ; et si non es praedestinata, etiam cum eis damnaberis ». Respondit S. Catharina : « Sed ad quid serviunt tentationes tuae ? si praedestinata sum, his non obstantibus, salvabor ; et si non sum praedestinata, etiam sine illis damnabor ». Tunc daemon reliquit eam. - Quandoque similes tentationes exurgunt in agonia, propterea valde orandum est pro agonizantibus dicendo speciales orationes pro visitatione infirmorum et pro commendatione animae.

Denique caritas eodem modo purificatur ; est virtus qua diligimus Deum propter seipsum, ut amicum, ratione suae infinitae bonitatis super omnia diligendae, et diligimus proximum propter Deum, ut nobiscum glorificet Deum nunc et in aeternum. Sic quidem diligimus Deum et proximum, sed saepe cum notabili imperfectione admixta, ex amore proprio proveniente, nam diligimus etiam Deum propter consolationem ab eo acceptam, et proximum propter gratitudinem quam nobis manifestat et similia, propter diversas utilitates.

Quando Deus vult perducere animam filiorum suorum ad purum amorem, tollit progressive omnem consolationem non solum sensibilem, sed spiritualem per menses plures et pariter permittit ex parte proximi dilecti indiferentiam quandoque ingratitudinem, et videtur quod nullum bonum facere possumus. Tunc diligendus est Deus propter hoc verum motivum, quod ipse est infinite bonus in seipso, infinite melior quam omnia beneficia sua, et pariter proximns propter Deum diligendus est, quia est filius Dei aut adhuc fieri potest filius Dei.

Ita caritas S. Tsresiae a Jesu Infante purificata est in fine vitae suae ab omni admixtione amoris proprii. Tune dulcedo amoris Dei unitur cum fortitudine amoris quae perseverat in ariditate etiam spirituali. Hoc perducit ad amorem crucis in vita reparatrice pro peccatorum conversione ad exemplum Christi patientas et Matris ejus dolorosae.

Conclusio : Ex his omnibus satis clare constat quod purificantur virtutes prout magis ac magis eminet earum objectum proprium cum earum motivo formali ; sic tria motiva formalia virtutum theologicarum apparent ut tres stellae primae magnitudinis in nocte spiritus, scil. Veritas prima revelans, seu Auctoritas Dei revelantis, Misericordia et Omnipotentia auxilians, infinita Bonitas super omnia diligenda.

Eo ipso apparet quod haec purificatio passiva necessaria est ad plenam perfectionem vitae christianae, ut dicit S. Joannes a Cruce, et perducit ad contemplationem infusam mysteriorum fidei et ad intimam unionem cum Deo.

Ex his etiam apparet quod generaliter inveniuntur in vita servorum Dei duas periodi specialiter obscurae, sieut duo tunnel (gallerie, cryptoportici), scil. nox obscura sensuum et nox obscura spiritus. Quandoque historice difficile est dicere quomodo animae sic probatae in hae obscuritate superaverunt vehementes tentationes. Sed si egressae sunt ex prima nocte cum heroicitate jam satis manifesta virtutum, et si egressae sunt ex secunda nocte cum heroicitate magis manifesta, hoc est signum quod viam non perdiderunt in istis noctibus, aut quod, si aliquo momento eam amiserint, ut Petrus durante Passione quando Dominum negavit, Providentia cas sublevavit, ut ascensionem generose continuarent usque ad finem. Unde obscuritas harum duarum periodorum non est objectio, sed vertitur e contra in argumentum in favorem heroicitatis, nam heroicitas vera non datur nisi post pugnam et victoriam contra magnas tentationes, quae praesertim his duobus temporibus suscitantur a daemone ; et anima non vincit cum nisi per has duas procellas transeat, et merita proportionata acquirat. Sic in causas beatificationis illustrari possunt poenae interiores servorum Dei, ut melius theologice apparent, quomodo hae poenae mirabiliter concurrunt ad purificationem et sanctitatem, secundum illud S. Pauli : diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt sancti (Rom. VIII, 28).

CAPUT VI.

DE ORATIONE MENTALI

speciatim pro sacerdoce.

Oratio in gencre est « elevatio mentis ad Deum, qua petimus ab eo necessaria aut convenientia ad salutem (II-II, q. 83, a. 1) ; et oratio vocalis debet perducere ad orationem mentalem, quae sit velut conversatio intima seu colloquium cum. Deo (Imit., II, c. 1).

Oratio mentalis normaliter elevatur cum progressu vitae interioris. In via purgativa, ad vitandum peccatum, requiruntur multae considerationes et reflexiones ad perveniendum ad firmas resolutiones, quae proprie sub directione fidei pertinent ad virtutem prudentiae.

Deinde, quando passiones sunt magis regulatae et quasi quiescunt, oratio fit magis afectiva, et tunc praevalet virtus religionis cum dono pietatis, considerando quatuor fines sacrificii : adorationem, reparationem, postulationem, gratiarum actionem.

Tandem cum progressu, anima pervenit ad orationem eontemplativam, quae voceri potest oratio theologalis, prout procedit praesertim a virtutibus theologicis cum donis correlativis intellectus et sapientiae. Tunc anima ad hoc « principaliter interdit ut Deo inhaereat et eo fruatur » (II-II, q. 21, a. 9).

*  *  *

10 Methodus orationis discursivae bene describitur a S. Francisco Salesio (Introd. ad vitam devotam, II pars, cap. I ad 10). In ea sunt tres partes :

1ª pars est praeparatio orationis, prout anima sese ponit in Dei praesentiam, humiliter ejus auxilium postulat, et subjectum meditationis sibi proponit, v. g. de Passione Domini, de morte, de judicio particulari post mortem, de inferno, de purgatorio, de caelo ; de officiis nostris principalibus ; officiis religionis, officiis status christiane adimplendis.

2ª pars est meditatio seu considerationes proprie dictae circa subjectum electum : ut v. g. non solum consideretur sub aspectu sensibili Passio Domini, sed sub aspectu spirituali, cum principalibus consequentiis practicis pro nobis. Item circa mortem, circa judicium Dei. Est ponderatio rei consideratae, tunc anima secum loquitur.

3ª pars continet affectiones et resolutiones. Id est anima non debet solum secum loqui ponderando objectum considerationis, sed debet cum Deo loqui, ordinando ad cum suum desiderium, suam caritatem affectivam, et etiam effectivam, firmius se movendo ad mortificationem passionum et ad imitationem Christi. - Resolutiones pertinent ad prudentiam quae dirigit vitam.

Conclusio orationis mentalis est gratiarum actio, et postulatio gratiae ad resolutiones tenendas.

Sic boni incipientes faciunt orationem discursivam ad quam requiruntur multae considerationes et reflexiones ut paulatim anima elevetur supra sensibilia, et generosius ad Deum tendat. Aliqui faciunt meditationem legendo lente Evangelium, Imitationem Christi, alii audiendo Missam, considerando diversas ejus partes, alii lente recitando Rosarium, cum meditatione mysteriorum, alii dicendo lente ex toto corde Orationem Dominicam.

*  *  *

IIº Oratio affectiva. In ea considerationes sunt breviores et preevalent affectiones, sub forma adorationis, gratiarum actionis, contritionis, et desiderii seu petitionis. Unde non mirum est quod B. Julianus Eymard insistat in quatuor fines sacrificii qui sunt adoratio, gratiarum actio, reparatio et petitio auxilii divini. Ideo in hac oratione manifestatur speciatim virtus religionis cum, dono pietatis, ex quo oritur affectus filialis erga Deum ut Patrem. Virtus autem religionis et donum pietatis sunt in voluntate, unde non mirum est quod haec oratio dicatur affectiva. Cfr. B. Julianum Eymard, Meditazioni per esercizi spirituali ai piedi di Gesic in Sacramento, Torino, 1934, vol. III, p. 82-88.

Oratio affectiva secundum fines sacrificii, sic normaliter fit :

1° Dum anima sese ponit in praesentiam Dei, incipit adoratio, scil. adorat infinitam Dei excellentiam et bonitatem, quae est fons omnium gratiarum, adorat etiam Christi humanitatem praesentem in Eucharistia et quae incruente immolatur in Missa. Sic adoratio fit quotidie altior et profundior, et verificatur interim id quod dicit S. Thomas II-II, q. 84, a. 2 ad 2 : « adoratio principaliter in interiori Dei reverentia consistit », agnoscendo practice ejus infinitam excellentiam et profitendo nos nihil esse ex nobis.

2º Sequitur gratiarum actio pro omnibus beneficiis Dei, scil. creationis, elevationis ad ordinem gratiae, Incarnationis, Redemptionis, Eucharistiae, pro beneficiis quae singulariter accepimus etiam ante nativitatem nostram prout in mundum venimus in familia christiana, et deivde usque nunc.

3º Normaliter sequitur reparatio pro peccatis commissis : veniam postulando et gratiam profundioris contritionis, ut tollantur in anima nostra reliquiae peccati, malae dispositiones, speciatim amor inordinatus suiipsius, egoismus, radix concupiscentiae oculorum, concupiscentiae carnis, superbiae vitae, et septem peccatorum capitalium. Hoc est in remedium amoris proprii, qui est in fundo voluntatis velut mala radix impediens progressum optimae radicis, scil. caritatis. Et in hac reparatione simul cum virtute religionis exercetur humilitas et poenitentia.

4º Denique venit postulatio gratiarum necessariarum pro nobis individualiter ad perseverendum usque ad finem et etiam pro omnibus animabus salvandis, ut facit ipse Jesus semper vivens ad interpellandum pro nobis, speciatim in Missa, cujus est principalis Sacerdos. Cum autem virtus religionis imperetur a caritate, in fine hujusce orationis praevalet caritas, caritas affectiva erga Deum Patrem, erga Jesum Christum, « cuore a cuore », et non solum caritas afiectiva, sed amor conformitatis cum voluntate divina et zelus seu ardor caritatis erga Deum parum dilectum ab hominibus, et vivum desiderium extensionis ejus regni ac salutis animarum, conversionis peccatorum. Ad hoc valde juvat spiritus sacrificii a quo animatur haec oratio secundum quatuor fines sacrificii.

Ut notat P. Meynard, 0. P., Traité de la vie intérieure, 1899, I, 168, et Saudreau, Degrés de la vie spirituelle, 1935, I, 269, apud plures auctores antiquos oratio affectiva non distinguitur a contemplatione, quam distinguunt a meditatione discursiva. Revera in oratione affectiva discursus seu ratiocinium est brevissimum, praevalet affectio et ardor amoris : et ibi est quaedam contemplatio quae potest dici acquisita, quando non procedit ex speciali inspiratione Spiritus Sancti. - De hac oratione loquitur S. Teresia, Camino di perfeccion, c. 28, 29 ; eam vocat recollectionem activam : Non raro in hac oratione affectiva sunt consolationes sensibiles. S. Teresia distinguite eas a gustu spirituali contemplationis infusae, dicendo : IVas Moradas, c. 1 : « Hae consolationes sensibiles in nobis incipiunt ex quadam consideratione nostra et terminantur in Deum, dum gustus spiritualis contemplationis infusae descendit a Deo ». Item S. Joannes a Cruce, Llama de amor, str. 3, vers. 3. Item S. Joanna de Chantal.

Insuper in oratione affectiva anima explicite tendit ad propriam perfectionern, in contemplatione infusa magis unitur Deo, non explicite cogitando de propria perfectione, sed magis desiderando gloriam Dei et Christi. Quaedam animae in oratione affectiva ardentissirnam devotionem habent erga Eucharistiam, ita loquitur P. Libermann citatus a Saudreau, Degrés de la vie spirituelle, I, 275.

Primo aspectu videtur quod hic ardor denotet orationem mysticam, seu contemplationem mysticam, sed hoc non credit P. Libermann, quia hic ardor invenitur jam in animabus quae nondum transierunt per ariditatem purificationis passivae sensuum, ubi incipit contemplatio infusa, secundum S. Joannem a Cruce. - In his animabus nondum passive purificatis gratia operatur in superficie animae, in perte sensitiva, sed nondum penetrat altius. Unde hic ardor est magis vehemens quam solidus, firmus, stabilis ; contrarium verificatur apud veros contemplativos. Hoc apparet praesertim in probationibus quas hae personae nondum portant cum generositate, sublatis consolationibus sensibilibus.

Tardius, post longam ariditatem sensuum bene portatam cura fide et fiducia, erunt fortiores et magis constantes. Tunc momento orationis, gratia ordinaria minus vehemens sed magis intense, eas profundius penetrabit usque ad fundum animae, infundendo lumen et amorem quo magis intime unientur Deo, et tunc eorum oratio erit proprio contemplative et mystica, ut bene notat Saudreau, Degré de la vie spirituelle, I, 277.

Quaenam suret animae quae non proficiunt in oratione, quamvis sint in statu gratiae et strictes obligationes suas adimpleant ?

Auctores spirituales dicunt, ut v. g. Saudreau, loc. cit, I, 291 nota : Sunt animae quae faciunt tantum pro Deo id quod est obligatorium, non plus, sed negligunt mortificationem, seu abnegationem, adhuc diligunt lectures inutiles, deambulationes ad simplicem complacentiam, et alias superfluitates, ut tabacum, dum melius daretur pretium ejus sub forma eleemosynae pro pauperibus, item surit illi qui desiderant existimationem hominum, qui libenter facinnt et etiam imponunt voluntatem suam, omnes illi qui per defectum abnegationis quadam alligatione retinentur et non habent libertatem spiritus ut diligent in omnibus voluntatem Dei. Tunc durante oratione non mirum est quod in ariditate tepiditatis remaneant nec possunt intelligere quantum animae mortificatae orationem intimam diligunt, et quantam pacem et fortitudinem in conversatione cum Deo inveniunt.

*  *  *

IIIº De oratione theologali quae disponit ad contemplationem infusam. Haec oratio incipit ab humilitate et religione, postea procedit a fide, spe et caritate, et terminatur in contemplatione quae provenit a donis intellectus et sapientiae quae sunt in omnibus justis.

1º Haec oratio incipit ab acte humilitatis, quae est virtus fundamentalis ut removens superbiam. Omnis enim oratio debet esse humilis, scil. cum conscientia nostrae indigentiae. - Hic actes humilitatis simul est cum accu adorationis Dei praesentis in Eucharistia et in anima justorum. « Habemus thesaurum hunc, sed in vasis fictilibus ».

2º Haec oratio ut elevatio mentis ad Deum procedit ex fide. Hic debet esse actes fidei, simplex, profundus, continuus, quantum possibile est circa mysteria vitae Christi aut perfectiones divinas. Ad hoc saepe sufficiunt quaedam verba Evangelii, Psalmorum ; hic actes simplex fidei jam est supra discursum. Anima dicit profunde : Credo, v. g. praesentiam realem Christi in Eucharistie quae praesupponit omnia alia mysteria Trinitatis, Incarnationis, Redemptionis, vitae aeternae consequendae.

Jam in hoc est quoddam initium contemplationis, nam quasi a longe anima jam videt fontem vivum aquae salientis in vitam aeternam.

3º Tunc connaturaliter ex hoc acte fidei procedit actes spei, nam anima statim desiderat hunc fontent vivum a fide propositum : « Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus » (Ps. XLI, 2). Scil. anima sperat Deum et in Deum benefactorem, ac ejus auxilium petit, ad perveniendum ad fontem vivum. Tunc dicit non solum credo, sed spero, desidero, vivide aspiro. - S. Thomas I-II, q. 62, a.4 bene hoc explicat dicens : « per fidem intellectus apprehendit ea quae speramus et amamus. Unde oportet quod ordine generationis fides praecedat spem et caritatem. Similiter auteur ex hoc homo aliquid amat, quod apprehendit illud ut bonum suum. Per hoc autem quod homo ab aliquo sperat se bonum consequi posse, reputat ipsum, in quo spem habet, quoddam bonum suum. Unde ex hoc ipso quod homo sperat de aliquo, procedit ad amandum ipsum. Et sic ordine generationis, secundum actus, spes praecedit caritatem », sed ordine perfectionis est oppositum.

4º Sic igitur connaturaliter post actum spei in Deum benefactorem, surgit actus caritatis affectivae, quo diligimus benefactorem non solum propter beneficia sua, sed etiam propter seipsum, quia est infinite melior in se quam dona sua. Ad affectum autem caritatis, sensibilitas concurrere potest modo inferiori ; hoc potest esse utile, secundum concordiam facultatum, sed non necesse est, et haec concordia tollitur tempore ariditatis et tentationis, in quo tamen potest esse intensior actus caritatis. Id quod igitur neeessarium est, est affectus spiritualis, supernaturalis, altus, profundus, tranquillus, qui multo securior et fecundior est quam emotiones sensibilitatis. Hic actus caritatis sic exprimitur, v. g. : fac, Domine, ut non mentiar dum dico tibi dilectionem meam ; fac ut sit sincera et vera.

Haec autem caritas affectiva fieri debet effectiva, scil. non solum dicendo : « Domine, te diligo », sed « in omnibus volo tuam voluntatem adimplere ». Sic fit resolutio non solum generalis, sed etiam particularis de tali inclinatione vincenda. - Notandum est quod tres primae petitiones orationis dominicae correspondent tribus virtutibus theologicis. Pater noster… sanctificetur seu glorificetur nomen tuum (per fidem), adveniat regnum tuum (hoc est obieetum spei), fiat voluntas tua (scil. per caritatem nostram non solum affectivam sed effectivam).

Denique in oratione cognitio fidei et amor spei et caritatis quasi uniuntur, sub inspiratione doni sapientiae, in simplici et afiectuoso intuitu bonitatis divinae. Sic incipit contemplatio infusa. Sicut pictor contemplatur naturam sensibilem, sicut puer contemplatur seu affectuose aspicit vultum matris suae, ita anima christiana in oratione Deum contemplatur secundum illud psalmistae : « Gustate et videte quoniam suavis est Dominus ». Sic ad cognitionem quasi experimentalem Dei anima justa pervenit. Non habet immediatam experientiam ipsius Dei, sed cognoscit Deum quasi experimentaliter per affectum filialem, quem specialis inspiratio Spiritus Sancti suscita in nobis, secundum illud Rom. VIII, 16 : « Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei ». S. Thomas dicit in suo Commentario : testimonium hoc reddit « per affectum filialem » quem suscitat in nobis per inspirationem specialem, est « actus infusus caritatis », et cum quadam certitudine morali distinguimus hunc affectum filialem ab actu naturali plus minusve simili, in quo esset sentimentalismus, absque sufficienti conformitate cum voluntate divina.

Haec oratio mentalis sic ordinata est elevatio mentis ad Deum, procedens initialiter ab humilitate et a religione, postea a tribus virtutibus theologicis, denique plus minusve latenter a dono sapientiae et intellectus.

Unde in ea cognitio et amor magis ac magis uniuntur in affectuosa cognitione Dei a Spiritu Sancto inspirata. Sic est velut respiratio animae quae aspirat veritatem et gratiam et spirat amorem. Est quaedam communio spiritualis protracta per mediam horam. Et paulatim oratio discursiva et deinde oratio affectiva ad eam disponit, sicut ipsa disponit ad altiorem contemplationem, in recollectione passiva et in oratione passiva quietis de quibus loquitur S. Teresia in IV Mansione (IVas Moradas).

Haec oratio theologalis conciliat simplicitatem antiquorum auctorum cum methodo quandoque nimis complexa modernorum. Et applicari potest diversis subjectis considerandis, speciatim considerationi petitionum orationis dominicae, ut explicatur a S. Teresia in Camino de Perfección, c. 30 et ss.

Sic melius intelliguntur tres gradus orationis de quibus loquitur S. Thomas II-II, q. 180, a. 6, ubi loquitur : 1º de motu recto, 2º de motu obliquo in forma spirae, 3º de motu circulari.

Motus rectus (B-A) ascendit a sensibilibus ad Deum, et considerat Deum in speculo sensibilium, v. g. naturae vel parabolarum.

Motus obliquus (C) in forma spirae ascendit sicut iter flexuosum mentis, v. g. per mysteria gaudiosa, dolorosa, et gloriosa SS. Rosarii ad contemplationem Dei, considerati in speculo veritatum intelligibilium.

 Motus circularis (D) similis volatui aquilae vel hirundinis in summo aëris, non habet proprie nec principium, nec fidem, sic differt a ratiocinio ; est simplex intuitus bonitatis divinae cujus irradiatio consideratur sicut aquila circulariter volitans considerat irradiationem solis.

Oratio bona paulatim transformat characterem et reddit animam similem Christo, intellegit ejus verba : « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris ».

 

 

 

 

 

 

CAPUT VII.

DE CULTU EUCHARISTICO

ET DE PERFECTIONE SACERDOTALI

(sec. B. Petrum Julianum Eymard).

De cultu eucharistico et de vita interiori.

Communiter dicitur pro omnibus christianis, quod Eucharistia nutrit vitam interiorem, quia est alimentum fidei, spei, caritatis, religionis, aliarumque virtutum.

1º Etenim est alimentum fidei, inquantum Eucharistia est velut coronamentum mysteriorum fidei, prout praesupponit mysterium Incarnationis redemptivae Filii Dei, proinde mysterium Trinitatis, mysterium elevationis generis humani ad vitam gratiae, et est pignus vitae aeternae. Sic unum solum miraculum eucharisticum confirmans veritatem Eucharistiae, confirmat eo ipso omnia alia mysteria praesupposita.

2º Eucharistia nutrit spem, quia spes innititur auxilio divino gratiae. Eucharistia autem continet non solum gratiam sed et auctorem gratiae, sic est altissimum omnium sacramentorum.

3º Eucharistia nutrit caritatem, prout communio nos conjungit Christo et auget praesertim caritatem erga Deum et etiam erga proximum, caritatem non solum affectivam, sed effectivam. Sic Eucharistia est vinculum caritatis uniens diversa membra cujuslibet familiae christianae, uniens pauperes et divites, sapiences et ignaros in eadem mensa sancta ; uniens populos totius christianitatis. Sic verificantur duo principia : Bonum est essentialiter diffusivum sui, et quo altius est, tanto plenius et abundantius est diffusivum sui. Dum bona materialia non possunt simul et plene possideri a pluribus, bona spiritualia non solum possunt simul et plene a pluribus possideri, sed tunc eo magis possidentur ab unoquoque, et si ille vellet alios excludere amitteret caritatem et simul possessionem boni spiritualis. Sic possumus omnes simul possidere eandem veritatem, eandem virtutum, eandem Christum praesentem ad modem substantiae in Eucharistia, et eandem Deum praesentem obscure in animabus nostris, et clare in patria.

4º Eucharistia nutrit religionem, quia altissimus accus religionis est sacrificium, scil. accus simul internus, externus et publicus. Sacrificium autem eucharisticum est velut continuatio sacramentalis sacrificii crucis valoris infiniti ; quia sacerdos principalis, scil. Christus, non potest esse magis unitus Deo, seu sanctus, nec magis unitus populo suo, qui est ejus corpus mysticum, nec magis unitus cum victima, quia seipsum offert, et tum victima tum principalis offerens sunt valoris infiniti.

De cultu eucharistico et de perfectione sacerdotali, secundum B. Petrum Julianum Eymard, Meditazioni, vol. 3. - Summarium :

I. De sacerdotio et de spiritu Christi (p. 186), speciatim de spiritu sacrificii (p. 43).

II. De cultu eucharistico, de servitio eucharistico et de perfectione sacerdotali ; de quatuor finibus sacrificii (80, 82, 83, 85, 87, 206, 159, 161) ; de vita interiori Jesu in Eucharistia ut exemplo principalium virtutum, caritatis, religionis, humilitatis, paupertatis (88, 98, 16-1) ; de fide eucharistica (108-112) ; de confidentia ; de caritate (103) ; de caritate reparatrice ad exemplum, Christi victimae (105) ; Litaniae Cordis eucharistici.

III. Conclusio : De Eucharistia et de perfectione sacerdotali (161) ; de vocatione eucharistica (80, 230, 232).

I.-  De sacerdotio et de spiritu Christi.

Sacerdos debet offerre sacrificium incruentum valoris infiniti, absolvere poenitentes, eos sic quasi generare ad vitam gratiae et dirigere ad vitam aeternam, speciatim debet evangelizare pauperes. Ad hoc debet habere puritatem, humilitatem, mansuetudinem, caritatem fecundam, ad gloriam Dei et Christi et salutem animarum. Debet sequi exemplum Apostolorum dicentium (Act. VI, 4) dum instituerunt diaconos ad ministerium operum misericordiae : « Nos vero orationi et ministerio verbi instantes erimus ». Alioquin est magnus labor externus sine fructu : « magni passus, sed extra viam ». - Insuper sacerdos debet dicere ut Joannes Baptista : « Illum oportet crescere, me autem minui ».

Ad hunc finem debet vivem ex spiritu Christi : « Qui adhaeret Domino, unus spiritus est cum eo » (I Cor. VI, 17) ; « Si quis spiritum Christi non habet, hic non est ejus » (Rom. VIII, 9). Hic autem spiritus est spiritus veritatis : « Ad hoc veni in mundum ut testimonium perhibeam veritati » (Joan. XVIII, 37) ; « Vos estis lux mundi » (Matth. V, 14) ; « Eritis mihi testes » (Act. 1, 8). - Hic spiritus est spiritus amoris qui se manifestat per mansuetudinem (Discite a me quia mitis sum et humilis corde : Matth. XI, 29) et per zelum usque ad mortem (Christus dilexit me et tradidit semetipsum pro me : Gal. II, 20). - Proinde hic spiritus est spiritus sacrificii : « Qui amat patrem et matrem plus quam me, non est me dignus » ; « Qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus ». Sed sacrificium istud obtinet centuplum. « Vincenti dabo manna absconditum » (Apoc. II, 17).

II. - De cultu eucharistico et de perfectiono sacerdotali.

Hic cultus latriae exercetur per dignam celebrationem sacrificii Missae quae qualibet die deberet celebrari cum majori fide, spe, caritate, devotione substantiali, si non sensibili. Exercetur per communionem eucharisticam et etiam per visitationem SS. Sacramento, per adorationem reparatricem, supplicationem et gratiarum actionem.

Unde non potest in terra esse cultus major, sanctior, magis liturgicus, in quo melius exercentur virtutes fidei erga Christum sub speciebus absconditum, spei, caritatis, religionis, humilitatis et dona Spiritus Sancti correlativa, ex quibus omnibus constituitur perfectio sacerdotalis.

Et omnes etiam debiles, imperfecti, possunt et debent aspirare ad hanc perfectionem, ut fiant veri adoratores Christi in Eucharistiam praesentis. Ad perveniendum ad statum distinctum in societate civili magnus requiritur labor, ut v. g. quis sit advocatus, medicus, professor, jurista, etc., dum modestissimi sacerdotes et simplices fideles possunt venire ad cultum eucharisticum et si sunt vere humiles et pii, possunt in eo multum proficere, secundum illud Domini : « Venite ad me, omnes qui laboratis et overati estis, et ego reficiam vos ». Communio enim nutrit animam ut possit vitare peccatum, resistere tentationibus carnis et diaboli, et ut possit progressive diligere Deum « ex toto corde, ex tota anima, ex omnibus viribus suis et ex tota mente sua ». - Sic cura progressu caritatis per communionem et adorationem augentur etiam septem dona et docilitas Spiritui Sancto.

Sed praesertim in hoc cultu eucharistico duo sunt consideranda : 1º Considerandi sunt quatuor fines sacrificii, et 2º virtutes quarum Jesus dat nobis exemplum in ipsa Eucharistia.

*  *  *

1° Attente considerandi sunt quatuor fines sacrificii.

1us finis sacrificii est adoratio, sic holocaustum ad adorationem ordinatum est principale sacrificium. Et homines saepe obliviscuntur adorationem Dei, adorant carnem, divitias, progressum scientiae, seu rationem, seipsos, sic habetur sociolatria, statolatria, rationalismus qui est cultus rationis super omnia, etc. Et saepe Christus Salvator derelinquitur ab hominibus non solum incredulis aut indifierentibus, sed etiam a fidelibus ingratis, etiam quandoque a suis ministris, qui videntur eum diligere ut mercenarii propter aliquod praemium, et non ut filii ; videntur eum diligere non propter eum, sed propter seipsos. Sic deest adoratio a caritate imperata, quia est parva caritas.

Saepe in quibusdam parochiis, Christus praesens in Eucharistia remanet solus quasi per totam hebdomadam, dum posset esse quotidie fons gratiae, quia inter fideles ne unus quidem venit ad Missam excepta die dominica, et nunquam ad visitationem SS. Sacramento. In hoc apparet non solum parva caritas ; sed etiam parva fides et spes, quae normaliter manifestantur per virtutem religionis quam imperant.

Unde commendanda est valde adoratio Christi Salvatoris, praesentis in Eucharistia ; haec adoratio de se reparat multas ingratitudines, magnam indifferentiam et salutis ineuriam.

2um finis sacrificii eucharistici est gratiarum actio pro omnibus beneficiis divinis, scil. pro creatione et elevatione generis humani ad ordinem gratiae et gloriae, pro Incarnatione redemptiva, pro ipsa institutione Eucharistiae et omnium gratiarum ex ea procedentium, pro innumeris Missis et communionibus peractis a viginti saeculis ad confortationem animarum.

Multi homines nunquam cogitando de his beneficiis sunt summo modo ingrati, et ingratitudo eo major est quo beneficium fuit magis pretiosum et universale. Filii generaliter quandam gratitudinem manifestant parentibus suis, et multi homines nullam ostendunt Deo qui est fons omnium bonorum.

Cum autem haec ingratitudo sit non solum individualis sed etiam collectiva, debet esse collectiva et publicis gratiarum actio. Hic est secundus finis Eucharistiae, unde desumptum est nomen ejus. Revera Eucharistia commemorat inter nos omnia altissima Dei beneficia quae praesupponit, nempe Incarnationem, Redemptionem, et nobis jugiter applicat fructus redemptionis. Unde, ut aiebat S. Joannes Fisher martyr anglicus, Missa est velut sol spiritualis qui nos illuminat et calefacit quotidie, hoc dicebat Lutheranis temporis sui qui Missam negabant, et quorum templa remanebant frigida, sine calore solis spiritualis. Haec nova beneficia Missae et communionis postulant novam gratiarum actionem. Cultus erga Cor Jesu eucharisticum ordinatur essentialiter ad hanc gratiarum actionem pro institutione Eucharistiae. Haec institutio, ut patet, postulat specialem gratiarum actionem. Expressio Cor Jesu Eucharisticum significat praesertim Cor Jesu qui nobis donavit Eucharistiam et eam rursus dat quotidie.

3us finis sacrificii est reparatio propter peccata contra Deum commissa et speciatim sacrilegia quandoque perversissima, sub inspiratione daemonis peracta ; solus Deus cognoscit immanitatem quorundam sacrilegiorum, quae in memoriam revocant traditionem Judae. Ad istas abominationes reparandas sancte celebranda est Missa, et adoranda est Eucharistia publice exposita.

Sic restituitur Deo et Christo gloria accidentalis quae denegatur illis per praedicta peccata. Haec reparatio dat Christo gaudium accidentale quod multi ci denegant.

Haec reparatio in memoriam revocat id quod durante Passione fecit sancta Veronica dum frontem Domini tersit sudario in quo remansit effigies Christi.

Sic haec reparatio publica impedit magnas Dei castigationes pariter publicas quas mundus meruit iniquitatibus suis. Et simul postulatur misericordia pro peccatoribus ut redeant ad viam salutis et ad poenitentiam. Inter animas quae perfecte comprehendunt hunc finem sacrificii quaedam se offerunt ut victimae, et sunt in mundo sicut « parafulmini », ad removendas terribiles Dei castigationes. Dicitur in Cantico Tobiae, XIII, 5 : « Ipse castigavit nos propter iniquitates nostras et salvabit nos propter misericordiam suam ». Reparatio in cultu eucharistico hanc misericordiam obtinet. In hoc cultu perdurat reparatio oblata in sacrificco crucis.

4us finis sacrificii est supplicatio ad impetrandum auxilium divinum, et omnes gratias necessarias ad salutem, speciatim gratiam perseverantiae finalis quae non est objectum meriti, sed obtineri potest per vim impetratoriam orationis, et praesertim supremae orationis quae continetur in ipsa oblatione sacrificii Missae, in qua perdurat « intercessio Christi semper viventis ad interpellandum pro nobis ». Et debemus nos unire suae intercessioni, sicut suae adorationi, reparationi et gratiarum actioni, sic valde augetur valor actuum nostrorum.

Perdurat semper haec intercessio Christi in Eucharistia etiam cessante celebratione Missae. Ideo debemus orationi Salvatoris nos unire orando non solum pro nobis individualiter, sed etiam pro Ecclesia, pro pastoribus ut zelum et fortitudinem a Deo accipiant, pro pace, pro concordia populorum, pro libertate Ecclesiae et sanctificatione animarum. Item pro conversions ineredulorum et peccatorum.

Inter animas quae hunc finem sacrificii bene intelligunt, quaedam magis contemplativae sunt sicut Maria Magdalena ad pedes Salvatoris, aut sicut angelus adorator Regis caelestis. Et quaedam spiritualiter ardent et amore consummantur sicut lampas eucharistica. Melius : sunt ad imaginera B. V. Mariae in caenaculo post Ascensionem Domini, et quasi ejus orationem supplicationis pro Ecelesia continuant.

Haec consideratio quatuor finium sacrificii est valde practica, quia anima primo adorando respicit Deum in aeternitaie, deinde respicit praeteritum quoad benelicia accepta, gratias agendo, praeteritum quoad peccata reparanda, et denique futurum postulando divinum auxilium.

Simul hic cultus eucharisticus sic conceptus nos unit intime cum Christo sacerdote, cum ejus adoratione intima reparatrice, cum ejus intercessionis et gratiarum actions.

*  *  *

2º Deinde altius consideranda est vita interior Jesu Christi in Eucharistia in quantum est nobis exemplum principalieem virtutum.

Ad theologice tractandum de hoc puncto, notandum est quod Christus praesens in Eucharistia est Christus gloriosus qui est in caelo, scil. qui non est amplius viator, non dolet, nec meretur, sed exercet virtutes prout remanent in patria, v. g. adorando, intercedendo, gratias agendo, etc. Insuper Christus in caelo cognoscit id quod fit in terra et proinde cultum eucharisticum qui auget ejus beatitudinem : accidentalem, ac per oppositum profanationes quae ei denegant hanc beatitudinem accidentalem.

Unde circa hoc animadvertendum est cum S. Thorna (I-II, q. 67), quod in caelo non remanent nec fides, nec spes, sed loco fidei visio beatifica, loco spei possessio Dei inamissibilis, remanent tamen caritas, virtutes morales et septem dona. Id est : virtutes morales remanent quoad id quod est formule, scil. quoad ordinem sanctum, non vero quoad materiale : « non enim habebunt locum concupiscentiae, et delectationes ciborum et venereorum ; neque etiam timores et audaciae circa pericula mortis, neque etiam distributiones et communicationes rerum, quae veniunt in usurn in praesenti vita ».

His positis, facile intelligitur id quod dicit B. Petrus Julianus Eymard (p. 88), distinguendo id quod est proprie dictum et id quod metaphorice dicitur. Verum etiam proprio dicere : In Eucharistia Jesus non amplius habet vitam exteriorem, non amplius visitat infirmos, praedicat et similia. Remanet in tabernaculo « come un prigioniero d’amore », seu voluntario, non exercet sensus externos per respectum ad ea quae circumstant Eucharistiam ; sed haec omnia cognoscit altiori modo in caelo per scientiam infusam et visionem beatam. Unde Christus in Eucharistia habet vitam interiorem tantum et perfectissimam ; sic docet nos solitudinem, silentium, recollectionem. Christus vult nobis dare exemplum plurium virtutum, scil. caritatis erga Patrern suum, erga animas, religionis prout semper adorat, gratias agit et intercedit, humilitatis et obedientiae secundum perfectam subjectionem voluntati divinae, mansuetudinis, nunquam enim fuit in eo inordinata passio.

Praesertim ut dicit B. Petrus Julianus Eymard (p. 90) : vita interior Jesu in Eucharistia est vita amoris erga Patrern suum, cui jugiter offert actiones suas, et suurn statum sacramentalem, suam praeteritam passionem, commemoratam in Missa. Item ejus vita est vita amoris erga homines salvandos. Cor ejus est centrum omnium cordium.

B. V. Maria excellenter habuit hanc devotionem eucharisticam ; « il suo cuore era attirato a quel divin Tabernacolo come il ferro alla calamita » (p. 93). Et sicut quidam sancti habuerunt privilegium miraculosum conservandi in seipsis species sacramentales absque corruptione usque ad sequentem communionem, ita hoc privilegium non denegandum est B. M. Virgini.

Sub luce horum principiorum B. P. J. Eyrnard merito loquitur de humilitate eucharistica, de paupertate eucharistica, de fide eucharistica, de caritate eucharistica ; v. g. dicit : In Eucharistia Christi divinitas, gloria, potentia sunt absconditae, etiam ejus humanitas, Jesus est in statu humillimo (povero) ; operatur jugiter ad sanctificationein animarum sed in silentio, modo mysterioso, ita ut homines nihil videant. Sic anima quae intime unitur cum Christo praesente in Eucharistia habet intensam vitam interiorem amoris sed exterius remanet ut pauper, servus et humilis. Interius quandoque exultat, sed externe non manifestat : « ejus vita est abscondita cum Christo in Deo ».

Hoc est pulcherrimum (p. 95) : « Le virtù del suo animo dovrebbero essere sublimi e perfette, e la loro forma semplice e comune ; in una parola, la loro perfezione dev’essere come il braciere sotto la cenere ». Ita Cor Christi est fornax ardens caritatis abscondita sub speciebus sacramentalibus (tutto l’opposto del teatrale).

Cum humilitate Christus in Eucharistia exercet caritatem, et ejus caritas est dulcis, patiens, benefica. Dulcis est in particulari cum pauperibus, cum afflictis. Patiens est ad nos exspectandos. Benefica est per respectum ad omnes, eos praevenit etiam inimicos et allicit ad conversionem. Imo in Eucharistia Jesus remanet ut victima amoris, incruente immolata in Missa ; sic plures animas vere fideles allicit ad vitam reparatricem.

Haec omnia optime exprimuntur in litaniis Cordis Eucharistici Jesu, quae continent gradationem ascendentem, a statu humiliationis in que est Salvator in Eucharistia usque ad altaria et intimam unionem ad quam ipse vocat animas generosas (1).

(1) Haec pulcherrima oratio specialiter convenit pro adoratione SS. Sacramenti.

PREGHIERA

AL CUORE EITCARISTICO DI GESU’

Cuore Eucaristico di Gesù ; dolce compagao del nostro esilio,

io vi adore,

Cuore Eucaristico di Gesù,

Cuore solitario, Cuore umiliato, Cuore derelitto,

Cuore dimenticato, Cuore disprezzato, Cuore oltraggiato,

Cuore disconosciuto dagli uomini,

Cuore amante i nostri cuori,

Cuore supplicante d’esser amato,

Cuore paziente ad attenderei, Cuore premuroso di esaudirci,

Cuore desideroso di essere pregato,

Cuore fonte perenne di nuove grazie,

Cuore silenzioso che volete parlare alle anime,

Cuore dolce rifugio della vita nascosta,

Cuore maestro dei segreti dell’unione divina,

Cuore di Celui che dorme ma sempre veglia,

Cuore Eucaristico di Gesù, abbiate pietà di noi. Gesù Ostia, io voglio consolarvi,

Io mi unisco a voi, io mi immolo con voi,

Io mi annichilo dinanzi a voi,

Io voglio dimenticarmi per pensare a voi, Essere dimenticato e disprezzato per amor vostro,

Non essere compreso ed amato che da voi,

Mi tacerò per ascoltarvi e mi lascerò per perdermi in voi,

Fate che io sollevi così la vostra sete della nīia salute, la vostra sete ardente della mia santità, e che, purificato, io vi renda un puro e vero amore,

Io non voglio più stancare la vostra attesa : prendetemi, io mi dò a voi,

Io vi consegno tutte le mie opere, il mio spirito per illuminarlo, il mio cuore per dirigerlo, la mia volontà per fissarla, la mia miseria per soccorrerla, l’anima mia ed il mio corpo per nutrirli,

Cuore Eucaristico del mio Gesù, il cui sangue è la vita dell’anima mia, che io più non viva, ma vivete voi solo in me. Cosi sia.

(200 g. indulgenza o. v., Leane XIII, 6 febbraio 1899).

 

*  *  *

III. - Conclusio : Cultus eurharisticus sic conceptus effective perducit ad perfectionem sacerdotalem (p. 161, 80, 230, 232).

Quia ex Christo realiter praesenti in Eucharistia derivantur gratiae actuales efficaces quae perficiunt animam, sicut quando Christus post resurrectionem suam dicit Petro, ut reparet negationem suam : « Simon Joannis, diligis me ? Ait illi : Etiam Domine, tu scis quia amo te » (Joan. XXI, 16). Tunc Christus ei dicit : « Pasce agnos meos et oves meas », ; et ei praedicit martyrium suum. Haec praedictio est simul cum gratia quae jam praeparat Petrum ad constantiam martyrii. Est similis influxus Christi praesentis in Eucharistia, sed modo abscondito ; influxus inspirans amorem effīcacem et perseverantem.

In hoc saepe probatur fides, sicut quando B. Petrus Julianus Eymard exspectabat vocationes ; non veniebant, imo unicus ejus filius abiit ; quando P. J. Eymard. hoc vidit, remansit coram SS. Sacramento dicens : « Domine, remanebo hic genibus flexs, usquedum filius meus redeat ». Et post tres aut quatuor horas rediit, et dende venerunt multae et optimae vocationes, ita ut ejus Congregatio uberrimos fructus retulerit non solum in Galia, Italia, allisque regionibus Europae, sed etiam in America septentrionali et meidionali. Per istam probationein fidei anima perducitur ad perfectionem.

Quinam specialiter vocantur ad sanctitatem per hanc viam (p. 230) ?

Sunt illi qui acceperunt vocationem eucharisticam. Jesus dicit : « Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum » (Joan. VI, 44). Pater autem trahit omnes ad salutem, sed non semper eodem modo. Omnes quidem christiani vocantur ad cultum eucharisticum, et magis sacerdotes, sed inter eos quidam specialiter alliciuntur.

 

Quid sit vocatio eucharistica, secundum B. P. J. Eymard (p. 230) ?

Est attractio specialis gratiae, simul dulcis et fortis, ac si Dominus diceret : veni ad sanctuarium meum. Haec attractio paulatim fit dominatrix, si non est resistentia.

Deinde si anima fidelis est et respondet huic attractioni, invenit pacem ac si invenisset suum locum naturalem, adaptum, et cibum suum spiritualem : « Ho trovato il luogo del mio riposo ». Libri, discursus spirituales non satis juvant, requiritur oratio prefundior coram SS. Sacramento.

Denique haec attractio gratiae perducit animam ut totaliter se offerat ad servitium Eucharistiae, ut fiat vera adoratrix Jesu Christi praesentis in Sacramento. Id est : non solum ut solvetur, ut acquirat virtutes, nec solum ut solvet alias animas, quia Deus et Christus plus diligendi sunt quam proximus, sed etiam ut rcspondeat huic invitationi Salvatoris : « Veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit qui adorent eum » (Joan. IV, 23).

In adoratione sic concepta, includitur id quod S. Thomas eum antiquis vocabat contemplationem divinorum, nam haec contemplatio procedit ex fide viva donis Spiritus Sancti illustrata et imperat virtutem  religionis, cujus altissimus actus est sacrificium, praesertim sacrificium adorationis.

Sic cultus eucharisticus profunde conceptus perducit ad veram perfectionem sacerdotalem qua sacerdos, sub perpetuo influxu Christi praesentis in Eucharistia, fit vere alter Christus.

Multi per haec viam ad sanctitatem de facto pervenerunt, debemus igitur humiliter et confidenter ad eam aspirare, quotidie postulando gratiam efficacem ad hunc finem, ad gloriam Dei et salutis animarum.


[1] Hoc demmitur ex supracitatis Exercitiis spiratualibus Venerabilis P. Cormier, 0. P.

 

[2] Hoc videtur ignorare Deus Pourrat in sue opere La spiritualité chrétienne; videtur aestimare quod ante saeculum XVI, quando non regulabatur oratio mentalis, religiosi ei non vaca­bant. E contra eam faciebant spontanee sine obligatione et melius, modo maris contemplative in fine psalmodiae, quia bona psal­modia disponit ad orationem magis intimam et personalem.

[3] Cf. S. Thomam IIIa, q. 62, a. 2.

[4] Il naturale ritorna al galoppo in un movimento primo-prim, sed etiam longius.

[5] Causa finalis imprimit in agente amorem erga seipsam.

[6] Cfr. quoad hanc primam opiriionem, Card. Mercier, op. cit., p. 163 : « Les religieux épris de leur ordre ou de leur congréation, n'apprécient pas toujours avec justesse, ni les autres ordres ni la place occupée par le clergé "séculier", dans la hiérarchie ecclésiastique. Un prêtre vénérable me disait: "Ils ont pour nous plus de compassion que d'estime". Religiosi non debent quasi emphatice dicere : « Nos autem sensum Christi habemus », vitare debent non solum egoismum sed «  nosismum ».

[7] Nisi sit necessitas pro dioecesi, cfr. Cod. juris can, 542, 2.

[8] S. Thomas, in ‑Miatth. XIX, 21 (ed. Marietti, p. 261, a) : “Status perfectionis duplex est: praelatorurn et religiosorum, sed aequivoce, quia status religiosorum est ad acquirendam perfectionem; status autem praelationis non est ad acquiren­dam sibi, sed ad habitam communicandam” , (lege totum tex­tum). Episcopus se habet ad religiosum sicut magister ad disci­pulum. Cf. infra p. 80.

Dicitur quod quidam postulaverunt a S. Thoma : Quisnam eligendus est ut Magister Generalis? et quod ipse respondit : Qui est prudentior eligatur ut Superior; qui est doctior doceat nos; qui est sanctior oret pro nobis.

[9] (1) Quoad doctores in S. Theologia, S. Thomas dicit in Quodl. I, a. 14 quod infra episcopos « theologiae doctores sunt quasi principales artifices qui inquirunt et docent qualiter alii debeant salutem animarum procurare. Simpliciter ego melius est docere sacram doctrinam et magis meritorium, si bona intentione agatur, quam impendere particularem curam saluti hujus vel illius, unde Apost. dicit: " non enim misit me Christus baptizare sed evangelizare " (1 Cor. 1, 17) ».

[10] Hérétiques. Préface de H. Massis. Les grandes idées devenues folles.

[11] Cfr. J. Maritain: Les trois Réformateurs, Rousseau: Le Christianisme corrompu.

[12] Apoc. III, 20 : « Ecce sto ad ostium (cordis tui) et pulso : si quis audierit vocem meam, et aperuerit mihi januam, intrabo ad illum, et caenabo cum illo, et ipse mecum ».

[13]  S. Vincentius a Paulo generose acceptaverat probationem specialem ad liberandum aliquem professorem theologiae a magnis tentationibus contra fidem. Et tunc ipse fuit vehementer tentatus per quatuor annos eodem modo. Tentationes contra fidem erant ita forte,  ut scripserit symbolum fidei in chartam quam posuit supra pectus suum, sub vestibus suis. Et quando tentatio vehementior erat, S. Vincentius premebat Symbolum supra cor suum, in signum protestationis seu professionis fidei ; tunc per quatuor annos fecit actus heroicos hujusce virtutis, quae in fine erat valde roborata et ab omni imperfectione purificata. Ejus fides sic facta est magis contemplativa, penetrans et sapida, et etiam inter perturbationes mundi hic sanctus sic conservabat magnam vitam interiorem, irradiantem, et pervenit ad raram contemplationem corporis mystici Christi, prout constanter videbat Jesum in pueris derelictis, in captivis, in detentis in carcere, et sub ista luce divina ejus caritas immensum bonum faciebat.